Kraomschudden

Wark van Roely
Stellingwarfs
Home


Kraomschudden

Kraomschudden is een oold Drents gebruuk.
In et Stellingwarver woordeboek he’k et woord niet vunnen.
Wel staot daor kraomvesite en poppeslok.
Neffens mi’j is  kraomschudden een mooi woord veur et oolde gebruuk.
Naodat de vesite een poppeslok neumen hadde, was et tied om de poppe zien te laoten. Disse gong van haand tot haand. Et was een gelok dat et kleintien zo dikke in et pak zat want et suja suja poppien wodde aorig op-en-daele schudded. Kraomschudden.
Eerdat de vrouwlu te kraomschudden kwammen, weren de manlu al bi’j de jonge oolders daele west mit alderhaande eteri’je en een peer flessen heilzem vocht. De kasvasse oolden wodden niet op kosten jaegd.

Now we van alle kaanten heuren dat et krisis is en mit et oge op et tekot an melkpoeier om flessemelk veur kiender te maeken zol onderstaond verhael zomar waor wezen kunnen.

Kraomschudden

"Rinus, jow mossen Tine bericht doen." Hiltje staot mit de hanen in de zied. Ze is de hiele dag al wat vremd in de huud mar mit de scharpe pienescheuten die now deur heur henne snieden, is ze d’r wis van dat de poppe kommen wil. Rinus verschöt van kleur. In de haost om vot te kommen strukelt hi’j over zien eigen bienen.
    "De sleutels, waot he’k de sluetels now daelelegd?" verheerd kikt hi’j om him henne.
    "Kiek es in de broeksbuze," raodt Hiltje, "daor laoj’ ze deurgaons in zitten. Je hoeven niet zoe’n kiepedrokte te maeken, et poppien vaalt d’r zo niet uut."
Schuddekoppend zicht ze een ogenblik laeter de auto mit gierende banen de weg op scheuren. "Manlu," verzucht ze. Et is jammer dat Tine niks hebben moet van mederne media, eers hadde ze heur krek as ze now de vroedvrouw en de kraomzorg dot een sms-ien sturen kund. Of desnoods hadde ze heur opbellen kund. Mar Tine wil van gien tillefoon weten. As de meesnken me hebben moeten dan kommen ze mar daele, mient ze.
Hiltje het d’r eerst wel tegenop zien, doukies Tine in huus. Mar d’r is wieder niet iene die een poppe an de bost het. Et is krisis en de jongelu bin bange om een kiend op de wereld te zetten. Zels weren ze d’r in eerste instaansie ok niet arg gelokkig mit west. Pattietoeren slat de schrik heur om et hatte. Hoe et toch moet, douk? Rinus zonder wark en zi’j hoeft d’r ok niet op te rekenen dat ze nao et zwangerschopsverlof terogge kommen kan. De regering het in alle wieshied besleuten dat de regels om warknemers te ontslaon, versoepeld wodden mossen. Et risseltaot is dat niet iene meer wis van wark is. Et vaalt niet mit om de enties an mekeer te kneupen. Gelokkig het ze et meerste poppegoed twiedehaans anschaffen kund. Et slimste is toch wel dat d’r gien poppevoeding meer te kriegen is. Gien keunst- of poeiermelk. De hiele veurraod is opkocht deur de Chinezen. De fabrikaanten leveren an de hoogste bieder. Now het de zorgverkerder et verplicht steld, dat wanneer d’r een kleine verwaacht wodt, d’r een zogend frommes in huus wezen moet, die as de poppe voeden kan zolange de mem dat nog niet kan.
Hiltje konterleert veur de wissighied de uutvanhuzerskaemer nog een keer.
Et ienspersoons bedde is opmaekt, et ledikaantien zicht d’r fris uut en et ofdaankte bero is ommetoverd tot een kemode. Zo moet et mar.
In heur eigen slaopkaemer dot een dressoir dat nog van opoe west is dienst as kassien en ankleedtaofel. De wiege, waor ze zels nog in legen het staot uutneudigend klaor.
De poppe kan kommen.

Hè, hè, Hiltje geft heur daele. De kleine is mit et boekien vol, tevreden gaon slaopen. Hiltje priest de hemel dat ze zels genog zog het en Tine daoromme nao een dag of wat al weer op huus an kon. Omdat ze veur heur diensten niks hebben wol, ik hadde ja de kost veur et eten, miende ze, het Hiltje mit opoe ofpraot dat die Tine zal leren spinnen.
Al et oolde haandwark wodt weer in ere hersteld, now kaant en klaor haost niet te betaelen is.
Morgen kraomvesite. Hopelik slaopt de poppe een flinke schoft deur.
Wat het ze d’r tegen an zien. Kraomvisite. De kaasten weren, krek as de pottemenee zo goed as leeg.
    "Maegien, maek je niet drok, komt tied komt raod," miende opoe.
Ze kon wel in de toekomst kieken kunnen, daenkt Hiltje. Rinus hadde aamper et bericht de wereld instuurd, dat ze een gezonde dochter kregen hadden, of de eerste vrunden kwammen al daele. De iene mit een krentebrood, de ere mit appeltaart, weer een aander mit vleis van eigen slaacht. De diepvries waoras de bodem aorig van in zicht kwam, is now zo goed as vol.
    "Nee, nee we nemen niks. Jow moe’n rusten. Mit een dag of tiene kommen we kraomschudden." Vot weren ze weer.
Bi’j de naoste buren gong Rikus persoonlik langes om de geboorte te mellen. Oolde Martje gaf him een peer flessies advekaot.
    "Veur Hiltje, om an te starken," zee ze.
D’r glidt een glimkien over Hiltje heur wangen. We kunnen douk een stille kroeg beginnen, daenkt ze. Advekaot, vleerbeiewien, proemen op branewien, boerenjongens et halve anrecht staot d’r vol mit.
Om an te starken het ze et mar bi’j de kiepesoep, die mit pannenvol brocht wodden, hullen.
Opoe hadde geliek, in nood wodt een meenske viendingriek en leren je je vrunden kennen.

Hiltje vernemt niet meer dat Rikus naost heur kropt. Ze is krek as de poppe in diepe slaop.


© Roely Bakker