Naor Dagboekien

Veurige weke Ankem weke
*
Weke 17 (25 – 1/5 - 2005):
*
Zundag (1/5):
*
Vandaege al op ‘e tied naor de 1 meie viering op ‘e Zuud-Hollaanse eilanen krek beneden Rotterdam. Daor wawwe veurig jaor ok al west op disse dag en dat voldot altied goed. De overwinning van Et Vene op Feyenoord ok drekt mar even mitneumen.
Veerder dan ok gien tied vunnen aandere dinkies…
*
Zaoterdag (30/4) Keuninginnedag:
Kiek, dat vien ‘k now zo aorig an Stellingwarvers ondermekeer op et web; mekeer een betien deur de tied helpen. Et het even duurd mar liekewel de beroemde schriever / dichter Johan V. as de Schrieversronte het now aendelik ok een deurverwiezing naor dit webstegien. ‘k Geef toe, et is nog wat omslachtig want ie moe’n now eerst deur een linkien van de webstee van de sSr naor de webstee van Johan. En van de webstee van Johan kuj’ dan naor de webstee van Henk van der Veer (positivo) in et Snekers. En van Henk kuj’ dan weer deurklikken naor disse. Et is toch wat, dat iene uut mien oolde woonstee (Hommerts) mi’j now deur de tied helpen moet. Hoezo Hommerts…? Ja, et is al een jaormennig leden (et zal rond 1975 west hebben) dat ik in et oolde husien van beppe Sjoerdsje woonde aachter Auke en Aal en dat weer aachter et VIVO-winkeltien. Et was mien eerste eigen huus. In ien keer kocht en ok drekt betaeld (ik warkte doe nog wel es veur grofgeld bi’j verscheidene koppelbaozen in Duutslaand). Dat kon doe nog want doe was zoe’n husien op ‘e Hommerts goedkoper as een nowdaegse caravan. Jammer trouwes da’k gien linkien weeromme prikken kan naor Henk omreden ik mi’jzels drekt veurholen hebbe om allienig mar naor Steliingwarfs-schrieveri’je te linken en ja, aj’ an iene beginnen … Ik moet Henk trouwes ok nog vraogen waorom hi’j op de thuusbladziede en in de menu-balke et woord "Dagboek" bruukt en in zien daegelikse deengies et woord "dach" resp. "Dachboek".
*
Vandaege een betien in de tuun ommerommeld en mooi wat an Job daon. Nog vuuf heufdstokken dan bin ‘k deur Job henne. Nao et journaal van acht ure he’k et bad vollopen laoten. Et luie zwiet van de hiele weke was d’r in ien keer of.
*
*
Vri’jdag (29/4):
*
D’r wodt de hieltied mar praot over de kwaolike CO₂ dampen uut oonze auto’s, en dat die schae toebrengen an oonze atmosfeer en zo. Mar diezelde CO₂ komt vanzels vule meer veur en wodt ok best wel nuttig bruukt. Bi’jglieks as Kooldioxide (eins Koolstofdioxide) flink koold maekt wodt dan kriej’ ‘Druug ies’. CO₂ wodt ok bruukt as koelmiddel, braandblusmiddel en as ‘prik’ in verscheidene limenades. In limenades is et trouwes eins H₂CO₃ (koolzuurgas). In mousserende wien (o.e. champagne) ontstaot et vanzels deur (nao)gisting in de flesse. Dat ja, we moe’n niet allienig minder autorieden mar ok nog es minder drinken. Grune plaanten bruken de C uut CO₂ en rumen daordeur aorig wat van oonze rommel op. Mar ja, dan moe’we vanzels niet alle bomen ommehakken…

*
Johan het een protte hoornbloemen zien en hi’j hoefde gien aemels mit uutleg hoe as die in et Nedelaans hieten mar neffens mi’j hieten ze dan krekliek, hoornbloemen! De hoornbloeme is iene uut et ‘Cerastium’ geslacht (et Griekse keras is hoorn) en ze bin femilie van de Anjers. D’r bin wel zoe’n zestig verschillende soorten, die haost over de hiele wereld veurkommen mar toch veural in Europe en Azië. Hier bi’j oons kommen ok een protte soorten in et wild veur. Ze wodden nog al es deurmekeer husseld mit bloemen van et geslacht ‘muur’ (Stellaria). Et grote verschil zit ‘m in de ‘stijlen’. Muursoorten hebben drie en de hoornbloeme wel vuuf stijlen. De gewone hoornbloeme (Cerastium Fontanum) komt een protte veur in baarms en op ‘e greide en is tussen de vieve en veertig centimeter hoge. De witte bloemekroon is ongeveer lieke lange as de kelk. Disse soorte bluuit de hiele zoemer eins wel, zo van april tot an de haast. De witte bloemekroon van de akkerhoornbloeme (Cerastium arvense) is vaeks wat kleiner, ongeveer twie-keer zo lange as de kelk en disse bluuit meerstal van april tot in juli. Disse soorte vien ie in de regel op zaandgrond, in de baarms langs de weg en tussen et grös. Ok de nog kleinere zaandhoornbloeme (Cerastium Semidecandrum) heurt tot de bekende soorten hier in de omkrieten. D’r bin ok een peer soorten die teelt wodden as tuunplaante.

*
Een baentiesman in Brussel het ét now uutvunnen: Voegelties inenten bi’j griep. Zoe’n man ‘verdient’ zels een spuitien.
*
Uut een Gemientelike beleidsnetisie van Oostaende viste ik een aorig stok op. Citaot:

Hoofdstuk 3. Kunst en Cultuur.

Omschrijving.
Het in staat stellen van de Stichting Stellingwarver Schrieversronte te zorgen voor het ontwikkelen, stimuleren, aanbieden en begeleiden van activiteiten, gericht op instandhouding en bevordering van de streektaal. Ook dient er aandacht te zijn voor Stellingwerfse taal, cultuur en identiteit.
Ondersteuning van andere (inter) gemeentelijke initiatieven die te maken hebben met de realisatie van het instandhouden en bevorderen van de Stellingwerver taal, cultuur en identiteit.

Vastgesteld beleid.
Investeren waar mogelijk in streekgebonden culturele uitingen als de Stellingwerfse - en Friese taal, de geschiedenis en monumenten.
In de notitie "Tot de kern van de zaak" wordt de Stichting Stellingwarver Schrieversronte als basisvoorziening gezien, voor de (beperkte) kring van actieve belangstellenden.
Het uitreiken van literaire prijzen Stellingwerfs (H.j. Bergveldpries, Stellingwarver Schrieveri'je Pries en Stellingwarver Schriefwedstried).
Samenwerking van Provincie Fryslân en de gemeenten West- en Ooststellingwerf.

Doelgroep.
Individuele en groepen burgers en (basis) scholen uit de gemeente Ooststellingwerf.

Beleidsmarges.
Gemeentelijke beleidsvrijheid.
Kunst- en cultuurnota "Een Wervend kunstbeleid 2001 - 2004".
Subsidie verordening Specifiek Welzijn.
Interprovinciale beleidsnotitie in Erkenning Nedersaksisch in het kader van het Europese handvest voor streek- en minderheidstalen.

Subsidie activiteiten.
Verschillende activiteiten zoals:
de uitreiking van de literaire prijzen, Schrieveri'je Pries en de Stellingwarver Schriefwedstried en de uitreiking van de Bergveldpries.
Afspraken in de budgetuitvoeringsovereenkomst met de Stichting Stellingwarver Schrieversronte, ook het verzorgen van lesmateriaal in overleg met het (basis) onderwijs (zie Heemkunde hoofdstuk).

Subsidiecriteria.
Benoemd in de budgetuitvoeringsovereenkomst met de Stichting Stellingwarver Schrieversronte 2003 tot en met 2006.

Subsidievorm.
Budgetsubsidie.

Procedure.
Jaarlijkse subsidieaanvraag.

/ Aende citaot.

*
*
Donderdag (28/4):
*
Onder de aovend hewwe weer mit een koppel an ’t Wiespraoten west veur radio RWC. Willem kon d’r vandaege deur omstaandigheden niet bi’j wezen mar Henk mit dezelde aachternaeme en oold-autoverkoper, het zien plak inneumen. Ik hadde gebak mitneumen want ja, we maeken dit pergramme now al weer meer as een jaor. Och, et stelt dan misschien niet al te vule veur mar ik heur toch hoe langer hoe vaeker, dat d’r wel naor luusterd wodt. We hebben naotied ok ofpraot dawwe de maond meie nog volmaeken en dawwe dan drie maonden ‘mit reces’ gaon. Dan kieken we in september wel es weer.
*
Vanaovend hewwe ok nog een peer heufdstokken van Job deurvrot.
*
Bi’j de woordeliesten he’k now ok een riemwoordeboek van roem 298.000 (!) woorden in et Nederlaans zet. Die Nederlaanse woorden geven ok nog wel es wat inspiraosie om een Stellingwarfs woord te vienen vanzels.
*
Gister ha'k et hier over et Sorekdal. Ekron is de noordelikste van de vuuf steden van de Filistijnen in dat Sorekdal. Ondaanks et bericht over een verovering deur Israël (Richteren 1:18; 1 Samuël 7:14 en 17:52) hebben de teksten van de kleine profeten (Amos 8:1; Sefanja 2:4 en Zacharia 9:57) mar ok de Assyrische kronieken van Sargon en Sanherib de stad altied an et Filistijnse gebied toerekend. Sund Alexander Balas de stad an Jonathan geven hadde (1 Makkabeën 18:9) is disse stad Israëlitisch wodden. Neffens 2 Koningen 1:12–16 wodde in Ekron een god Baäl-Zebub (‘heer van de vliegen’) anbeden. Op grond van o.e. Jozua 15:11, waor Ekron nuumd wodt in verbaand mit steden liekas Bet-Semes, Timna en Jabneël, hebben ze de 50 are grote Tel Miqne identificeerd as Ekron.

De stad was al bewoond in de laete broonstied rond omdebi'j 1400–1200 v.Chr. Myceens eerdewark uut die tied wist op kontakten mit Cyprus. Ok et bewonen van de 'Zeevolken' in disse streek, in de biebel bekend as de Filistijnen, in et begin van de iezertied in de 12de ieuw v.Chr. is dudelik dokementeerd, o.e. deur et mit rood en zwat beschilderde, bichrome eerdewark. In de 8^ste ieuw v.Chr. was Ekron een centrum veur de preduktie van olijfeulie. D'r bin meer as zestig olijfeulie-instellaosies vunnen. In 701 v.Chr. veroverden de Assyriërs de stad Ekron mar de boverstad bleef nog lange bestaon tot an de veroverings van de Babyloniërs omdebi'j 600 v.Chr. Opgrevings wodden sund 1981 daon deur S. Gitin van et W.F. Allbright Institute of Archeology Research en T. Dothan van de Hebreeuwse Universiteit, beide in Jeruzalem. In de naoburige nederzetting bin voonsten daon en rekonstrukties van warktugen maekt en bin ok gebruuksveurwarpen te bekieken.
*
Woensdag (27/4):
*

Van de taelrebriek van perfester dr. Westwarfstra uut Meneukeburen. Al disse (Nederlaanse) woorden lieken wel eteri’je, al zoj’t niet zeggen:

alpenstokken
drakenkoppen
kronkelpaden
lompenzakken
pannenkoeken
wapenstokken

In ieder ‘gerecht’ kommen de letters van de ‘koekenpan’ veur. Now, ja…
*
Vandaege drok in de weer west mit et ‘in kaorte brengen’ (analyse maeken) van een stokmennig automaotiserings-vraogstokken. Ok nog even doende west mit Job want ja, as Johan et boek now dommiet wel of niet koopt, wi’j gaon gewoon deur vanzels.
*
Johan had et vandeweke in zien i-dagboek over Richteren 16:4 (zet de tekst d’r de volgende keer zels even bi’j, asjeblief). Hi’j het dit stokkien trouwes lezen in "De Nieuwe Wereldvertaling van 1950" neem ik mar an (d.i. de eigen vertaeling van de Jehova’s getugen. Van oorspong is dat trouwes et "New Testament" van Johannes Greber (en die Greber had weer wat te doen mit et spiritisme)): "Nu geschiedde het hierna dat hij (red. Simson) verliefd werd op een vrouw in het stroomdal van de Sorek, en haar naam was Delila."

(Of -wie wet- het hi’j et uut een zangbundeltien van Tom Jones, van rond 1982.)

In de NBG-51: "En het geschiedde daarna, dat hij (red. Simson) een vrouw lief kreeg, aan de beek Sorek, welker naam was Delila."
De NBV-04: "Enige tijd later begon Simson een verhouding met een vrouw uit het Sorekdal, een zekere Delila."

En awwe et Johan naor ’t zin maeken zullen dan komt et wellicht zo in de Stellingwarver-09: "En doe kwam et zo, dat hi’j (Hans) d’r bi’jtieden wel es wat jokte an kreeg en dat kwam deur een blikskaeters mooi vrouwgien die Grietje hiette. Die Hannes leek hiete Grietje ok wel wat toe en ze deden et veur ’t eerst in ’t lege laand, tegen een hoge toppe dreug grös in de onderwal van de Lende."
Misschien zol et ok wel wodden kunnen mit ‘n Han en een hiete lease-poes.-;)

Even veerderop het de oolde baos et over 1 Samuel 18:1,3 en 19:2.

In de NBG-51: 18:1 "Het geschiedde nu, als hij geeindigd had tot Saul te spreken, dat de ziel van Jonathan verbonden werd aan de ziel van David; en Jonathan beminde hem als zijn ziel." En 18:3: "Jonathan nu en David maakten een verbond, dewijl hij hem liefhad als zijn ziel." En 19:2: "En Jonathan verkondigde het David, zeggende: Mijn vader Saul zoekt u te doden; nu dan, wacht u toch des morgens, en blijf in het verborgene, en versteek u."
In de NBV-04: 18:1 "Jonatan, die bij dit gesprek aanwezig was, voelde zich meteen sterk tot David aangetrokken en vatte een innige vriendschap voor hem op." En 18:3: "En Jonatan, die David zo lief had als zijn eigen leven, sloot vriendschap met hem:" en 19:2: "waarschuwde hem: ‘Mijn vader Saul is van plan je te doden. Wees op je hoede morgenochtend, houd je schuil en blijf waar je bent."
Wat zee Johan veurig jaor ok al weer in zien Klunderen over oonze vertaeling: "we mossen de stokkies over oorlogen, vrouwe- en homo-gedoe mar weglaoten."
Oké dan, dan slaon we disse over.
*
Allemaole de boom in, onder de aovend he’k lekker eten kookt veur ’t maegien. Ries mit grune boonties, elk een dikke gehakballe (vandemorgen krek ni’jen haeld) en veerder allerhaande toeters en bellen (bakt eigien, zoere bommeri’jegoed, zulversiepelties, e.z.v.). Glassien wien d’r bi’j en een keerze in de braand. Hatstikke lekker eten. Et toetien (Karstiaans!) was ok lekker…
*
*
Deensdag (26/4):
*
Gister de hiele dag naor Hollaand (westkaante) op ‘e vlutter en vandaege alweer de hiele dag naor Hollaand (oostkaante). Doe’k rond een uur of halfzesse weer op huus an zol was d’r iene van die mannen die neffens zien gewoonte zee: ‘Good gaon’ (typisch Liemers). We hadden daor de hiele dag mitmekeer dan ok al mooi wat Nedersaksisch praot en … ja, ok nog een buuscent verdiend.
*
De reakties op et kraante-artikel (LC) van zaoterdag druppelen ok aorig binnen. Nog gien verkeerd woord heurd trouwes. Wel willen de meerste meensken d’r graeg wat meer van weten, zeg mar gerust ‘van de hoed en de raand’, en vraogen je dan ok et hemd van ’t gat. Ze hebben geliek. Zo’k ok doen… Dé bekende Stellingwarfse schriever het ok aorig kennis van de inhoold van de Biebel wodde mi’j zegd. Za’k mi’j morgen even verdiepen. Jim heuren nog … Ik kroep now aachter ‘et breiden broekien’… Dat ‘breiden broekien’ staot trouwes op blz. 528 A-E as veurbeeldzinnegien. In et Nederlaans staot d’r as bescheid aachter: "achter onze vrouw, nl. naar bed om te slapen." Ik had toch warkelik docht / hoopt dat Henk wat meer fantesie hebben zol. En hoezo: "achter onze vrouw"? Dit rokt naor losbanige bigamie.
*
Bigamie: (Lat. ‘bis’ is twiekeer; Gr. ‘gamos’ is huwelik) is in Nederlaand strafber veur de al trouwde perti’j en veur de nog niet trouwde perti’j die een huwelik angaot mit iene van wie hi’j (m/v) wet dat zi’j (m/v) al trouwd is, mit maximaol - ik docht - vier jaor Veenhuzen. Disse straf wodt verhoogd tot max. zes jaor as hi’j (m/v) die opzettelik een dubbeld huwelik angaot, an de aandere perti’j zien eerdere trouwen verzwegen het (Wetb. van Strafrecht art. 237). Et strafbere feit van bigamie kan ok veurkommen in disse beide gevallen: (1) iene is liekewel de registreerde partner (m/v) van de iene as de trouwde echtgenoot (m/v) van de aander en (2) iene is de registreerde partner (m/v) van de iene en ok nog es de registreerde partner (m/v) van een aander.
*
Maendag (25/4):
*
De sSr moet now ok weer niet overdrieven vanzels. Een hiel laank schoft het ze haost gien ommedaenken geven an et aktueel holen van heur webstee en tegenworig staot et laeste ni’js d’r al nao een dag op! Now ja, ’t zal mit de verkoopciefers te maeken hebben, en aanders… Gao zo deur en now ok nog wat ruumte veur opbouwende kretiek Waorom d’r gien platform van maeken veur allerhaande schrieveri’je en waor ieder zien (ongecensureerde) ei kwiet kan?
*
Ik hadde d’r nooit weer wat op heurd en was et dan ok haost wat vergeten mar op vuuftien oktober veurig jaor schreef ik hier op dit plak:
Schrievers bin vaeke mannegies (m/v) die alles in heur allienigwezen opknappen. De hieltied mar ommetiezen in heur eigen dinkies. Internet is eins een medium dat vragt om saemenwarking, om geerwarking. Zo liekt et mi’j wel es aorig toe om as schriever(tie)s mitmekeer an ién projekt te warken. As expirement doe ’k dan ok een beroep om onderstaond eerste couplet van een gedichien es an te vullen mit een twiede, dadde, … vas. Ik zol et ok naor iene toesturen kunnen mit dezelde vraoge mar dat legt misschien wel wat te vule drok bi’j de ontvanger. Eerst zo mar es perberen, liekt mi’j. Elk vas mag vanzels best in een aandere tael of dialect. Dan kriej’ een intertaelig gedicht. Wie mit doen wil stuurt mar es een vas op naor Info@Stellingwerfs-Eigen.nl en dan plak ik ze wel onder mekeer en zet ze hier weer daele. Dan kan iederiene mitkieken wat et wodt. Dit is mien eupeningsvas:

Haastmis

As de aovends lengen
et eerder duuster wodt,
as de weemoed et wint
van et gelok van alledag,
dan zuuk ik naor woorden
in mien hasems woordeboek
(pb)
*

… en now kreeg ik daor opiens (verrassing) et volgende couplet op:

*
Roodgoold
as et wilde wingerdblad,
oogst
et bargen van de vruchten,
spullegies
rond de taofel, onder de laampe,
haastweer
mist, hadde stormen,
koolde regens,
heimwee
naor zunne, waeter, een terrassien,
de zaachte bries
die zoemerjurken opwi’jen lat.
(jv)

Ik zol ’t wel aorig vienen as daor now weer een anvulling op komt. Wie volgt…?
*

Van de ni’jsredaktie kreeg ik dit stokkien toestuurd:

Blauwekan ( PNP). Smurf onder de auto kommen.
Op de plaetselike en deurgaonde weg van Blauwekan naor Kneupevene is gisteraovend een slim ongelok gebeurd. Doe de blauwe smurf op zien Harley Davidson de grote weg opdri'jen wol, wodde hi'j anreden deur een trekker. Neffens de pelisie verleur de smurf de macht over et stuur omreden hi’j mit zien (te) kotte poties niet bi'j de trappers kommen kon. Hi'j is mit de schrik vri'jkommen mar klaegde wel over piene aachter onder de musse. De trekker is nao et ongelok deurreden en van him ontbrekt an now toe ieder spoor. Et ienige wat de blauwe smurf nog krek zien kon was, dat et een rooie trekker was mit et kenteken ‘16 KM‘ op een bottien. Getugen wodden vraogd om even bi'j de plaetselike pelisie langes te kommen mit infermaosie. Ok kon de pelisie nog melden dat de trekker riekaans deur et laand of over de grune greide ontkommen is.

*
Van de taelrebriek van perfester dr. Westwarfstra uut Meneukeburen kreeg ik dit stokkien toestuurd:

Die muuilike Nederlaanse / Stellingwarfse tael toch!

Et meervoold van slot is slotten,
mar van ien genot kennen we gien twie genotten.

Ok zeggen we altied: ién vat en twie vaeten
mar zeggen we ok: iéne kat en twie kaeten?

Wie gister gong te vliegen, zegt vandaege: ik vleug,
dan zeg ie misschien van wiegen, ik weug,
nee, nee, want ik weug dat komt van wegen
mar is dan ik veug, een vervoeging van vegen?

De verleden tied van et warkwoord zuken is zocht,
heurt dan bi’j et warkwoord vluken wellicht vlocht?

Bi’j roepen heurt riep, mar bi’j poepen gien piep.
Bi’j lopen heurt liep, mar bi’j kopen gien kiep.
En liekemin heurt bi’j slopen; ik sliep,
want dat komt van et warkwoord slaopen.

Ie schrieven niet: ik reup bi’j et raepen,
want dit komt van roepen en ie zien et terstond,
zo dri’jen we vrolik et kreengien rond.

Van raoden komt ried, mar van baoden gien bied,
dat komt weer van bieden, ik hope daj’t ziet
ok komt hiervan beud, mar van wieden gien weud
de verwarring is aekelig, aekelig greut.

Nog een protte veurbeelden kan ik jim geven
want gaf heurt bi’j geven, mar laf niet bi’j leven.

We zeggen: wi’j drinken, wi’j hebben dronken,
mar niet van: wi’j hinken, wi’j hebben honken.

Et is: ik eet en ik at, mar niet ik weet en ik wat,
ik weet en ik wist, zo vervoege ie dat.

Mar schrief niet bi’j vergeten, vergist
want dat is een vergissing, ja muuilik, dat is ‘t.

En nuum ie een mannegiesrotte misschien een raeter
nee, dat kan niet mar wel bi’j een katte en kaeter.

Et is makkelik deur te gaon tot de ankem weke,
mar plaogde leesders, ik maek jim van de streke.
Mit al die onzin, die toch wis

van onvervalscht Nederlaanse / Stellingwarfse oorsprong is.
*
Ik kwam in et dagboek van MirandaMei dit stokkien tegen:

Hiel even docht ik dat ‘Muoike’ et over de Ovend hadde mar nee, de echte Friezen kennen etzelde perbleem…
*
Wat perfester dr. Westwarfstra uut Meneukeburen laestdaegs overkwam:

Een oold mannegien wodt deur perfester dr. Westwarfstra test op zien taelgevuul. "Weten jow de verleden tied van et warkwoord lopen?" vragt de perfester. "Neuken." zegt de oolde man. "Da’s niet hielendal goed." zegt de perfester. "En van et warkwoord waachten?" "Neuken." zegt de oolde baos nog es. "Hier begriep ik niks van." zegt de perfester. "Leggen jow mi’j dat es uut." "Neuken is verleden tied." geft de oolde baos mistroostig as bescheid.
*