Naor Dagboekien
Veurige weke Ankem weke
Weke 3 (17/1-23/1.2005):
Zundag (23/1):
We zuken nog de hieltied een ni’je Wiespraoter (m/v). Aj’ een posien mitdoen willen of aj’ iene weten die misschien wel mitdoen wil, laot mi’j dat dan mar even weten. Ién keer in de twie weken (veur dit jaor de oneven weken) op de donderdag van zesse tot zeuven ure een uurtien ‘Wiespraoten’. Vri’jwillig mar niet (hielendal) vri’jblievende!
Vandaege de meerste tied zitten te warken an de honderdvuuftig (!) psalms uut et biebelboek Psalmen. ’n Hiele drege put.
Om tussendeur ok een betien te ontspannen he’k ok nog even doende west mit et uuttreksel van Homerus zien Odyssee (zie veur et eerste pat: 18/1).
In et biezunder is hi'j (Odysseus) de heufdpersoon in de Odyssee. De Odyssee is een gedichtebundel van Homerus waorin hi'j de weerommereize van Odysseus, keuning van Ithaka, nao de verovering van Troje naor huus toe beschrift. Tot zien reisaeventuren heuren: de ontmoeting mit de Lotofagen, de Cycloop en mit et meenske-etersvolk van de Laistrygonen. Ok de verlokking van de Sirenen en de vernietiging van zien vloot weren beproevings die hi'j deurstaon mos. Nao de vernietiging van zien vloot komt hi'j as ienige overlevende an op een eilaand veer in de oceaan, op dit eilaand is de nimf Kalypso. Kalypso begeert him as heur echtgenoot, mar op bevel van Zeus lat ze him op een vlot wegzeilen.
Nao nog es schipbreuk leden te hebben belaant hi'j bi'j de Phaiaken, die him weeromme naor Ithaka brochten. In de ooldere literetuur, mit naeme Homerus, is Odysseus de viendingrieke held, die verschillende geveren dapper deurstaot. Bi'j aandere en laetere literetuur wodt hi'j vule minder geunstig veursteld. In de beeldende keunst is Odysseus vaeke ofbeeld op vazen, reliëfs en waandschilderings in gebeurtenissen uut de Odyssee.
Zaoterdag (22/1):
We zuken nog de hieltied een ni’je Wiespraoter (m/v). Aj’ een posien mitdoen willen of aj’ iene weten die misschien wel mitdoen wil, laot mi’j dat dan mar even weten. Ién keer in de twie weken (veur dit jaor de oneven weken) op de donderdag van zesse tot zeuven ure een uurtien ‘Wiespraoten’. Vri’jwillig mar niet (hielendal) vri’jblievende!
Vandemorgen bin ‘k naor Pesse west te veurlezen (1ste
pries mit 182 pnt. Z1) en vandemiddag he’k in huus wat klussies opknapt
(o.e. gedienen ophongen (ik hebbe ze niet: daelehongen)).
Ik kon vandaege mien Karstiaanse woorde- en zegswiezeliest ok weer aorig anvullen mit o.e.:
Et volk het spreuken… (Et volk is d’r uut…?)
Hoe verzinnen ze et… (Ze hebben heur dan ok niet verzind…?)
En Stellingwarvers zollen gien Stellingwarvers wezen as ze gien kerel
hebben wollen want mar liefst 25% wil gien vrouw… (75% wol dus wel een
vrouw? Nog es en nog es lezen?)
Ok onder de ambtners… (ambteners of baentiesmannen?)
Spietig het mar 10 procent… (percent?)
…oordiel uutspreuken (d’r over uutlaoten?)
… totaol … (hielendal?)
… Wolvegao … (Wolvege?)
… Sunterklaos … (Sunderklaos?)
… kloon … (weerscheide?)
... het voldoende kostuums … (genoeg kleren?)
... om him elke keer … (iederkeer?)
En de laeste: "…butenreedner…", mit daank an mien Limburgse mailmaot:
"Een voordrachtskunstenaar in de Limburgse carnavalstijd is een: butereedner (ook wel: buutreedner).
Vergeleken met de nar is de buutreedner in principe meer plaatsgebonden. Een buut (=ton) is zijn (s)preekgestoelte.
Gedder joor um dizze tied, kriet me d'r kriebel i ge lief.
Dieke bakke, naas en baad wet gereed gelaat.
Butereedner kling of diek, oefent zig in der mumiek.
'Scheunste is in elk geval, mit der carnaval.
Uut: Went der prins
Tekst: Etienne Franssen - muziek: trad.
Oetveurende: Ieëper Trio (1965)"
Vri’jdag (21/1):
Ik krieg nog wel gauw es te heuren: "Ie moe’n niet altied zoe’n
kritiek hebben" en "ie moe’n d’r niet de hieltied zo over zeuren",
"laot die aander toch es in zien weerde".
Et is al een jaormennig leden da’k (veur mien wark) es een kursus
‘interviewtechniek’ daon hebbe. Vroeger bi’j oonze oolden thuus (vader,
moeke, tien kiender en een protte anloop) wodde d’r altied een hiele
protte diskussieerd. An disse ‘opvoeding’ he’k et vaeks overholen da’k
nog wel graeg es wat ‘deurvraogen’ mag. Aanderen numen et vaeke ‘een
betien narren, een betien stoken’ of dat wat in et eerste zinnegien
staot. Dat gaot mi’j dan grif niet om reboelie te maeken of alderdeegst
echte ruzie of zo, mar gewoon om bi’j de aander wat argementen uut te
lokken. Meensken die, vaeks as kuddedier of deurdat ze heurzels veer
‘boven’ et gewone volk verheven vulen, gien argementen hebben of d’r
veur heurzels nog niet iens over naodocht hebben of hadden bi’j wat ze
zeggen, bin dan nog al gauw es ‘raekt’. Da’s jammer en nooit mien
bedoeling. Die (peer) keer dat et zo uutvaalt, dat is dan mar zo.
Gisteraovend laete raekte ik (es weer) in een diskussie verzeild over "iene in zien (m/v) weerde laoten". Wat kuj’ daor mit? Wat moej’ daor mit? Iederiene de hieltied mar "in zien (m/v) weerde laoten" kan neffens mi’j (naost dat, wawwe allemaole wel begriepen) ok liekegoed een teken van onverschillighied wezen of van verveling of van … wezen. Et betien extra van "iene in zien (m/v) weerde laoten" kan ok een soorte van wardering (alderdeegst liefde) inholen veur wat een aander presteert (het), veural ok as dat vanuut jow "kiek op de dingen" eins (hiel) aanders wezen mos. Et ‘ik laot him (m/v) in zien weerde’ is neffens mi’j dan ok lang niet altied goed te praoten. Een betien (eerlike) kritiek kan neffens mi’j vaeks ok hielendal gien kwaod. Kritiek (mit argementen vanzels) is vaeks niet meer as et uutdregen van jow ‘zienswijze’. Et tegenoverstelde komt trouwes vule meer veur, zo van: "Gôh, wat heb ie een aorig jurkien an." Je ommedri’jen en dan tegen een aander: "Gôh, moej’ dat meenske now toch es lopen zien…" Is dat dan de meniere? Een goeie diskussie is nooit weg (ok aj’ wel es et onderspit delven moeten) liekt mi’j. En ie wo’n d’r meerstal beide letterlik ‘wiezer’ van. Misschien staot et veurbeeldzinnegien bi’j et lemma ‘diskussie’ op blz. 688 A-E, wel medel veur pattie volk in de Stellingwarven: "Ik gao niet meer mit jow in diskussie."
Ik kom een protte Stellingwarvers tegen…
Donderdag (20/1):
Ik wodde vandaege (al weer es) best op mien plak wezen. Zaoterdag ha’k hier schreven dat Johan in zien ‘Klunderen’ et woord overspoeld bruukte. "De wereld wodt de laeste jaoren overspoeld mit …". Ik was d’r doe wis van dat dat fout was (eerder van de LC as van Johan) mar et bliekt neffens ét Woordeboek (blz. 757 L-R) gewoon goed te wezen. D’r bin alderdeegst wel drie "Overspoelen’. Hierbi’j mien daank an de melder en mien exkuus veur mien geblunder. Mar et hoolt oons mit mekeer wel scharp en da’s ok wat weerd.
De hiele dag al wat mit heufdzeerte ommelopen. D’r kwam mi’j dan ok niks van uut de vingers (of van ‘e hanen). Een dag drok in de weer mit een betien neuze-stomen, wat asperienties en al drie keer een schone buusdoek uut de kaaste pakt mar et wel in de bienen holen. Vandemiddag ok gewoon even weer gezellig een ure te Wiespraoten west. Jannes wil/moet d’r eins mit opholen dat we zuken veur ankem keer drekt al een ni’je Wiespraoter (m/v). Aj’ een posien mitdoen willen of aj’ iene weten die misschien wel mitdoen wil, laot mi’j dat dan mar even weten. Ién keer in de twie weken (veur dit jaor de oneven weken) van zesse tot zeuven ure een uurtien ‘Wiespraoten’. ’t Betaeld hatstikke min (niet dus) mar et kan wel es je opstappien wodden naor een wereldberoemd vervolg… De hiele bezetting van Huus & Hiem was ok krek even in de studio an ’t vergeeerderen dat et was nog wel even mooi naozitten mar jammer, jammer, ik wodde deur et luliezer votreupen. Taovend ok nog goeie berichten kregen van de aktieklup: hool ‘m in de locht.
Woensdag (19/1):
Vandaege is et 108 jaor leden dat oons heit in de boerkeri’je Duinenzathe van Appelsche geboren is.
Vandaege naor Franeker en Giekarke west. Veur ’t locht wodde al vot en in ’t donker weer thuus dat ik hool et zunig vandaege. Morgen mar weer kieken…
Deensdag (18/1):
Vandemorgen biwwe mit goeie kunde naor de oolde universiteitsstad Franeker west. Veurige weke he’k argens in een kraante lezen dat die sloege bestuurders daore, niks meer van heur stad overlaoten veur wat betreft et oolde hoge onderwies. Alles wodt votjaegd, zo liekt et wel. Now et laeste stokkien dan ok, dat jaoren nog deur de universiteit van Twente in ere holen is. Zunde en schaande…
Vandemiddag bin ‘k es weer naor de biebeltheek west om even wat uut te zuken over Homerus en zien Odyssee. Dit wereldberoemde verhael is kotleden in ’t Fries vertaeld en et liekt mi’j ok nog wel es wat toe om dat in ’t Stellingwarfs te doen vanzels. Ik bin mar es begonnen mit een uuttreksel te maeken want ja, hoe zat dat ok al weer en wie was Odysseus eins ok al weer?
Odysseus was de legendaorische vost van Ithaka. Hi'j was trouwd mit Penelope en had iene zeune, Telemachos. Doe Odysseus dwongen wodde om mit te doen an de expedisie naor Troje, perbeerde hi'j daor onderuut te kommen deur krek te doen as hi'j gek was. Hi'j wodde verraoden en mos mit naor Troje. Die oorlog van Troje gong tussen de Trojanen en de Grieken (Achaeërs). De anleiding veur de belegering was de eis om uutlevering van Paris van Helena. Helena was een Griekse godhied en wodde "schaekt" deur een Trojaanse preens (‘schaeken’ staot in disse betekenis niet in de dikke Bloemhoff. Komt / Kwam dat in de Stellingwarven niet veur?). De Griekse vosten besleuten tot et mitdoen an de strafexpedisie tegen Troje en eisten Helena weeromme. Disse uutlevering wodde deur de Trojanen weigerd vanzels en doe besleuten de Grieken om Troje dan mar te belegeren. Beide perti'jen gavven niks an mekeer toe en daorom duurde de oorlog meer as negen jaor. Eerst naodat de anvoerders van beide kampen sneuvelden (Achilles veur de Trojanen en Hector veur de Grieken), kwam d'r een aende an de oorlog. Dit gebeurde deur 'n list van Odysseus, et hoolten peerd. Dit hoolten peerd mos 'n kedo van de Grieken an de Trojanen wezen. Et hoolten peerd wodde de stad Troje binnenreden. Mar in et binnerste van et hoolten peerd zatten Griekse soldaoten. Naachs kreupen zi'j uut et peerd en veroverden ze de stad van binnenuut. In disse oorlog blonk Odysseus uut deur zien scharpzinnighied en diplomaosie, hi’j wodde bi'j veurkeur verkeuzen as loerder (verspieder) of as onderhaandeler. Laeter meer …
Vanaovend bin ‘k begonnen om mi’j et biebelboek Psalms een betien eigen te maeken. Hondervuuftig (!) (gelokkig onberiemde) heufdstokken mar liefst. Dat ik kan now wel even weer veuruut en et stelt ok nog niks veur bi’j alle warkstokken van Homerus en dat was (uut ‘t heufd) rond duzend jaor v.Chr.
Maendag (17/1):
Doe ’k d’r veurige weke opiens aachter kwam da’k neudig es weer naor de tanedokter toe moet (bin ‘k nog de hieltied niet west) doe wo’k mi’j ok es wat infermeren laoten over een anvullende verzekering veur de tanedokter want an now toe betael ik de man altied zo uut de buse mar ie weten mar nooit. Kreeg ik mi’j vandaege een foldertien mit veurweerden toestuurd van ‘De Friesland’. Now, dan wi’j’ hielendal nooit weer een verzekering ofsluten. Dat ze gien folder in ‘t Stellingwarfs hebben daor kan ‘k mi’j nog wel wat bi’j veurstellen mar dat et dan drekt mar in et Grieks of Letien en in rare codes moet… Lees mar even mit wat onder de dekking vaalt: "Anesthesie (A-codes), Chirurgie (H-codes), Consultatie en diagnostiek (C-codes), Parodontologie (T-codes), Preventie (M-codes), Restauraties d.m.v. plastische materialen (V-codes), Röntgendiagnostiek (X-codes), Wortelkanaalbehandelingen (pulpabehandeling / endodontie) (E-codes)." En dan he’k et nog niet iens over "de UPT-lijst, de CTG-tarieven, G-, I- en R-codes" en gao zo mar deur.
Veerder de hiele dag mooi dom doende west.