Requiem

Weeromme naor Gedichten
Weeromme naor Stellingwarfs
Home


Requiem

Dodemis (Requiem aeternam)

Introïtus
Een leven lang te leven
et beste dat he'k geven
ik kon et niet iens helpen
et leven wodde mi'j mar geven

Kyrie
Da'k nao al mien hadde warken
mien schrippen hier van alledag
Heer now veur altied ja
veur altied bi'j jow wonen mag

Sequentia
Mien leven was as iene dag
iene tel in jow bestaon
Jow maekten alle dingen
zonder jow kon ik niet gaon

Offertorium
Van jow bin alle dingen
je naeme kend te hebben
et was mi'j tot een zegen
neem mien lichem now

Sanctus
In jow heilighied daor wil ik wezen
jow glaans jow majesteit en luuster
et heiligste van alle heiligens
jow heilig huus maek dat mien thuus

Benedictus
Bliede da'k je naeme kende
bliede in jow naeme deupd
dat jow zegen op mi'j rustte
ik wezen moch die 'k was

Agnus Dei
Jow hebben je leven veur mi'j geven
ik laot mientes now veur jow
ik daank dat ik hier even wezen moch
en vraog je now ja hael me now

Communio
Laot oons kommen in jow ieuwig rust
laot jow locht oonze ziel mar raeken
laot oons nog ienkeer zingen van jow liefde
laot dan oonze lippen zwiegen as et graf



Requiem aeternam (Eeuwige rust)

1. Introïtus
Het Introïtus (Introitus in het Latijn) is het eerste deel van het proprium van de Mis. Het is het gezang dat het koor bij de intrede van de priester zingt. Het eerste woord van het introïtus geeft vaak de naam aan de zondag. Zo wordt de vierde zondag van de vastentijd bijvoorbeeld 'zondag Laetare' genoemd. Het Introïtus maakt ook deel uit van een Requiem of dodenmis.

2. Kyrie
Kyrie is de vocativus of aangesproken vorm van het Griekse woord Κύριος ("Heer"). Het vormt het begin van een gebed in de rooms-katholieke mis en een aantal andere kerken, zoals de Anglicaanse Kerk. Het wordt eerst gezongen door de priester en vervolgens beantwoord door de gelovigen. Veelal wordt het gebruikt in een gebed:
Kyrie eleison
Christe eleison
Kyrie eleison.
"Heer, ontferm u over ons
Christus, ontferm u over ons
Heer, ontferm u over ons."
Het Kyrie maakt deel uit van het ordinarium van de mis. De bekende gecomponeerde missen van Mozart, Bach en alle andere missen, bevatten een Kyrie.

3. Sequentia
De sequens of sequentia is een misgezang met een syllabische melodie die op bepaalde hoogdagen na het Alleluia of de Tractus gezongen wordt. Het maakt deel uit van het proprium van de Mis. In de Middeleeuwen waren er veel meer sequentiae. Ze fungeerden als een soort preken op rijm voorafgaande aan het Evangelie. Na het Evangelie volgde de preek door de priester in proza.
In het Missale Romanum zijn de volgende vijf sequenties opgenomen:
Victimae paschali laudes voor Pasen
Veni Sancte Spiritus voor Pinksteren
Lauda Sion voor Sacramentsdag
Stabat Mater voor de Zeven Smarten van Maria (sinds 1727)
Dies Irae voor de Requiemmis.
In de oud-katholieke liturgie is de sequentie Laetabundus voor Kerstmis bewaard gebleven.

4. Offertorium
Het offertorium (van Latijn offerre, "aanbieden") is het gedeelte van de H. Mis waarin de priester de gaven van brood en de wijn aan God aanbiedt. Het is tevens de naam voor het gezang van het Proprium Missae dat hierbij gezongen wordt.

5. Sanctus
Het Sanctus is het derde vaste misgezang van het ordinarium van de H. Mis. Het komt na de prefatie en wordt genoemd naar het eerste woord van dit gebed. Het Sanctus bestaat eigenlijk uit twee delen: het Sanctus en het Benedictus. Het eerste deel is overgenomen uit de liturgie van de synagoge, waar het op de sabbatmorgen gezongen wordt (het zgn "Keduscha"). Het is door Paus Sixtus I (115-125 n. Chr) ingevoerd in de liturgie en werd door priester en volk samen gezongen, het is daarmee waarschijnlijk het oudste stuk volkszang tijdens de mis. De tekst van het "Benedictus" (= gezegend die komt in de naam van de Heer) is ontleend aan de intocht van Jezus in Jeruzalem
Sanctus, Sanctus, Sanctus,
Heilig, heilig, heilig,
Dominus Deus Sabaoth;
De Heer, de God der hemelse machten!
Pleni sunt coeli et terra gloria tua.
Vol zijn hemel en aarde van uw heerlijkheid.
Hosanna in excelsis.
Hosanna in den hoge.
Benedictus, qui venit in nomine Domini.
Gezegend hij die komt in de naam des Heren.
Hosanna in excelsis.
Hosanna in den hoge.

6. Benedictus
De Lofzang van Zacharias is een hymne die Zacharias uitspreekt als hij na de geboorte van zijn zoon, Johannes de Doper weer kan spreken. De tekst van dit lied staat in het evangelie van Lucas 1:68-79.

Het lied heet in het Latijn 'Canticum Zachariae'.
Dit gezang wordt gerekend tot de bijbelse cantieken.
De Lofzang van Zacharias wordt in het getijdengebed gezongen tijdens de Lauden.


‘Geprezen zij de Heer, de God van Israël,
hij heeft zich om zijn volk bekommerd en het verlost.
Een reddende kracht heeft hij voor ons opgewekt
uit het huis van David, zijn dienaar,
zoals hij van oudsher heeft beloofd bij monde van zijn heilige profeten:
bevrijd zouden we worden van onze vijanden,
gered uit de greep van allen die ons haten.
Zo toont hij zich barmhartig jegens onze voorouders
en herinnert hij zich zijn heilig verbond:
de eed die hij gezworen had aan Abraham, onze vader,
dat wij, ontkomen aan onze vijanden,
hem zonder angst zouden dienen, toegewijd en oprecht,
altijd levend in zijn nabijheid.
En jij, kind, jij zult genoemd worden: profeet van de Allerhoogste,
want voor de Heer zul je uit gaan om de weg voor hem gereed te maken,
en om zijn volk bekend te maken met hun redding
door de vergeving van hun zonden.
Dankzij de liefdevolle barmhartigheid van onze God
zal het stralende licht uit de hemel over ons opgaan
en verschijnen aan allen die leven in duisternis
en verkeren in de schaduw van de dood,
zodat we onze voeten kunnen zetten op de weg van de vrede.’

7. Agnus Dei
Het Agnus Dei maakt deel uit van het ordinarium van de Heilige Mis. Dit Latijnse woord staat voor het Lam Gods en verwijst naar Jezus Christus in zijn rol van de perfecte sacramentele opoffering die de zonden van de mens benadrukt in de christelijke theologie. Het gebed stamt uit de oudjoodse tijd van de sacramentele opofferingen.

In de kunst is het Agnus Dei de figuur van een lam dat een kruis draagt, symbool voor Jezus als Lam Gods. Deze voorstelling wordt vaak gebruikt in christelijke kunstwerken, waarvan het Lam Gods te Gent het beroemdste is.

Het Agnus Dei werd altijd gezongen en schijnt voor het eerst geïntroduceerd te zijn tijdens een mis door Paus Sergius I (687-701). De tekst van het Agnus Dei, die gebaseerd is op Johannes 1:29 waarin Johannes de Doper Jezus aanwijst als het Lam Gods, luidt als volgt:

Agnus Dei

Agnus Dei,
     qui tollis peccata mundi,
     miserere nobis.
Agnus Dei,
     qui tollis peccata mundi,
     miserere nobis.
Agnus Dei,
     qui tollis peccata mundi,
     dona nobis pacem.


Vertaling:

Lam Gods,
     dat wegneemt de zonden der wereld,
     ontferm U over ons.
Lam Gods,
     dat wegneemt de zonden der wereld,
     ontferm U over ons.
Lam Gods,
     dat wegneemt de zonden der wereld,
     geef ons de Vrede.

In de Rooms-katholieke Kerk verwijst de term Agnus Dei ook naar een cakeje gemaakt uit was dat als paaskaars dient. Het is traditie dat de paus deze cakejes zegent op Beloken Pasen en ze dan verspreidt onder de gelovigen.

8. Communio: Lux aeterna
< nog geen Communio >


Requiem aeternam

Geef hen eeuwige rust, O Heer
En laat het eeuwig licht op hen schijnen
Een lofzang, O God, ontvangt U in Zion
En een gelofte zal U betaald worden in Jeruzalem
Verhoor mijn gebed
Alle vlees zal voor U komen.


Kyrie eleison

Heer, wees ons genadig.
Christus, wees ons genadig.
Heer, wees ons genadig.


Dies Irae

Deze dag, deze dag van toorn
Zal de wereld wegteren tot as,
Zoals voorspeld door David en de profeten.

Wat een siddering zal er zijn
Wanneer de rechter zal komen
om alles nauwgezet te wegen!

De trompet, zijn afschuwelijke klank verspreidend
Over de graven des lands,
roept allen bijeen voor de soevereine macht
Dood en natuur zullen versuft zijn
Wanneer het mensdom verrijst
Om voor de rechter rekenschap af te leggen.

Het geschreven boek zal gebracht worden
Welk alles bedwingt
Waardoor de wereld veroordeeld zal worden
Wanneer de rechter zijn plaats inneemt
alles dat verborgen is zal verschijnen
Niets zal ongewroken blijven
Wat zal ik, een ondeugd, dan zeggen?

Op welke beschermer zal ik een beroep doen
Wanneer zelfs de gegronde mens ternauwernood veilig is?

Koning van ontzagwekkende grootsheid
die vrijelijk degenen redt die te redden zijn
Redt mij, bron van medelijden
Onthoudt, goede Jezus
dat ik de reden ben voor uw leven op aarde,
verdrijf mij niet op die dag
Trachtend mij te bereiken, liet jij je vernederen,
jij redde mij door het kruis te verdragen,
zulk zwoegen kan niet zonder betekenis zijn.

Rechtschapen rechter van wraak,
beloon de gave van vergeving
voor de dag van vergelding.

Ik kerm evenals een schuldige,
mijn gezicht kleurt zich met schuld;
spaar de smekeling, O God.

Gij die Maria vergaf
en het gebed van de dief verhoorde
heeft mij ook hoop gegeven.

Mijn gebeden zijn niet waardig,
maar Gij, O goedheid, heb genade,
opdat ik niet zal branden in eeuwig vuur,
Geef mij een plaats tussen de schapen,
en zonder mij af van de geiten/bokken,
mij in uw rechterhand plaatsend.

Wanneer de verdoemden branden in de hel
en overgeleverd aan intense vlammen,
roep mij bij de gezegenden.

Ik bid, smekend en knielend,
een hart als as zo berouwvol;
neemt Gij mijn einde in Uw zorg.

Die dag is een van treuren,
op welke opnieuw vanuit het as zal herreizen
de schuldige mens, om berecht te worden.

Daarom spaar deze, O God,
genadige Heer Jezus:
Geef hen rust. Amen.



Libera me

Heer, bevrijd mij van de eeuwige dood
op die verschrikkelijke dag,
wanneer hemel en aarde geschokt zullen worden,
wanneer Gij met vuur de eeuwigheid komt oordelen.
Ik beef, en ik ben bang,
voor het oordeel dat zal komen, en voor de naderende toorn,
wanneer hemel en aarde geschokt zullen worden.


In Paradisum

Mogen de engelen u geleiden naar het paradijs;
dat de martelaren bij uw komst u zullen ontvangen
en u binnenleiden in de heilige stad Jeruzalem.
Moge het koor van de engelen u ontvangen
en moge u met Lazarus, eens een arme,
de eeuwige rust ontvangen.


Sanctus

Heilig, heilig, heilig
Heer God der Heerscharen!
Hemel en aard zijn vol van uw glorie.
Hosanna in den hoge!


Benedictus

Gezegend is hij die komt in de naam van de Heer.
Hossana in den hoge!


Lux aeterna

Laat het eeuwig licht op hen schijnen, O Heer
voor eeuwig bij uw heiligen, voor uw waardigheid genadig.
Schenk hen eeuwige rust, O Heer;
en laat het eeuwig licht op hen schijnen.


Requiem

Mis, waarvan de tekst is aangepast voor een uitvaart. Muziek voor de r.k. dodenmis-liturgie. Genoemd naar de tekst van de introïtus: "Requiem aeternam.." (= "eeuwige rust...").