Naor Dagboekien

Veurige weke Ankem weke

Weke 41 (4/10-10/10.2004):
Zundag (10/10):
Neffens de kraante (LC) van vri’jdag moch d’r wel wat meer sex in de i-dagboekies. Now as ze dat dan zo vrundelik vraogen dan kun ze dat kriegen vanzels:

D’r wie ris een ko en
d’r wie ris een bolle
hij woe altied wol
mar zij net safolle
hja hie ek sa vaak pine yn ‘e holle.

Veerder liekt et (weer) een hiele mooie zundag te wodden. Een zundag om te rusten, te overzien (en daenken) hoe goed et alles is.

Wi’j eten de hiele weke al bolle van zeuvenendattig centen. Een hiele bolle veur dat geld. Bi’j de bakker in Berkoop moe’we meer as iénvuuftig geven en wi’j pruven et verschil niet. Moe’we dan toch oonze bolle in Berkoop haelen of…?

D’r is de laeste tied nog al wat te doen over et besnieden. De biebelteksten vliegen je om de oren. Et toeval wil da’k krek mit de Haandelings van de apostels an et vertaelen bin en hebbe disse tekst ommezet: Han. 15:1 D'r kwammen een stok of wat leerlingen uut Judea, die betoogden dat de breurs heur besnieden laoten mossen, overienkomstig et deur Mozes overleverde gebruuk, omreden zi'j aanders niet redded wodden konnen. 2 Dit leidde tot verschil van inzicht mit Paulus en Barnabas en et dri’jde uut op een foeleinige woordestried. Besleuten wodde dat Paulus en Barnabas, tegere mit een peer aandere leerlingen, naor Jeruzalem gaon zollen om disse kwestie veur te leggen an de apostels en de ooldsten. Even laeter et bescheid op disse kwestie: Han. 15:28 Want in overienstemming mit de heilige Geest hewwe besleuten jim gien aandere verplichtings op te leggen as wat beslist neudig is: 29 onthool jim van offervleis dat bi'j de ofgodedienst bruukt is, van bloed, van vleis waor nog bloed in zit, en van ontucht. Aj’m jim hier an holen, dan doen jim zo et heurd. Et gao jim goed."

Zaoterdag (9/10):
Vandemorgen eerst even naor een geerkomst bi’j RWC west. Ik hebbe begrepen dat d’r wat perblemen binnen mit et besturen (en/of ansturen) en wat perblemen mit de centeraosie. Twie dingen waor ik hielendal gien verstaand van hebbe en in dit geval ok niet van hebben wil. Ik hebbe bi’j et vertaelen van de Biebel vandeweke krek argens lezen: "als de nood het hoogst is is de redding nabij." Dat et zal wel goed kommen (hoop ik).

Et is al weer even leden da’k een vrommes (nee, dit was gien mevrouw) uut et wereltien rond de hulp an asielzukers op de radio zeggen heurde: Ze moe’n de instroom van asielzukers niet zo dwasbomen want dat gaot te koste van oonze warkgelegenhied…! Vandaege las ik dat d’r roegweg zoe’n vuufmiljoen ton huussmerigens in de AVI’s verbraand wodt en daor ommezet wodt in elektrische energie. De konklusie van et verhael was dat d’r eins meer ofval ‘produceerd’ wodden mos zodat daordeur meer ‘grune energie’ opwekt wodden kon. Mien konklusie: Johan het geliek, "De wereld is gek!" Nee, toch niet, Johan het gien geliek: et is nog vule slimmer…!

Al van et begin of an zat d’r een lekkien in de stemmeri’je van www.demooisteplek.nl. Niet echt misbruuk vanzels, mar ik hadde daor ok al een keermennig gébruuk van maekt. Deur dat lek koj’ vaeker stemmen as die iene keer die et neffens de maekers meugelik wezen kon. Now weten komputermannen wel vaeker es een trukien die iederiene niet kent mar daor moej’ vanzels niet mit te koop lopen. Mar zoas mit de meerste ‘inbrekers’: et inbreken en stelen is et perbleem vaeks niet mar et ommegaon mit de weelde. En zo gong dit ok. D’r weren meensken die meer as vuuftienhonderd keer heur stem uutbrocht hadden en dat moej’ niet doen vanzels. Ik hebbe ‘mien’ adderman de hieltied krek boven de aanderen holen deur zo now en dan es dubbel of driedubbel of meerdubbel te stemmen. Now moe ’k weer een ni’j lek zuken. Aj’ toch op www.demooisteplek.nl terechte kommen dan moej’ ok even op et Drents-Fries Woold stemmen en laot daor dan ok mar even een berichien aachter. De coördinator van de verkiezings die nuumt mi’j daor zels in een berichien "… de oplettende Piet Bult… ".

Vandaege weer mit belangstelling et Klunderen van Karst deursnuuid. En hi’j kan et weer niet laoten, weer meer as tien ‘fouten’ of punten die op zien meenst beter of mooier kunnen. We nemen ze even deur:
Lesterhuus: neffens mi’j hiet de man "Lesterhuis" en zoe’n eigen-naeme daor kuj’ (muj’) niet wat aanders van maeken;
Gemeentehuus: moet neffens blz. 135 F-K "Gemientehuus" wezen;
sjenaante: vien ‘k een mal woord en omreden "sjeneren" (Ste) blz. 154 S-Z wel in et Stellingwarfs Woordeboek staot, was in stee van "… een sjenaante vertoning…" bevobbeld "… een beschaemende vertoning… " (of "… een beschaemzeme vertoning… ") hier aorig beter te plak west;
zowel: komt in oons boek niet veur, wi’j zeggen "liekewel";
bi’j dreks: wodt in et dikke boek blz. 727 A-E verwezen naor de veurkeur "drekt";
schrift: Karst haelt de tegenwoordige tied en de verleden tied een betien deurmekeer as et om de citaoten van Karstkarel gaot. In et geval "… schrift hi’j …" had et dan ok "… schreef hi’j …" wezen moeten;
dus: "… en dat gebeurde dus ok…" had "… en dat gebeurde dan ok…" wezen moeten;
vandaon: "… dat heftige vandaon het…" had "… dat heftige weg het… " wezen moeten krek as: waor hej’ dat weg en waor koj’ weg;
zels: "Zels de bevolking…", zels kan allienig bruukt wodden in kombinaosie mit een persoonvorm (blz. 915 S-Z) liek as: ikzels, iezels, hi’jzels. In dit geval had et "Alderdeegst de bevolking…" wezen moeten;
anmekere: "… as los zaand anmekere …". Daor mekeert nog al wat an. Over et woordtien "an" (ok as veurvoegsel) wodden in et dikke boek meer as vuuf bladzieden en tegen de veertig (!) punten bruukt (blz. 127 tot 134 A-E) om uut te stokken hoe aj’ dat bruken kunnen/moeten. Te vule om hier allemaole te numen mar in et geval "… as los zaand anmekere … " had et "… as los zaand an mekeer…" wezen moeten (blz. 146 L-R);
aarmoe: et schient neffens et woordeboek in Langedieke (Ld) nog wel es bruukt te wodden mar aarmoe liekt mi’j Drents en kennen we eins niet in de Stellingwarven, wel: aarmoede;
spietig is et: had vanzels "… et is spietig …" wezen moeten;
echt heftig: is niet echt verkeerd mar warkelik heftig vien ik aorig mooier krek as: warkelik verkeerd;
lessendaegs: komt in oons boek niet veur, laestdaegs wel;
poere: "… poere heftighied …", et Hollaanse ‘pure’ kuj’ vanzels gien ‘poere’ van maeken. Een poere is - zeg mar - een verdikking (versteviging) in de follementen (blz. 902 L-R);
waandplaete: een waandplaete is neffens blz. 779 S-Z een ‘plaat ter illustratie aan de muur’ en dat is hiel wat aanders as een plaete as onderdiel van die waand;
1 miljoen: de iéne had in dit geval voluut schreven wodden moeten as "een miljoen" of één miljoen (bron: taalunie);
minder kost as begroot: een baentiesman zal best wel begriepen wat hier bedoeld wodt mar de zin is niet of maekt: "… minder kost as begroot." had dan ok wezen moeten: "… minder kost as dat begroot was.";
zels: "En zels dat …" he’k hierveur ok al eerder beschreven: "En alderdeegst dat …";
poere: "… gien poere weenst … " , he’k hierveur ok al eerder beschreven;
gemeente: as veurkeur moet "gemiente" bruukt wodden neffens blz. 135 F-K;

en as uutsmieter et grootste pat van de laeste alinea:
"Et gebouw het niet veur niks 1 miljoen minder kost as begroot. En zels dat is gien poere weenst, want et levert de gemeente jaorliks mar 80.000 euro op. En dus blift et ok in de begroting ien en al aarmoede." Wat staot daor now eins?

Karst het mit recht zien inzunnen stokkien in de LC verdiend. Is al onderwegens. Komt d’r an. Is op kommenwegen (kommenwegen staot niet op blz. 730 F-K mar wodt wel bruukt in de ‘Taelhulp veur et schrieven van et Stellingwarfs’ op de webstee van de Schrieversronte !!! http://www.stellingwarfs.nl/index.php?pagina=taelhulp, Oeps…?)

"11. Et boek Hoe schrijf je ’t Stellingwerfs? kan je hiel goed helpen, echt waor. Schaf et dus an! En et Stellingwarfs Woordeboek, mit zien duzenden en duzenden woorden en gegevens is een top-bron! Et is Stellingwarfs-Nederlaans. Een Nederlaans-Stellingwarfs woordeboek is d’r nog niet, mar et is wel op kommenwegen." (Bron: webstee van de Stellingwarver Schrieversronte die te zien is deur de eerder nuumde ‘deeplink’ an te klikken.)

Bi’j et uutzuken van et stokkien hier boven kwam ik bi’j "geef I" (blz. 105 F-K) tegen da’k bi’j de veurkeurspelling "geve" (blz. 162 F-K) wezen mos. Bi’j "geve" staon liekewel meer veurbeelden mit "geef" as mit "geve"…! (Negen tegen viere.) Woordeboekemaekers za’k ok wel nooit begriepen.

Vri’jdag (8/10):
Doe ‘k vandemorgen om een uur of zeuven henne veur ’t eerst naor husien gong begon ik zomar et ‘Lang zal ze leven’ wat te neuriën. Vremd eins want d’r is bi’j mien weten vandaege niet iene in mien naoste omgeving jaorig vandaege. ‘k Hebbe veur de wissighied toch nog even op de kelinder keken want ie weten mar nooit vanzels en ’t is niet aorig as je zoks ontkomt. Ik bin d’r doe mar es even brieduut veur zitten gaon, hebbe een grote (zeg mar gerust: een hiele grote) bosschop op ’t husien aachterlaoten en hebbe tiedens dat wark uut volle bost et ‘Lang zal ze leven’ zongen. (De follementen van oons huus schrokken d’r zuver wat van, vernam ik.) D’r is vandaege vaaste argens wel iene jaorig en riekaans zels vule meer as iene. Het d’r toch iene an jim/jow docht en alderdeegst veur jow/jim zongen moej’m mar rekenen. En dat slokkien daor red ik mi’j vanaovend zels wel mit.

In mien bakkien mit ‘onderhanen wark’ kwam ik vandemorgen ok nog es mien vertaeling van de ‘Johannes Passion’ tegen. Van ’t veurjaor (even veur Paosken) ston mit een protte bombarie in de kraante dat Pieter J., Johan V. en Boele L. van doel weren om et Libretto van de ‘Johannes Passie’ in et Stellingwarfs te vertaelen. Krek veur Paosken zol die uutvoerd wodden in de karke van Berkoop en daor zol dan et Libretto ok in ’t Stellingwarfs bi’jleverd wodden. Now wol et toeval da’k daor een week of wat eerder ok al es mit doende west was (wat vingeroefenings). Nog lang niet klaor dus mar toch al een hiel aorige anzet, donkt mi’j. Ik hebbe mien vertaeling doe naor Pieter toestuurd mit de vraoge as hi’j d’r es naor kieken wol. Gewoon om es te kieken as mien vertaeling d’r wat op leek of da’k daor misschien toch mar beter niet mit te koop lopen kon. Now maj’ drie keer raoden, mar ik hebbe d’r tot vandaege nooit weer wat van heurd (vanzels). Ze hebben de mond d’r wel vol van: stimuleren, anvieteren van et bruken van et Stellingwarfs en zo wat henne mar aj’d’r omme kommen… Waor doej’t eins allemaole veur…? Hoe hool ie ’t vol…? Ik hebbe ‘mien’ vertaeling toch nog mar weer in etzelde bakkien weeromme legd. Lichtkaans dat Pieter hier vandaege of morgen nog es te lane komt en dan daenkt: verhip, dat is ok zo, en dan de tillefoon gript en … (ik hool jow/jim op ‘e hoogte.)

Donderdag (7/10):
Et was een mooie naacht. En binnenshuus al liekemooi as buten. De maone het de hiele naacht slim zien best daon om et naachtvolk wat bi’j te lochten bi’j heur naachtwark. Wiels ik wel een ure veur ’t raem staon hebbe, wodden mien gedachten de hieltied deurknipt deur een heldere blauwe flits. Ik heb niet uutvienen kund as dat now onweersflitsen of flitsen van een verdekt opstelde pelisiekamera weren. Veur et eerste kan ‘k nog wel begrip opbrengen, veur et laeste wat minder rond disse tied.

In de kraante las ik dat d’r misschien wel een ni’je aepesoorte ondekt is in Congo (veurhenne Belgisch Congo). Dat laand tussen de haokies zegt vaeks al genoeg want et zol gaon om aepies die misschien wel es een krusing wezen kunnen tussen gorilla’s en chimpansees. Die krusing was dus niet et eerste wat bi’j mi’j op kwam.

Bi’j Jan, de webmaster van Johan, schient et spul aorig in de hobbel te wezen. Mit hotten en stoten kommen d’r bi’jtieden wat ni’je berichten op ‘de ienige echte’. Zoks moej’ ok niet uut hanen geven behalven aj’ zels twie linkerhanen hebben vanzels. A’k helpen kan dan moej’m et mar even zeggen. En as d’r wat slim belangrieks te melden vaalt dan maj’m ok wel wat ruumte op mien webstegien bruken. We moe’n mekeer een betien deur de tied helpen, nietwaor?

D’r weren gister wel (weer) vier blauwe kladden bi’j de post. Hiel vroeger he’k wel es zegd: ‘k wol da’k een ton an belasting betaelen mos. Now ’t haost zoveer is vien ‘k d’r niks an.

In mien dreum zak ik een blauwe reiger staon op et dak van ‘n drievend voegelhusien. Ik dreum eins nooit en hebbe gien verstaand van voegels, waeter en van drievende voegelhusies. En toch: In mien dreum zak ik een blauwe reiger staon op et dak van ‘n drievend voegelhusien.

De adderman (Andries) kwam krek even langes. Hi’j het mi’j even een stokkien film zien laoten dat hi’j krek maekt hadde van een … Boomkikkert. Ik zeg: ie bin gek. Boomkikkerts kommen hier bi’j mien weten niet veur mar ik hebbe d’r gien verstaand van, dat weej’ wel. Mar hi’j had ‘m dus wel op de film staon en die had hi’j krek maekt in … Berkoop. We bin drekt in de boeken deuken en hebben dit alvaaste even uutvunnen: De ienige Nederlaanse (en Europese) boomkikkert (Hyla arborea) komt mar hiel plaetselik veur in Twenthe, de Aachterhoek, Zeeuws-Vlaanderen, Braobaant en Limburg. In België wodt hi'j mar komzelden en hiel verspreid vunnen, mar beslist niet in de perveensie Luik. Et dier is een ongeveer 5 cm groot en liekt een veurkeur te hebben veur brummelstruken as woonstee. De kleur kan wisselen van hiel mooi lochtig-gruun tot an haost wat gries toe. De eier wodden in april en meie in 't waeter ofzet, waornao de oolden drekt weer uut et water kommen en weeromme gaon naor heur brummelstruke.

Andries dot ok mit ‘zien’ Aekingezaand (Kaele dunen) mit an de verkiezings van et mooiste plakkien van Nederlaand. Dat wodt orgeniseerd deur de NCRV. Op www.demooisteplek.nl kuj’ je stem uutbrengen. Mien stemadvies (vaalt veur disse keer onder de perveensie Drenthe trouwes): Et Drents-Friese woold. Breng je stem uut en vul je naeme en aemeladres in dan maek ie ok nog kaans op een dikke pries. Op dit stuit staot Andries mooi boven an en maekt riekaans op de finaole. De winner van die finaole krigt an ’t aende van rit 25.000 euro om an zien gebied te besteden.

Woensdag (6/10):
Gisteraovend dus naor Berkoop west, naor een ongedwongen geerkomst bi’j de Schrieversronte mit de schriefster Annemarie van Gelder uut Makkinge (mar Amsterdamse van komof). De hiele aovend he’k mi’j de kop pienigd mit de vraoge: wat doe ‘k hier eins? Waor kom ik veur? Waor kommen al die aanderen veur? Hoezo … ál die aanderen. ’n Man of twaelf (m/v) dan hul et wel op en dat is zunig vanzels, slim zunig! Mar misschien hebben al die aanderen heur de kop al zeer daon mit dezelde vraogen. Kom ik veur heur? Komt zi’j (ok) veur mi’j? He’k d’r wat opsteuken? Moej’ d’r dan altied wat van opstikken? Bin ‘k d’r wiezer van wodden? Moej’ d’r dan altied wat wiezer van wodden? He’k iene béter kennen leerd? Moe’k heur boek(en) now ok kopen? Of boeken van al die aandere schrievers (m/v) die ze nuumde? En weer een schoelmeestertype (-juffer in dit geval) vanzels! Een protte schrievers (m/v) bin eerder schoelmeester (m/v) west. Mislokt in heur beroep? Te zwaor beroep? Wat is dat toch? Meer vraogen as antwoorden mitkregen mar dat lag niet an Annemarie vanzels. ’n Maond of wat leden mit Dolf Verroen ha’k trouwes dezelde vraogen wee’k nog wel. Et bin mien aovens eins niet en toch trek ik d’r een volgende keer weer op an. Ik zal uutvienen wat et is! Ién ding moet mi’j wel even van ’t hatte: drekt al in ’t begin nuumde ze De Ovend (smeltkroes), "De Avond" en dat had ze now niet doen moeten vanzels mar och… zag ze de Schrieversronte misschien al in et twielochten van heur bestaon?

"Snider, snider, maak mij de broek wat wider" kopte de kultuurbi’jlaoge van de LC van veurige weke vri’jdag (ja, ik zee et al, ik bin wat aachter mit de kraanten). De kop kwam mi’j slim bekend veur. In de begin jaoren tachtig wa’k nog al gauw es mit Lykele Jansma (†) (Butenpost / Augustinusga / Twiezel) uutgever van o.e. et Friese Alternatief op pad. ’n Dag of wat leden he’k et hier nog al es over Nynke van Hichtum (Der wie ris in ald wyfke) had. En inderdaod, an heur de ere van dat zinnegien: Snieder, snieder, maek mi’j de broek wat wieder, mar niet zo wied dat hi’j mi’j van ’t gat of gliedt! Mien dokumentaosie-centrum vun dat zinnegien ok al vlot weeromme in et Stellingwarfs Woordeboek (Snieder, blz. 232 S-Z) en et was inbrocht deur meensken uut Ni’jberkoop (Nbk), Scharpenzeel (Sz) en Langedieke (Ld). Now is dat boek uutkommen in 2001 mar Nynke het dat riegeltien al in 1932 al es opschreven en moet et zinnegien rond et jaor 2000 toch wel haost rondomme in de Stellingwarven bekend west hebben.

Tip veur de Schrieversronte: "Een dode taal verkoopt beter dan een kleine taal." Uutspraoke van Louw Dijkstra van uutgeveri’je Bornmeer uut Liwwadden neffens de kraante (LC 1/10).

Deensdag (5/10):
Vandaege (weer) een hiele diskussie had over … de Schrieversronte. Opni’j mossen wi’j konkluderen dat et (jammer genoeg) niet zovule meer veurstelt, zo liekt et. Ik heb et (hier ok) al vaeker een incestueuze klub nuumd van een peer meensken mit lange ti’jen die heurzels nog doende holen mit een peer dinkies en de tied nog even rekken moeten tot an heur eigen pesjoen. Et bin niet aanders meer as mannegies (m/v) van tegen de zestig of daor al mooi an veurbi’j. Doe ik op de laeste jaorvergeerdering nog es vreug wat as ze d’r an deden om wat joonkvolk binnen te haelen kwam d’r van de veurzitter wat ambtelike wartael en bestuurslid Jelke dee nog slim zien best om oons dudelik te maeken dat d’r bi’j him op schoele nog hiel wat aktiviteiten rond et Stellingwarfs op touw zet wodden mar doe ik him een peer daegen laeter vreug as hi’j ok een stel kroempraotende kiender van zien schoele tot oonze beschikking stellen kon veur een film in et Stellingwarfs mos hi’j me ‘nee’ verkopen. Hi’j kon nog gien vuuf kiender (!) van zien schoele bi’jmekeer harken die fesoenlik Stellingwarfs praoten konnen. Allienig praoten kunnen, hawwe et doe over en nog niet iens over schrieven. En wat dot de SSr d’r an?

Vanaovend hebben ze Annemarie van Gelder uut Makkinge uutneudigd veur een … ja, waorveur eins? Disse mevrouw schrift al een jaormennig mooie boeken he’k begrepen mar daor zit nooit een woord Stellingwarfs bi’j. ‘k Wil toch even kieken, luusteren en riekaans es vraogen waoromme ze niet (as dat temeenste zo is) in et Stellingwarfs schift. De SSr het ok (al weer) een ni’je warkgroep in ’t leven reupen. (Chinese spreuk: Aj’ et as bestuur ok niet meer weten, benuum dan een kemmissie of een warkgroep dan kuj’ die laeter altied nog de schuld geven van je eigen onkunde of mishaandelen.) Disse kemmissie zal him toeleggen op et orgeniseren van aktiviteiten veur meensken die belangstelling hebben veur de Stellingwarver schrieveri’je… Het de SSr dat dan al zoe’n roem dattig jaor vergeten??? Mar ja, zolaank as de meerste centen naor et gebouw en passeniel gaot dan blift d’r vanzels niet al te vule over veur de dingen waor as et eins om gaon moeten zol…

‘k Laot morgen wel even weten hoe ’t west het…

Maendag (4/10):
Et scheut mi’j vandemorgen onder de koffie nog es te binnen: hoe zol et eins oflopen wezen mit dat gedoe tussen de Schrieversronte en Henk de V. uut Noordwoolde? Et is neffens mi’j al haost een jaor leden dat Henk doe wat vremd (now ja, vremd?) bi’j de klub weg raekt is. Wat lange ti’jen en wat domme briefies henne-en-weer en doe was d’r nao meer as twintig jaor zomar een hiele aktief mannegien vertrokken bi’j de klub, zien klub. Dit gedichien lekte mi’j doe nog veur him uut de penne:

Klein steerntien