Reinhied en poeterighied

Weeromme naor Essays
Weeromme naor Stellingwarfs
Home


Reinhied en poeterighied

Van alle reine dieren moej’ zeuven mannegies en heur vrouwgies mitnemen, van de poeterige dieren moej’ twieje mitnemen, een mannegien en zien vrouwgien,
Van de reine en de poeterige dieren
Noach bouwde een alter veur de Heer; daor brocht hi’j braandoffers op van al et reine vee en alle reine voegels.

In et boek Leviticus bin twie patten te onderscheiden. Et eerste pat (1-16) geft veurschriften veur de verschillende offers (1-7) en reinhiedsveurschriften mit betrekking tot eten en andoenings an et gestel (11-15).
Daor, op dat reine plak, moet dit allemaole op een hooltvuur verbraand wodden.
Alleman die rein is mag van et offervleis eten,
Jim moe’n onderscheid maeken kunnen tussen wat heilig is en wat niet, tussen wat rein is en wat poeterig,
Mar et boststok en de rechteraachterboolte meugen ie en je zeunen en dochters op ieder rein plak opeten

Veurschriften omtrent reine en poeterige dieren

Ze blieven tot de aovend poeterig en daornao bin ze weer rein.
Mar een bron of een waeterputte blift rein as d’r een kedaver van een poeterig dier in antroffen wodt, mar iederiene die dat kedaver anraekt, is poeterig.
D’r moet onderscheid maekt wodden tussen wat rein is en wat poeterig, en tussen dieren die wel en dieren die niet eten wodden meugen.
Daornao duurt et nog drienendattig daegen veur ze rein is nao heur bloeding bi’j de kraomeri’je; in disse tied mag ze niks anraeken dat heilig is en de Heer toeheurt, en mag ze et heiligdom niet ingaon.
Daornao duurt et nog zesenzestig daegen veur ze rein is nao heur bloeding bi’j de kraomeri’je.
Hi’j bödt de offers an de Heer an en voert veur heur de verzoeningsrite uut. Dan is ze, nao heur bloedverlös, weer rein.
De priester voert veur heur de verzoeningsrite uut en dan is zi’j weer rein.

Zeuven daegen laeter onderzuukt de priester him weer, en as et plak dof wodden is en niet groter wodden is, moet hi’j him rein verklaoren. Et is dan gewone uutslag. De persoon in kwessie moet zien kleraosie wasken en is dan weer rein.
Mar as hi’j nao onderzuuk deur de priester rein verklaord is en et plak bliekt laeter toch groter wodden te wezen, moet hi’j him opni’j an de priester zien laoten.
As hi’j vaastestelt dat de andoening et lichem inderdaod van heufd tot voeten antaast het, moet hi’j him rein verklaoren. Omreden hi’j hielemaole wit wodden is, is hi’j rein.
As de priester vaastestelt dat de huud wit wodden is, moet hi’j him rein verklaoren; dan is hi’j rein.
Mar as et lochte plak niet groter wodden is en de huud niet veerder antaast het, is et een groete van de zwölle en moet de priester him rein verklaoren.
Mar as et lochte plak niet groter wodden is en de huud niet veerder antaast het en dof bleven is, is et een alledaegs zwöllegien as gevolg van de braandwonde en moet de priester him rein verklaoren.
Op de zeuvende dag bekikt de priester et plak opni’j, en as de uutslag niet vule groter wodden is en niet diepe in de huud ligt, moet hi’j de persoon die et angaot rein verklaoren. Die moet zien kleren wasken en is dan weer rein.
Mar as de huuduutslag uutbreidet naodat hi’j rein verklaord is,
De persoon die et angaot is dan rein en de priester moet him rein verklaoren.
As hi’j vaastestelt dat de lochte witte plakken op de huud dof binnen, dan is et onschuldige uutslag die de huud antaast het en is die man of vrouw rein.

As bi’j een man et haor op de kruun uutvaalt, is dat gangbere kaelhied en is hi’j rein.
As de stof, et gaoren of et leren veurwarp nao et wasken gien antaast plak meer het, moet et opni’j wusken wodden en dan is et rein."
Dit bin de veurschriften die bepaolen as deur vreteri’je antaaste wollen of linnen stoffen, ketten- of inslaggaorens en leren veurwarpen rein of poeterig verklaord wodden moeten.

"Dit bin de veurschriften die van toepassing binnen as iene die deur een huudziekte troffen is, weer rein verklaord wodden kan.
moet de priester kommedaosie geven om veur diegene an wie de zuvering daon wodden moet twie levendige, reine voegels te haelen, en cederhoolt, karmezien en majoraan.
en mit dat bloed moet hi’j diegene die nao zien huudziekte rein maekt wodden moet zeuven maol besprinkelen. Daornao verklaort hi’j him rein.
Diegene an wie de zuvering daon wodt, moet zien kleraosie wasken, al zien haor ofscheren en him mit waeter wasken. Dan is hi’j weer rein.
Al zien haor moet hi’j ofscheren en zien kleraosie en zien lichem moet hi’j mit waeter wasken; dan is hi’j weer rein.
Dan brengt de priester et zuveringsoffer en voert zo veur diegene die van zien poeterighied rein maekt wodden moet de verzoeningsrite uut.
Zo voert de priester veur him de verzoeningsrite uut en wodt hi’j weer rein.

As de priester, naodat et huus opni’j bepleisterd is, bi’j zien onderzuuk vaastestelt dat de antaasting niet groter wodden is, moet hi’j et huus rein verklaoren;
Zo reinigt hi’j et huus van zunde, mit et bloed van de voegel en et bronwaeter en mit de levendige voegel en et cederhoolt, de majoraan en et karmezien.
Zo voert hi’j an et huus de verzoeningsrite uut en wodt et weer rein.
Zo kan hiel percies bepaold wodden wat d’r daon wodden moet as wat, of iene poeterig is of rein.
As zoe’n man iene die rein is bespi’jt, moet disse zien kleraosie en himzels mit waeter wasken en blift hi’j tot de aovend poeterig.

Dan moet hi’j zien kleraosie en zien lichem mit bronwaeter wasken en is hi’j weer rein.

As de vrouw van heur kwaole genezen is, moet ze zeuven daegen waachten tot ze weer rein is.

Want op die dag wodt veur jim de verzoeningsrite daon zodat jim van al jim zunden schonemaekt wodden en de Heer weer rein integen kommen kunnen.

Iedere geboren Israëliet en iedere vremde die een dier et dat op een netuurlike wieze doodgaon is of doodbeten is, moet zien kleraosie en himzels mit waeter wasken en blift tot de aovend poeterig; daornao is hi’j weer rein.

Daoromme moej’m onderscheid maeken tussen reine dieren en poeterige, tussen poeterige voegels en reine voegels, zodat ie je keel niet poeterig maeken mit lopende dieren, voegels of kroepende dieren die ik veur jim onderscheiden hebbe as poeterig.

As iene van de naokommelingen van Aäron an een huudziekte of een geslachtsziekte lidt, mag hi’j niet van de heilige offergaoven eten tot hi’j weer rein is.

Eerst as de zunne ondergaot is hi’j weer rein en mag hi’j eten van de heilige gaoven, want daor moet hi’j van leven.

Mar as de vrouw heur niet poeterig maekt het, as zi’j rein is, raekt ze niet schenneseerd en kan ze nog een poppien kriegen.

Ie moe’n heur besprinkelen mit zuveringswaeter, en dan moe’n zi’j heur hiele lichem scheren en heur kleraosie wasken. Daornao bin ze rein.

Mar wie rein is en niet op reize en desondaanks naolat om et pesachoffer klaor te maeken, moet uut de gemienschop stoten wodden omreden hi’j de Heer niet op de vaastestelde tied zien offer brocht het. Zoe’n iene moet de gevolgen van zien zunde dregen.

En tegen et volk moej’ zeggen: “Zorge d’r veur daj’m morgen rein binnen, dan kriej’m vleis te eten.

Dit geef ik veur altied an jow, je zeunen en je dochters. Iederiene in je femilie die rein is mag d’r van eten.

Iederiene in je femilie die rein is mag d’r van eten.

Et reinigingswaeter

Iene die rein is, moet de aske van de koe verzaemelen en op een rein plak buten et kaamp leggen.

Daor moet de aske beweerd wodden, omreden d’r reiniginswaeter mit maekt wodden moet dat de Israëlieten van zunde reinigt.

Zoe’n iene moet him op de dadde en op de zeuvende dag mit et waeter reinigen laoten, dan is hi’j weer rein. As hi’j him niet reiningen lat op liekegoed de dadde as de zeuvende dag, dan blift hi’j poeterig.

Iederiene die een liek anraekt, et liek van een meenske, en him niet reinigen lat, maekt de tempeltente van de Heer poeterig en moet uut de gemienschop van Israël stoten wodden. Omreden hi’j niet mit et reinigingswaeter besprinkeld is blift hi’j poeterig; zien poeterighied blift an him plakken.

Iene die rein is moet dan een majoraantakke nemen, die in et waeter stippen en daormit de tente, alle tonnen en de meensken die in de tente west binnen besprinkelen.

De reine persoon moet de poeterige op de dadde en op de zeuvende dag besprinkelen.

Naodat hi’j de poeterige op de zeuvende dag reinigd het, moet disse zien kleraosie en zien lichem mit waeter wasken. Aovens is hi’j dan weer rein.

Mar wie poeterig is en him niet reinigen lat, moet uut de gemienschop stoten wodden, omreden hi’j et heiligdom van de Heer poeterig maekt het. Omreden hi’j him niet mit reinigingswaeter besprinkelen laoten het, blift hi’j poeterig.

Wie et reiningingswaeter sprinkelt, moet zien kleraosie wasken; wie et reiningingswaeter anraekt, blift tot de aovend poeterig.

alles wat vuurvaaste is, moet deur et vuur haeld wodden om weer rein te wodden, en et moet butendat mit reinigingswaeter schonemaekt wodden. Alles wat niet tegen vuur bestaand is, moet deur et waeter haeld wodden.

Waske op de zeuvende dag jim kleraosie, dan bi’j’m weer rein en meuj’m weer in et kaamp kommen."

Iederiene mag dat, rein of poeterig, zoas dat ok gelt veur et eten van gezellen of hatten.

Krek zoas jim gezellen of hatten vri’juut eten meugen, mag dat ok mit zoksoorte vleis, en dat gelt veur iederiene, rein of poeterig.

Verbeuden rouwgebruken; over reine en poeterige dieren

Alle voegelsoorten die rein binnen maj’m eten.

mit uutzundering van een peer reine soorten.

In dat geval moej’m et in jim eigen stad opeten, krek zoas iederiene, rein of poeterig, gezellen of hatten eten meugen.

Daoromme moej’m et kaamp rein holen, zodat hi’j niks onfesoenliks bi’j jim antreft en hi’j him niet van jim ofkeert.

Zorge d’r veur dat et volk him reinigt.

wees morgen rein, want dit zegt de Heer, de God van Israël

Saul zee d’r die dag niks van; hi’j docht bi’j himzels dat et misschien toeval was, dat David niet rein was of zok-zo-wat.

De Heer het mien onschuld vergullen,
mi’j beloond veur mien reine hanen:

daoromme het de Heer mien onschuld beloond,
hi’j zag mien reinhied.

De priesters slaachtten ze en reinigden mit et bloed et alter van zunde om veur hiel Israël verzoening gedaon te kriegen.

Daoromme hadden de Levieten tot opdracht om et paoskelaom te slaachten veur iederiene die niet rein was en et dus niet zels an de Heer wijden kon.

Een groot tal meensken, uut onder aandere Efraïm, Manasse, Issachar en Zebulon, had him dus niet rein maekt mar toch van et pesachoffer eten, hoewel dat aenlik verbeuden was.

an ieder wie zien hatte eupenstaot veur God, de Heer, de God van zien veuroolden, ok an diegenen die heur niet hullen hebben an de reinhiedsveurschriften die in et heiligdom gellen.

Zo reinigde hi’j Juda en Jeruzalem.

De priesters en de Levieten hadden heur allemaole wusken, zi’j weren allemaole rein.

De priesters en de Levieten reinigden niet alliend heurzels, mar ok et volk, de poorten en de mure.

Zi’j voldeden trouw an heur verplichtings tegenover heur God en hullen heur an de reinhiedsveurschriften.

Hi’j redt alderdeegst heur die niet onschuldig binnen.
Heur redding daanken zi’j an jow reine hanen."

"Ik bin zuver, ik hebbe niks misdaon,
ik bin rein, d’r plakt gien schuld an mi’j.

De Heer het mien onschuld vergullen,
mi’j beloond veur mien reine hanen:

daoromme het de Heer mien onschuld beloond,
hi’j zag mien reine hanen.

Wie reine hanen het en een zuver hatte,

Neem mit majoraan mien zunden weg en ik wor rein,

Hi’j wet alliend dat ieder meenske etzelde lot waacht. Bi’j’ een rechtveerdige of een zundige, goed en rein of poeterig, offer ie wel of offer ie niet, bi’j’ goed of zundig, durf ie makkelik een ied te zweren of bi’j’ daor bange veur –

Jim die et heilige ark van de Heer dregen,
gao daor weg en blief rein.

naor Jeruzalem, as een offer veur de Heer, krek zoas de Israëlieten heur offers in rein diggelgoed naor de tempel van de Heer brengen.

Wee jow, Jeruzalem, wodde ie iens nog rein?"

De priesters deden mien wetten geweld an, wat an mi’j wijded was ontheiligden ze, ze maekten gien onderscheid tussen wat heilig is en wat niet, ze leerden gieniene et verschil tussen rein en poeterig en de sabbat hullen ze niet in ere. Zo wodde mien naeme deur heur ontwijded.

Jow poeterighied is je schaande; omreden ie niet rein wodden binnen doe ik je wasken wol, zul ie van je poeterighied niet meer zuverd wodden veurdat ik mien lelkens op je koeld hebbe.

Ze moe’n mien volk leren wat heilig is en wat niet, en heur et onderscheid leren tussen rein en poeterig.

Naodat zoenend weer rein verklaord is, moet hi’j zeuven daegen waachten,

Daniël was vastbesleuten om him an de reinhiedsveurschriften te holen en hi’j vreug et heufd van de haremwaachters goedvienen om him van de eteri’je en de wien van de taofel van de keuning te ontholen.

Van waor de zunne opgaot tot waor ze ondergaot staot mien naeme bi’j alle volken in anzien, rondomme brengt et volk mi’j reukoffers en reine offergaoven. Mien naeme staot bi’j alle volken in anzien – zegt de Heer van de hemelse machten –,

Et dreegt een bepaolde vorm van godsdienst uut, onder aandere deur die as tredisie veur te stellen; de andacht van de schriever gaot daorbi’j niet alliend uut naor de tempeldienst, mar ok naor et gebod van de sabbatsrust, de inachtneming van de reinhiedsveurschriften en de besniedenis.

Hi’j bezette Gezer, Bet-Sur en de citadel en reinigde al disse plakken.

zoas hi’j dat in zien wet beloofd hadde. Wi’j vertrouwen d’r op dat God him ok gauw over oons ontfarmt en oons uut alle wiendstreken weer op et heilige plak bi’j mekeer brengt, want hi’j het oons uut de diepste tamtaosie verlost en et heilige plak weer rein maekt.

Jason van Cyrene het in vuuf boeken de geschiedenis uutstokt van Judas Makkabeüs en zien breurs. Daor verhaelt hi’j in hoe de heilige tempel reinigd wodde en et alter opni’j wijded wodde.

Naodat Judas zien leger opni’j op ‘e riegel zet hadde, gong hi’j naor Adullam. Omreden doe krek de zeuvende dag van de weke begon, reinigden zi’j heur neffens gebruuk en vierden daor de sabbat.

Zi’j het een geest die verstaandig en heilig is, uniek, levendig, fienegies, bewegelik, helder, rein, toegankelik, onkwetsber, liefdelik, schraander,

Ik was een mooi kiend en hadde een goeie ziel kregen,
of liever, omreden ik goed was kreeg ik een rein lichem.

Uut dezelde klei maekt hi’j zonder onderscheid liekegoed diggelgoed veur reine as veur aandere doeleinden.

Kan reinhied votkommen uut poeterighied?
Komt waorhied vot uut leugen?

Heer, as jow willen, kun jow mi’j rein maeken.

Jezus steuk zien haand naor him uut, raekte him an en zee: "Ik wil et, wor rein." En drekt was hi’j schone van zien huudziekte.

Genees zieken, maek dooien weer levend, maek meensken die een huudziekte hebben rein en drief duvels uut. Veur niks hej’m kregen, veur niks moej’m geven!

Matteüs 15 Rein en poeterig

Jim bin al rein deur alles wat ik tegen jim zegd hebbe.

En veur de twiede maol heurde hi’j de stemme: "Wat God rein verklaord het, zul ie niet as niet goed beschouwen."

Mar veur de twiede keer kwam d’r een stemme uut de hemel: "Wat God rein verklaord het, zul ie niet as niet goed beschouwen."

Breek et wark van God niet of vanwegens waj’m eten. Alle eten mag dan wel rein wezen, mar et is verkeerd om wat te eten dat iene anstoot geft.

Veur God, de vader, is alliend dit reine, zuvere godsdienst: wedevrouwen en wezen helpen in heur nood, en je in acht nemen veur de wereld en netties blieven.

Vertaelriegels over reinhied en poeterighied
© Piet Bult