Naor Dagboekien

Veurige weke Ankem weke

Weke 1 (3/1-9/1.2005):

Zundag (9/1):

De hiele dag hewwe een betien zundag vierd. Dat gong trouwes vanzels heur, we hebben d’r niks veur in huus haeld of zo. Een zundag is veur oons meerstal een gewone dag mit ‘n betien niksen, een betien anklunderen en bi’jtieden wat kleine putties wark ofmaeken en zoks wat.

Vandaege ok es even naor et biebelboek Baruch keken. Et biebelboek Baruch heurt tot de Deuterocanonieke boeken (ok wel Apocriefen nuumd). In de meerste Biebels van Griffermeerden en Hervormden, koj’ et boek niet tegen. Veurda’k an een ni’j biebelboek begin wi’k et eerst altied een keer of twie (in et Nederlaans) deurlezen om et taelgebruuk te bekieken en d’r een betien an te roeken, an te vulen en an te pruven. Et boek Baruch stelt in omvang niet zo vule veur en is schreven as ‘een profetische vermaning in filosofische stijl’. Zoks ligt mi’j wel.

Vanaovend bin ‘k ok es weer naor de karke west. Jan Koops hul een Stellingwarver dienst in de karke van Else mit et verhael en een preek uut Matthëus 14:13-21.

Overvloed an bolle, gebrek an geleuf.

13 Doe Jezus hiervan heurde (van et ofhakken van et heufd van Johannes de Doper –pb-), week hi'j mit een boot uut naor een ofgelegen plakkien waor hi'j even allienig wezen wol. Mar de meensken kwammen d’r aachter, en vanuut de steden kwammen ze him over laand aachternao.
14 Doe hi'j uut de boot stapte en de grote mennigte zag, vuulde hi'j medelieden mit heur en hi'j geneesde heur zieken.
15 In et twielochten kwammen de leerlingen naor him toe en zeden: "Dit is een ofgelegen plak en et is al laete. Stuur de meensken vot, laot ze naor de dörpen gaon om eten veur heurzels te kopen."
16 Mar Jezus zee: "Ze hoeven niet vot, geven jim heur mar wat te eten."
17 Zi'j zeden doe tegen him: "We hebben hier niks te eten, allienig mar vuuf broden en twie vissen."
18 Hi'j zee: "Breng ze mi'j."
19 En naodat hi'j de meensken zegd hadde om op et grös zitten te gaon, nam hi'j de vuuf broden en de twie vissen, keek omhogens naor de hemel, zee et zegengebed en brak de bolle; hi'j gaf et an de leerlingen, en de leerlingen gavven et deur an de meensken.
20 Iederiene at d'r van en wodde meer as zat, en doe ze de hiempen bolle ophaelden die over bleven weren, hadden ze twaelf körf vol.
21 D'r hadden omdebi'j vuufduzend man van eten, vrouwluden en kiender niet mitteld.

Jan sleut zien preek of mit een mooi gedicht van Johan Veenstra die in dat gedicht de deure naor boven toch et liefste een betien op een kiere eupen staon laoten wol (ok veur himzels?) as dat de deure mar hielendal dichte wezen zol. Trouwes typisch Stellingwarfs, zoe’n holing. Niet, now ja, een betien misschien; of jazeker mar misschien ok nog wel niet hielendal wis… Stellingwarvers, vechtersbaozen; et meerste mit heurzels an ’t frosselen.

Nao de dienst he’k Jan de komplementen nog maekt veur zien geef Stellingwarfs. Hiel netties!
(He’k trouwes altied docht dat et ‘kompelmenten’ wezen mos mar nee, op blz. 731 en 732 F-K geft Henk ‘komplementen’ de veurkeur.)

Zaoterdag (8/1):

Et was vandaege zok roezebroekerig weer dat ik moch disse dag wel inruilen veur een gewone warkdag van de baos. Dan hul ik disse zaoterdag gewoon tegoed as vri’je-klussies dag. Dat ik bin vandaege dan ok mar gewoon een betien an ’t wark west. Die vri’je dag zien we nog wel es. Makkelike baos toch zoe’n baos…

Vri’jdag (7/1):

Ik had Johan om zien volledig i-dagboek van veurig jaor vraogd en kregen. D’r stonnen krapan vuufhonderd woorden in die mien vertaelmesienegien nog niet kende.

Doe et gister Johan zien jaorig was he’k de daotum 06-01-1946 es goed bekeken en dan ziej’ dat ( 06 + 0 + (( 46 + 11 ) - mod 07 )) mod 07 = 0. En dan bi’j’ een zundagskiend (Lat.: fortunae filius). D'r wodt wel es zegd dat kiender slim biezunder binnen, as ze op zundag geboren binnen. Dat komt omreden de zundag van ooldsher as een heilige dag zien wodt. Uut verschillende onderzuken is bleken dat op zundag minder kiender geboren wodden as op de aandere daegen van de weke. Dat maekt zundagskiender een betien speciaol. Alderdeegst in oons keuningshuus bin allienig prinses Amalia en Mr. Pieter, zundagskiender. De laeste jaoren wodden d'r trouwes aorig minder zundagskiender geboren vanwege de hogere kosten van een ziekenhuusbedde in de weekaenden.

Een betien an ’t wark west vandaege en een protte mit de profeet Sefanja ommeheisterd.

Donderdag (6/1):

Even een vroeg berichien in dit i-dagboekien om jim weten te laoten dat de bekendste schriever van de Stellingwarven vandaege haost zestig wodden is. Kuj’m him nog mooi even een aemel sturen mit de fielsetaosies. Dit jaor lao’we et nog bi’j een aemel naor Johan_Veenstra@hetnet.nl mar ankem jaor (DV) moe’we mar es een donders goeie grap mit de beste man uuthaelen, liekt mi’j. Idenen bin welkom… An ’t aende van de middag zuwwe ‘m in oons Wiespraoten (18:00 – 19:00 ure op Radio Weststellingwerf Centraal) ok nog wel even gedaenken.

Gisteraovend wa’k es weer hatstikke laete thuus, dat ik moch uutslaopen vandemorgen. Mar zo as dat dan wel vaeker gebeurt, dan wil et krek niet. Rond een uur of zeuven wa’k al beneden en rond negenen wodde ik al beld deur et bedrieven-bel-kommitee uut Liwwadden. A’k as bedrief ok wat geven wol veur Azië. Now hebben ze an mi’j een minnen-iene want ik stao niet eupen veur disse meniere van doen. Ik geef wat ik geef of ik geef niks mar in elk geval niet op disse wieze. Ik bin et in dit geval hielendal iens mit Burgemeester, vrouw Liemburg van Littenseradiel. Zi’j was geleuf ik de ienige Burgemeester die an dit grappien dan ok niet mitdoen wol. Bedrieven een betien onder drok zetten om mar zo vule meugelik binnen te haelen en wat, as bevobbeld zoe’n annemer dan morgen bi’j de Gemiente een anvraoge indient, hoe kuj’ daor dan fesoenlik mit ommegaon? vreug vrouw Liemburg heur (terechte) of. Aj’ geven willen dan bin daor genoeg meugelikheden toe en aj’ niks geven willen dan doej’ dat gewoon niet.

Vanaovend ok weer mit et hiele gezelschop an ’t Wiespraoten west veur RWC en dat gong oons weer aorig of.

Ik was vandaege ok es weer vri’jgezel dat de drie gehakballen bin ok weer opraekt. Best een betien simpel eins, iedere keer die drie gehakballen mar ja, ik vien ze zo lekker.

Woensdag (5/1):

Vandemorgen alweer vroeg op reize en vanaovend (alweer) hatstikke laete thuus. Dan ok gien tied meer vunnen veur de ‘leuke dingen’. Jammer…

Deensdag (4/1):

As ’t now op ‘e tillevisie of op foto’s in de kraanten is: de hieltied zie ik stellegies van twie (of meer) manluden lopen, daor op et rampeteniel in Zuudoost-Azië. Die hiele regio daore (veural Thailaand) staot toch bekend om de ‘vieze mannegies’ uut Europe? ‘t Moet wel haost waor wezen. En zol die Remkes dan ok zoe’n ‘vies mannegien’ wezen die mit een stel kammeraoden (ok allienig mar kerels) daor zels een husien het waor ze mit mekeer zo now en dan es even lekker ‘huusholen’? Bah, vieze mannegies…

Vandemorgen al vroeg op pad naor ’t zuden mit op de aachterbaank een oold brood (en et bonnegien) da’k een peer weken leden kocht hadde in Arnhem. Eerst in Apeldoorn even wat ofgeven en doe deur naor Arnhem. Doe ‘k om goed twie ure klaor was bin ‘k de binnerstad in lopen en he’k de winkel opzocht waor a’k die bolle kocht hadde.

Ikke: ‘Dag winkeljuffer, ik wil disse bolle graeg ommeruilen veur ’n aander.’
Winkeljuffer: ‘Dag meneer, hoe bedoelt u?’
I: ‘Now, kiek mar, disse is niet goed meer, liekt mi’j zo toe.’
J: ‘Niet goed meer, nee, dat zie ik ook. Maar wat wilt u daarmee zeggen?’
I: ‘Now, omreden disse niet zo goed meer is wi’k ‘m eins ruilen veur wel een goeie. Zie, hier he’k et bonnegien ok nog.’
J: ‘Ja, maar meneer, we ruilen geen brood. Als we daar aan beginnen dan kunnen we beter sluiten.’
I: ‘Ja, dat kuj’now wel zeggen, mar et staot toch op dit bonnegien. ´Ruilen binnen 30 dagen met bon´. En d’r staot allienig mar een brood op da’k doe kocht hebbe.’
J: ‘Maar meneer, u begrijpt toch zelf wel dat dat niet voor brood kan gelden.’
I: ‘Nee, dat begriep ik niet. Ik koop hier een bolle, reken die netties of en ik krieg een bonnegien mit da’k ‘m binnen dattig daegen ruilen kan. Now en dat wo’k mar doen.’
J: ‘Meneer, alstublieft…’

De riegel meensken aachter mi’j wodde stiekemweg aorig lange en d’r wodde nog een kassa eupensteld. Ongeveer de helte van et volk om oons henne vun et prachtig wat d’r gebeurde. De aandere helte vun et, geleuf ik, mar niks. Al die koolde drokte om een bolle…

I: ‘Mar hoe zuwwe dit now oplossen?’, vreug ik, wat andringend.
J: ‘Maar meneer, hier valt helemaal niets op te lossen.’
I: ‘Liekt mi’j toch wel. Ik zeg et nog es… Ik koop hier een bolle, reken die netties of en ik krieg een bonnegien mit da’k ‘m binnen dattig daegen ruilen kan. Wat he’k dan verkeerd daon? Ik zie et perbleem niet.’
J: ‘Maar meneer, u begrijpt toch zelf wel dat dat niet voor brood kan gelden. Dat zou hier een mooie boel worden. Als iedereen hier z’n oude brood komt omruilen voor vers!’
I: ‘Mar juffer, d’r staot niet op et bonnegien dat et niet veur disse bolle gelt, en hi’j zit nog in de originele verpakking en die het niet eupen west, en et is nog roem binnen die dattig daegen, dat ik zie niet in waorom aj’ me disse now niet even ommeruilen willen. Dan hadden jim dat toch even op et bonnegien zetten moeten? Of jim hadden mi’j hielendal niet zoe’n bonnegien mitgeven moeten of zo...’
J: ‘Nee meneer, u begrijpt best dat we daar niet aan kunnen beginnen.’

Bi’j de aandere kassa’s bleven now zuver een stokmennig meensken – die al ofrekend hadden - in ofwachting staon te kieken hoe as dit oflopen zol.

I: ‘Now juffer, ik vien toch da’k disse bolle op disse meniere gewoon ommeruilen kan, dat ik wil now graeg weten waj’ van doel binnen: ommeruilen of roep de chef d’r mar even bi’j.’

Et maegien pakt een mikrefoon en roept wat – veur mi’j onbegriepelike kode-nummers. Binnen twie tellen komt d’r aorige jongkerel anstappen mit een strik veur en mit wat gebaorentael het de chef al vlogge deur wat d’r gaonde is.

C: ‘Wat kan ik voor u doen?’ vraogt de man hiel netties.
I: ‘Now kiek es, ik wol dit brood eins ommeruilen want die zicht d’r niet meer zo fris uut en op et bonnegien da’k d’r een week-of-wat leden bi’j kregen hebbe staot da’k ‘m binnen dattig daegen ommeruilen mag. En dat wo’k now mar doen, dus.’
C: ‘Maar meneer, u begrijpt toch wel dat dat niet voor brood geldt.’
I: ‘Nee, dat begriep ik niet. Ik bin now ien keer een betien vremd, misschien alderdeegst wel wat dom, mar as ik een ding kope en ik krieg daor netties een bonnegien bi’j da’k dat ding binnen dattig daegen ommeruilen mag zonder dat daor nog aandere veurweerden bi’j nuumd wodden, dan zie ik niet in waorom aj’ mi’j disse bolle niet even ommeruilen veur een vasse. En begriep mi’j goed, ik kom d’r hielendal veur uut de Stellingwarven, hier henne rieden.’
C: ‘Waar dat ligt dat weet ik zogauw even niet maar het zal wel erg ver hiervandaan zijn. Hier in de omgeving heb ik dit nog niet eerder meegemaakt. Maar om een lang verhaal kort te houden, meneer: ik ben niet van plan om dat brood om te ruilen.‘
I: ‘Now, dan hewwe toch warkelik waor wel een perbleem, want ik bin niet van doel om zonder een fesoenlike bolle tot de winkel uut te gaon. Beste man, vertel mi’j dan wa’k niet goed doe of daon hebbe, want a’k fout doende bin dan bin ‘k wis en warachtig de beroerdste niet om dat toe te geven en dan biwwe vlogge klaor. Mar a’k niks verkeerds doe of daon hebbe dan wi’k now toch eins wel graeg een aandere bolle van je mit hebben en dan hej’ gien last meer van mi’j.’
C: ‘Nou nee, u heeft niks verkeerds gedaan natuurlijk maar het is niet gebruikelijk dat we brood – ook nog wel van een paar weken oud – omruilen voor een vers brood. Dat begrijpt u toch wel? Maar oké, ik zal het goed met u maken. Niet omdat ik mij verplicht voel maar ik geef u een zak witte puntjes en dan is daarmee de zaak afgehandeld, ja?’

Zie now wor ik link vanzels. Iene die mar vaaste hoolt an de nul-lijn, daor kan ‘k niks mit mar as ze ree binnen veur onderhaandelings dan wor ik ok koopman. Et zag onderhaand trouwes zwat van de meensken om oons henne.

I: ‘Ik bin misschien wel wat verveldend mar een bolle ruilen veur een poede mit witte punties dat liekt mi’j gien goeie ruil. Doe now mar gewoon een zelde bolle en dan biwwe klaor en aanders dan roep ie jow baos d’r mar even bi’j.’

De man keek ok al es wat mal om him toe en zag now ok wel in dat hi’j – nao zien anbod van de punties - an verliezershaand was en dee dan ok de ienige goeie zet in dit geval.

C: ‘Nou goed dan, om van het hele gedoe af te zijn krijgt u van mij net zo’n brood mee, maar dan ovenvers.’

Hi’j maekte wat gebaoren tegen iene van de maegies die daor leupen en die leup vlogge naor aachter om krek zoe’n bolle op te haelen as daor ik nog de hieltied mit in de hanen ston. Ze gaf de bolle an de chef die him votdaolik an mi’j deurgaf. Tegelieks gaf ik him mien oolde mit et bonnegien over, zee netties ‘daank je wel’ en zol de winkel uutlopen. Mar mit da’k de winkel uutlopen zal, dri’j ik mi’j nog es omme en zeg: ik vien et wel aorig vanzels daj’ mi’j die bolle even ommeruil hebben mar luuster: mien Arnhems is niks weerd mar jow Stellingwarfs hoolt ok niet over.

Maendag (3/1):

Ik hadde eins eerst een ni’je weke opzetten moeten mar in alle drokte zet ik vandaege mar even in disse verkeerde weke. Maek ik vandeweke nog wel es op odder. Ik wil leuven dawwe vandaege wel haost vuuftig tillefoonties had hebben, dat ja, nog de hieltied drok, drok, drok. Tussendeur nog wat onderwarpen bi’j mekeer scharreld veur oons Wiespraoten van ankem donderdag en de hiele aovend biwwe mit Paulus zien eerste brief an de Korintiërs doende west. Dat heufdstok begint d’r now ok al aorig op te lieken. Et ressien euliebollen, stokken sukelaode en de gehakballen smaekte oons trouwes ok ommeraek…

Morgen wi’k even naor Arnhem. Gao ’k ok drekt even mit et bonnegien en dat oolde brood naor de winkel in Arnhem. Es kieken as ‘m nog ommeruilen willen veur een vasse.