Naor Dagboekien

Veurige weke Ankem weke
*
Weke 33 (15 – 21 augustus 2005):
*
Et fesien, tegere mit et Fryske Gea en de prissentaosie van oonze Wieshied uut de Biebel in et Stellingwarfs bi’j et arkje van Rink van der Velde op ‘e Veenhoop (bi’j Drachten) is op de 24^ste september om 10:30 ure. Ha’k jow ok al vraogd om te kommen? Wees welkom… Vanwege de ‘hapjes en de drankjes’ is ’t misschien wel goed om je even an te melden.

*
D’r wodt zo now en dan ok al es vraogd waor dat ‘arkje’ van Rink van der Velde dan wel ligt. Now dat is halverwege an de Drachtster Heawei in De Veenhoop. Ie rieden et makkelikste van Drachten – De Wilgen – naor De Veenhoop of aandersomme vanzels (stiet allemaole wel angeven). Tegen die tied zal d’r ok wel een vlagge en wat auto’s in de baarm(s) staon en dan kan et ‘m (haost) niet missen.
*
*
Zundag (21/8):
*
Vanwegens et woord 'skrebbelen' (in een aemel van JvA) snuuide ik wat in de Dikke omme en vul mien oge opiens op et lemma 'serradella' op blz. 141 S-Z (plus nog drie lemma’s die daor een betien bi’jheuren) en docht ja, awwe zo beginnen dan maek ie vanzels zomar een 'dik' boek. Serradella liekt mi'j trouwens ok hielendal gien Stellingwarfs, eerder Italiaans! Wat had et now mooi west om daor 'vlinderbloemegien' of misschien nog wel beter, 'voegelpotien' (Gr. Ornithopus), van te maeken. Hoewel Serradella (of Serradelle) een soortname is van een vuuf tot dattig centimeter hoog, liggend of opgaonde plaanties mit oneven, wat geveerde blaeder mit kleine blatties en aarmbloemige schaarms van kleine bloempies, had et bloempien zels om mi'j best zo hieten kund. De bloemekroon is wit (bluuitied: meie – juli) en de gelede peulties bin wat kroem beugen. Et schaarm van bi'jmekeer staonde peulties liekt trouwens wel wat op een voegelpote, vandaor de naeme. Et is een plaante van de aarme zaandgrond, echt van hiere dan ok. De voerplaante Serradella (Gr. Ornithopus Sativus) komt van oorsprong uut lanen rondom de Middellaanse-Zee. Mar wa'k eins an Henk vraogen wol: waorom disse plaante mit zoe'n on-Stellingwarfse naeme wel en waorom dan een hiele protte aandere 'flora en fauna' niet nuumd in 'oonze Dikke'?

Now ja, en dan kan dat 'skrebbelen' van JvA ok wel, vanzels.
*
Even laeter kwam ik 'vaandrig' ok nog tegen. He'k ok altied wat een mal woord vunnen. Et is van oorsprong de draeger van et vaandel van de ‘compagnie’ en ok wel de jongste officier van de compagnie. Disse laeste funktie hul de vaandrig ok nog doe de compagnie gien vaandel meer voerde. Laeter wodde de rang van vaandrig vervongen deur die van twiede luitenant. De rang wodde opni'j invoerd veur et tot officier opleide reservepasseniel, as overgangsrang naor die van twiede luit(enant). De vaandrig (bi'j de eerdere bereden waopens 'kornet' nuumd) dreegt de onderscheidingstekens van een adjudant-onderofficier (en was dat gien 'opper'?).
Doe'k dat ‘opper’ naopluusde vul mi'j (alweer) wat op, op blz. 702/703 L-R bi'j et lemma 'opper' onder 1 en 2. Bi'j 1. stiet: elke der grote hopen ... Bi'j 2.: elk der kleine hopen... D'r was gister een aemel mit de bosschop dat hi'j (v/m) wel drie keer in de lach scheuten was en wel tien keer een glimk om 'e mond kregen hadde, bi'j et lezen van mien verhaeltien over de Farao uut Hannus 41. Dat in de lach schieten en glimken heb ik wel gauw es a'k wat in et Woordeboek ommesnuuiere.
*
Stellingwarvers gaon 'op bedde', Hollaanders gaon 'in bed'.
Veenstra 'giet zitten', Voskuil 'zet him daele'.
Saksen 'gaon zitten', Franken 'zetten heur'.
Friezen gaon 'rinnende' Harrekieten gaon 'te gean'.
Tsja, tael in beweginge, invloeden van oons verleden van et heden gaon deur et now naor een now nog verleden van oonze toekomst.
*
We kregen gister ok nog et ni’jste boekien van breur Anne ‘Bult op de green’ (veertien stiekelstokkies over golf) binnen van de drokkeri’je.
*
Ik snurkte vannaacht nog al wat, zegt ze: gao ie mar op et alfabedde liggen:
alfa, beta, gamma, delta, epsilon, zeta, eta, theta, iota, kappa, labda, mu, nu, xi, omikron, pi, rho, sigma, tau, upsilon, fi, chi, psi, omega. Zal wel een Grieks alfabedde wezen…
*
Mien horoskoop veur ankem weke (uut: de Tillegraaf):
"Et is vandeweke niet zo haandig om aanderen tegen et haor in te strieken, want dat wodt je niet in daank ofneumen en heur reaktie kan wel es hiel heftig wezen. Daenke dus eerst nao veurdaj' wat zeggen en kieper een ekstra betien saus over je tekst, kotomme, pak et wat taktisch an. Dat kan krek et verschil maeken tussen een hoog oplopende ruzie en een redelik gesprek. Ie kunnen veraanderings deurvoeren in je leven, mar et kan wezen dat niet iederiene over etzelde tempo beschikt as jow. Hool daor disse weke wat rekenschop mit, veural aj' saemenwarken moeten. As 't even kan, dan is 't verstaandiger om allienig mar wat te doen; dan kriej' in je 'uppien' krek etzelfde ok wel veur mekeer. Aj' mit wat ni'js beginnen willen, dan kuj' dat et beste op de donderdag doen. Verwaachte niet drekt al te vule risseltaot, mar och, ie bin toch al iene van die meensken die mit 'n groot geduld rustig op zie'n beurt waachten kan."
Daor kan 'k vandeweke wel mit leven...
*
J.Greshoff: "De dichter legt geheimen bloot zonder ze te verraoden."
*
*
Zaoterdag (20/8):
*
Et iene mement moet d’r meer in de buterlocht vri’jded wodden en now lees ik in de kraante dat butenseks eins hielendal niet iens mag. Alderhaande homobutenseksplakken wodden tegenworig ok ofsleuten. Now en, as ’t buten toch niet mag… en waorom doen zi’j et eins altied buten en… waorom begriep ik niet alles en… waorom begriep ik hier niks van…
*
In Tracië (Bulgarije) is vandeweke een grote oolde gooldvoonst daon.
De Thraciërs bin oorspronkelik van Indo-Europese komof en leefden in verschillende, vaeks mit mekeer vechtende stammen. In de oolde Griekse en Romeinse tied weren ze bekend vanwege heur vechtlust en heur rilletief hoog ontwikkelde meziek en dichtkeunst. De invloed van de Thraciërs op de vroege Griekse saemenleving bliekt o.e. uut et overnemen van heur oorlogsgod, Ares. Ok zol Orpheus uut Thracië kommen. De eerste Griekse kelonies in et Thracische kustgebied, waoronder et oolde Byzantium en Apollonia, bin van ca. 700 v.Chr. Rondom 516 v.Chr. kwam et gebied veur et grootste pat onder Perzisch gezag van Darius en Xerxes I. Et Thracisch riek het een posien onder de Odrysen bestaon (4de ieuw v.Chr.), dat ongeveer in 350 v.Chr. deur Macedonië inkorpereerd wodde. De Romeinen splitsten et gebied in de perveensie Macedonia en et keuninkriek Pergamum, dat onder Claudius I tot de perveensie Thracia maekt wodde (46 n.Chr.). Laeter stichtten de Romeinen daor ondermeer Sardica (Sofia) en Hadrianopolis (Edirne). Sund de 1ste ieuw had et gebied te kaampen mit Gotische en Slavische plunderings en kolonisten. De versnippering van et gebied begon mit de oprichting van et Bulgaarse Riek in de 7de ieuw. In 1453 was et hiele gebied geleidelik onder Turkse heerschoppi'j raekt. In de 19de en 20ste ieuw was Thracië ondermeer et teniel van de Russisch-Turkse Oorlogen (1828–1829 en 1877–1878) en de Balkanoorlogen (1912–1913). In et Griekse pat hebben de sociaole en religieuze tegenstellings tussen de Griekse en Turkse bevolking vaeke tot onlusten leided (vaeks ok bi'j verkiezings).
*
Onder de aovend kregen we zomar opiens drie meensken ekstra mit-eters. We hebben de diepvrieskiste mar op ‘e kop holen en de bbq an steuken. Moch wel es weer… Zo’k ok zegd hebben!
*
Leestekens, een hiel verschil: geboortegolf of geboorte golf.
*
Eichendorff: "De dichter is 't hatte van de wereld."
*
*
Vri’jdag (19/8):
*
De ni’j Ovend (2005/4) is ok weer over de heerd, mar de oolde wodt nog de hieltied anprezen op de webstee van de sSr. As ze dat ‘juni 2005’ now weglaoten dan zol ’t gien kwaod kunnen vanzels. Mar in disse ni’jste dus, zag ik dat Jan Veldhuizen een boekien maekt het mit ‘beestachtige verhaelen’. Jan een hiel klein betien kennende, liekt et mi’j een hiel aorig boekien toe en deur zien ‘blote ram en ujje’ kreeg ik opiens ok andrang om zoks te maeken…

Nimfohontien

et iene hontien
zat mit zien montien
an een aander heur kontien

dit smaekte beide naor meer
dat doe deden et nog es een keer
en wodden -begriepelik- geil as een beer

beidend et kwijl uut de mond
roeg in ‘e kop en gien broek om 'e kont
mar dat is niet vremd, temeenste niet veur een hond

mar waacht ie now es effen
en hool es op mit dat verrekte keffen
want dan wi’k jow wel es even lekker beffen

doe veegde hi'j zien stattien
hiel zaachies langs heur strakke gattien
zegt ze: ie bin vandaege al nummertien dattien

… ik zal ’t toch mar disse iene laoten want zok-zo-wat zal wel niet deur de riemselboekieskeuringkemmissie kommen, bin ‘k bange en eh… Jan, gelok mit je ‘Beestebende’!
*
Leestekens, een hiel verschil: een halvewieze of een hiele wieze kerel (m/v)!
*
Hoonsdaegen (nog es).

Neffens de Spreukekelinder was et gister (de 18de) de laeste dag van de hoonsdaegen. Neffens de meerste geleerden is dat liekwels iene of twie daegen te vroeg. De grote verwarring ontstiet meerstal deur zoe'n daotum zomar van een aander over te nemen en Joop B. het veurig jaor in de kursus ‘Spannende verhaelen’ nog zegd: ie moe'n je altied verdiepen in je onderwarp (je inleven). Wi'j bruken al herwerts jaoren vier seizoenen mar de oolde Iegypteners kenden eertieds mar drieje. Die hadden alles te maeken mit de overstromings van de Nijl. Zi’j kenden een plaanttied, een overstromingstied en een oogstied. De belangriekste was de overstromingstied en die was altied zoe'n vuuftien daegen naodat de steern Sirius weer zichtber wodde bi'j et morgenlochten. Et is liekwels niet makkelik om die tied precies an te geven en et hangt d'r vanzels ok slim vanof waor aj’ staon op oonze wereldbol. De zunne moet eins nog een aentien onder de horizon staon en 't zicht mag je niet te vule deur nevelsluiers of bewolking (of huzen en bomen vanzels) ontneumen wodden. Neffens Ptolemaeus (323–30 v.Chr.) is in Iegypte de kaans om steerns van de disse grootte op te kommen zien et grootst om zoe'n drie ketier veur zunneopkomst. Aj' dat weeromme rekenen naor oons laand (op 30° NB) kon Sirius neffens bovenstaonde in de Juliaanse kelinder in 500 v.Chr. op 19 juli zien wodden. Nemen we dan de Gregoriaanse kelinder van now dan zol dat alderdeegst al op 14 juli west hebben kunnen. Wi'j zien de steerns daordeur aanders. De daegen bin in de zoemer langer en we zien dan ok minder steerns as in de winter. Zo begint et morgenlochten zoemers hier eerder as in Iegypte, ondaanks dat Iegypte een stok oosteliker ligt. Daordeur is d'r een beheurlike vertraoging van et weer zichtber wodden van Sirius ten opzichte van Iegypte. Op zien vroegst op 25 augustus maeken wi'j kaans om wat van Sirius in 't morgenlochten te ontdekken. Awwe uutgaon van disse daotum dan stiet Sirius morgens al een ketier boven de horizon wiels et nog een half ure duurt veurdat Evert him zien lat. Leger an de horizon kuwwe Sirius nooit zien omreden et zicht hier haost altied deur waeterdamp, wolken of grondnevel beparkt wodt, wat ok nog es verstarkt wodt deur et coulisse-effekt (dit ‘coulisse’ het vanzels niks mit et Stellingwarver coulisselaandschop van doen). Al mit al geen geunstige omstaandigheden omreden et dan ok al stark schemert. Uutgaonde van de oolde waornemings uut Iegypte en die dan ommerekend naor oonze brette, wodt hier meerstal rekend van 19/20 juli tot 19/20 augustus (en dus niet tot de 18de zoas de Spreukekelinder oons zegd / wiesmaekt.)
*
Even argens zitten te diketen mit een protte vitemine L en dan an ’t serveerstertien van 19 een Porsche weggeven. Zo’k ok doen a’k d’r zo roem in zat (in Porsches en dienstmaegies).
*
*
Donderdag (18/8):
*
D’r kwammen vandaege een peer aemels (is d’r dan gieniene mit vekaansie!) mit de kompelmenten mit mien biebelvertaeling. Nee, niet de ienige echte, mar over et stokkien van gister, uut de biebel van Hannus. Zo moch de hiele Stellingwarver ok wel wodden. Now ja, as jim even geduld hebben en ikke tied van leven, wie wet…
*
D’r kwammen ok al kompelmenten over de uutvoering van oonze Wieshied: "mooie omslag; oosters-antiek en modernistisch. Knap!" en now is een eerste proefdrok nog mar krek twie daegen binnen! As aachtergrond van de omslag is een schilderi’je bruukt van de hemelpoort. Dat aj’ niet weten hoe as die d’r uutzicht is dat misschien al genoeg reden om dat boekien doukies an te tugen. Misschien moej’ d’r wel even veur speren want et wodt al mit al een duur boekien (mar dan hej’ok wat!) van roem 160 bladzieden.
*
En ik vien et toch een betien belachelik dawwe altied mar mit zoe’n malle een ID-kaorte ommelopen moeten en aanders krek as die 'doodgewone' jonge in Liwwadden een 'flip' kriegen. Wat een lekkere baentiesman (m/v). Hoe zol zoe'n kerel (m/v) him thuus gedregen daenk ik dan altied. Ie zullen d'r mar mit trouwd wezen! Mar et zal hier in de Stellingwarven wel wat toevalen, zol ’t niet? Waor aanders praoten (en schrieven) now zo mal…
*
De bezinepries wodt bevreuren. En oons mar geleuven laoten dat et now allemaole beter wodt. Ja, misschien zullen ze et percentage accijns wel bevreuren hebben. Now en... wat schiet ik daor dan mit op? Trouwens, ik hebbe vandeweke nog al een peer keer zegd, mit al die (onneudige) drokte bi'j 't pad: de bezine is nog lang niet duur genoeg!
*
Ik loop nog wel es wat mit (ni'j) bouwplannen rond. Al een peer keer mien neuze stoten vanzels mar now gloort d'r weer een spraankien an de horizon, neffens de kraante: "Bij veel gemeenten is de boodschap langzaam maar zeker doorgedrongen dat bouwplannen vooral moeten aansluiten bij de woonbehoeften."
*
Een goeie honderdtachtig vliegtugen bin veurig jaor drekt nao de start ok weerommegaon naor et vliegveld waor as ze opstegen weren. Mar dan mossen ze vaeks eerst wel van die tien-tonnen zwaore (duzenden liters) kerosine-rommel of en dat leuten ze mar lopen boven et Iesselmeer of de Noordzee. Moet ie es een betien mit eulie staon te knoeien...
*
Et slimste is riekaans al weer wat over mar wat zullen d'r ok dit jaor weer wat honnen, katten, knienen, schildpatties en aander ongedierte dumpt wezen omreden ze niet mit mochen op vekaansie.
*
Ik wil mi'j ok zoe’n een 'terreurtassien' antugen. Niet zozeer da’k benauwd bin veur een terreuranval mar d'r zit een plestieken regenjassien in, en dat liekt mi'j wel es makkelik.
*
Een vrouw in Amerike is zestig jaor nao heur dood toch nog graosie verliend. Zie, daor het ze wat an!
*
Et is al weer even leden dat Tsjernobyl ontplofte (1986). Rond een dattig kilemeter moch nog de hieltied gien volk kommen. Mar dat zal now aanders. Meensken die d'r veur deurleerd hebben, hebben uutrekend dat et wel wat toevaalt mit die straling. Ze willen vanzels nao dattig jaor ok wel es zien tot hoeveer ze gaon kunnen, bin 'k bange.
*
Giguère: "Een dichter is een seismograaf die trillings van de ziel opschrift."
*
*
Woensdag (17/8):
*
As iene om uutleg vragt van een droom dan bin ze hier an ’t goeie adres vanzels. Ik mag graeg es iene een betien uut de droom helpen.Uut de Stellingwarver Speciaole Hannus Biebel (SSHB) heufdstok Hannus 41:

De droom van farao.

01 Rond twieduzendvieve n.Chr. ston d’r een husien an de oostkaante op ‘e wal van de Lende onder Zaandhuzen. In dat husien woonde de oold-Rabsake Remco van Wolvege mit zien vrouw Nans. Zi’j was een dochter van heur oolden.
02 De farao lag in zien gladde spiegelkaemer in Ni’jehooltpae en droomde dat hi'j tegere mit zien moeke bi’j de oold-Rabsake van Wolvege en zien vrouw op vesite was.
03 Ze konnen deur et grote raem midden in de grote braandofferkaemer van et huus van de oold-Rabsake en zien vrouw hiel veer over et waeter van de Lende uutkieken en ze bleven daor ok te eten. Disse keer now es gien ovendschottel mit gele vla uut ’n plestieken pottien mar ze atten stamppot rauwe andievie en uutbakte spekkies zonder uutslag.
04 Bi’j de laeste hap van de gele vla wodde et inienend pikke duuster in de locht en kwam d’r een geweldige rommelschore opzetten boven et husien van de oold-Rabsake en zien vrouw an de Lende. Et donderde dat et zowat dee en et waeter uut de Lende broesde tegen de stroom in veur ’t huus langes en de vesite kon et now ok niet meer druge holen, zoe’n waeter kwam d’r los.
05 Ze zaggen dat d’r in de veerte dieren in ’t waeter raekt weren. D’r zwommen wel drie Friese peerden in de kolkende revier, zonder dat ze zwempakkies an of driefbaanties om ‘e poten hadden.
06 Vlakbi’j et huus van de oold-Rabsake en zien vrouw kreeg iene van de peerden vaaste grond onder de bienen, kwam op ‘e kaant en gong rustig weiden in et oevergrös.
07 Dat lokte een oolde koe mit twie jonge kalver ok, en doe die nog mar krek op ‘e kaante weren begon et vot-en-daolik van et oosten uut op te klaoren. Doe wodde de farao wakker.
08 De aanderemorgens was de farao slim ongerust. Daorom leut hi'j alle toveners en geleerden van Berkoop en omkrieten bi’j him kommen, en vertelde heur wat hi'j droomd hadde. Mar d'r was gieniene die him de droom uutstokken kon of wol.
09 Doe zee de eerste blispoter: "Dit brengt mi'j d'r toe, farao, om jow d'r an te heugen dat ik en mien maot es een slim vergriep pleegd hadden.
10 Weej’ nog wel, jow weren doe poerlelk op mi'j en ok op die maot van me.
11 Ik hebbe jow doe verteld dat ik en mien maot op een naacht ok allebeide es zoe’n malle natte droom had hadden, elk een eigen natte droom mit een eigen betekenisse.
12 D’r was doe ok een schaandknaop bi’j jow, ok een slaaf. Doe we an him oonze dromen vertelden, het hi’j ze veur oons uutstokt. Hi'j gaf oons doe allebeide de verklaoring van oonze droom.
13 En wat d'r doe gebeurde, kwam naotied krekt overien mit zien bescheid: ik kreeg mien baentien weeromme en mien maot wodde ophongen, weej’nog wel"
14 Doe gaf de farao et bevel om die schaandknaop bi'j him te brengen. Votdaolik gongen de deuren en de raemen van de grote spiegelkaemer dichte want dromen moe’n altied in ’t schiemerduuster uutstokt wodden.
15 De farao zee tegen de schandknaop: "Ik hebbe een droom had en gieniene kan ‘m mi’j uutstokken. En now he’k over jow zeggen heurd dat ie een droom mar half hoeven te heuren en dat ie him dan al verklaoren kunnen.
16 De schaandknaop zee: "Mar dat is niet an mi'j, mar misschien geft mien Grote Baos wel een bescheid deur, die geunstig veur de farao uutpakken kan."
17 Doe dee de farao him zien verhael: "In mien droom was ik tegere mit moeke bi’j de oold-Rabsake van Wolvege en zien vrouw op vesite in een husien an de oostkaante van de Lende onder Zaandhuzen.
18 Opiens kwammen daor drie Friese peerden uut ‘t water, mooie peerden die goed in ‘t vleis zatten. En d’r kwam ok nog een koe mit twie kalver uut de Lende en die gongen drekt weiden in et oevergrös, et tunnegien van de oold-Rabsake.
19 Uut et oosten weg klaorde de locht doe weer op.
20 De schaandknaop zee tegen de farao: "Jow hebben eins twiekeer etzelde droomd, farao, en mien Grote Baos het daorin an jow bekendmaekt wat hi'j doen zal.
26 Die drie Friese peerden bin drie keer tien jaoren, en die koe mit zien beide kalver is ien keer tien en twie keer vuuf jaor: et is eins ien en dezelde droom.
27 Jow beste drie keer tien jaor bi’j de Schrieversronte liggen now aachter jow; dat hewwe mar had.
29 D'r komt now ien keer tien en twie keer vuuf jaor waorin d'r in hiel Berkoop en omkrieten gien al te grote overvloed an oolde grieze meensken meer wezen zal.
30 D’r zal niet iene van die grieze mussen overblieven om naor jow verhaelen te luusteren. D’r komt now ien keer tien en twie keer vuuf jaor van verhaelenood. Dan zal de overvloed van de verhaelen die d'r in Berkoop en omkrieten eerst weren, binnen de kotste keren vergeten wezen. Die verhaelenood zal et laand van Stellingwarf naor de barrebiesies helpen.
31 Et zal zo arg wezen dat d'r niks meer te marken wezen zal van de overvloed an verhaelen die d'r vanteveuren was.
32 Dat jow disse droom eins twie keer droomd hebben, betekent dat mien Grote Baos zien besluut vaastestiet en dat hi'j zien doen en laoten inkotten al uutvoeren zal.
33 Jow zollen d'r daorom goed an doen, farao, om een verstaandig en wies man te zuken, en et wezen van verhaeleverteller an him toe te vertrouwen.
34 Ok zollen jow krachtige maotriegels nemen moeten. Ik raode jow an om in hiel Berkoop en omkrieten opzichters an te stellen en tiedens de ien keer tien en twie keer vuuf jaor een vuufde pat te vodderen van wat et verhaelevertellen nog opbrengt.
35 Al die verhaelen die Berkoop en omkrieten now nog opbrengt, moe’n gadderd wodden. Jow moe'n d'r op toezien dat d'r rondomme verhaelen opsleugen wodden in grote hokken, en die verhaelen moe’n zunig beweerd wodden.
36 Uut die veurraod kan Stellingwarf dan putten in de ien keer drie en twie keer vuuf jaor van verhaelenood die et te waachten stiet. Zo hoeft et laand van Stellingwarf niet van de verhaelehonger omme te kommen."
37 De farao en zien blispoters vunnen dit een goed veurstel.
38 "Mar zollen we ooit iene vienen kunnen as disse man?" zee de farao tegen heur.
39 Doe zee de farao tegen de schaandknaop: "Omreden de Grote Baos jow dit allegere zo bi’jbrocht het, is d'r vaast gieniene die zo verstaandig en wies is as ieje.
40 Ik vertrouwe jow et besturen van mien spiegelpeleis wel toe, en alle Stellingwarvers zullen doen wat as ie bevelen. Allienig op pepier zal ik nog boven jow staon."
41 En hi'j gong nog even deur: "Hierbi'j geef ik jow ok et gezag over hiel Stellingwarf,"
42 en hi'j dee zien zegelring of, scheuf die an de vinger van de schaandknaop, gaf him kleren van et fienste linnen en hong him een goolden ketten om de hals.
43 Hi'j leut him rondrieden in de op ien nao mooiste auto die hi'j had, en veur him uut gongen onderkroeperties die reupen: "Hebbe eerbied veur disse man!" Zo stelde hi'j de schaandknaop an over hiel Stellingwarf.
44 "Ik bin de farao in mien spiegelpeleis," zee hi'j, "mar zonder jow toestemming zal gieniene in hiel Stellingwarf ok mar iene stap verzetten."
45 Hi'j gaf de schaandknaop de naeme Klein-Hannegien, en hi'j gaf him ok een vrouw; zi'j was de dochter van een priester uut Onlaand. Klein-Hannegien reisde hiel Stellingwarf en omkrieten deur.
46 Dattig jaor was hi'j doe hi'j veur de farao, de keuning van Stellingwarf, verscheen, en naodat hi'j et keuninklik spiegelpeleis uut Ni’jhooltpae verlaoten had, trok hi'j opni’j deur hiel Stellingwarf.
47 In de zeuven jaoren van een overvloed an verhaelen kon d'r in et laand zat genoeg verhaelen verteld wodden.
48 Al de verhaelen die Stellingwarf in die ien keer tiene en twie keer vuuf jaor opbrocht hadde, wodden gadderd en in grote hokken en kleine schuurties opsleugen. In elk dörp sleugen ze de verhaelen van de omliggende gehuchten op.
49 De verhaelen die Klein-Hannegien bi'jmekeer brocht, was as et zaand van de zee: et weren zoe’n protte dat ze op ’t laest mar ophullen om de veurraod nog te tellen, want d'r was gien rekenen meer an.
50 Nog veurdat et schoft van verhaelenood anbreuk, kreeg Klein-Hannegien twie zeunen bi'j zien vrouw uut Onlaand.
51 De ooldste nuumde hi'j Melasse, omreden de Grote Baos him al zien ellende en et gemis van zien femilie vergeten laoten hadde.
52 Et twiede kiend nuumde hi'j Epsilon, "want," zee hi'j, "de Grote Baos het mi'j groot maekt in dit Stellingwarfse laand, waor ik toch ok zovule te verduren had hebbe."
53 An de drie keer tien jaor jaoren waorin d'r in hiel Stellingwarf een overvloed an verhaelen was, kwam een aende,
54 en de ien keer tiene en twie keer vuuf jaor van verhaelenood begonnen now, krek zoas de schaandknaop veurzegd hadde.
55 Doe de Stellingwarvers ok honger naor verhaelen begonnen te lieden en de meensken de hieltied luder om verhaelen reupen bi'j de farao, zee disse tegen heur: "Gao mar naor mien schaandknaop en doe wat hi'j zegt."
56 Doe de verhaelenood him over hiel Stellingwarf uutbreided hadde, dee Klein-Hannegien alle hokken mit oolde verhaelen eupen en verkocht hi'j die verhaelen an Jan en alleman. Mar de verhaelenood in Stellingwarf wodde de hieltied slimmer,
57 en ok uut alle aandere gemienten, alderdeegst uut Fryslân kwammen de meensken naor Stellingwarf om bi'j Klein-Hannegien verhaelen te kopen. Zo slim was de verhaelenood overal.
*
J.Greshoff: "Et kan nooit de taek van de lerer wezen om an zien leerlingen een gedicht uut te stokken mar om heur te zeggen waorom hi'j et niet uutstokken kan."
*
*
Deensdag (16/8):
*
Vandaege gien lange ingewikkelde verhaelen mar een oproep om wat vraogen en antwoorden an te geven. Wat wil et geval…
Op internet vun ik een hatstikke aorig pergamme mit alderhaande vraog- en antwoord meugelikheden. Et liekt mi’j wel aorig om die mit wat Stellingwarver vraogen te vullen. Now kan ‘k zels al gauw een peer vraogen en bi’jheuren antwoorden bedaenken vanzels mar et zol mooier wezen as daor een man of wat an mitdoen. Liekewel de vraogen as de antwoorden meugen iéne riegel lang wezen van maximaol 150 tekens de riegel. Nao de vraoge moet een = teken staon en dan et antwoord (of bescheid) op dezelde riegel. De opgaoven meugen algemien of in een kattegerie benuumd wodden.
Aj’ een peer aorige vraogen mit bescheid weten, stuur die dan eerst even as proef op dan stuur ik je et hiele pergramma mit alles d’r op en d’r an weeromme. Veurbeeld:

In de kattegerie Algemene kennis:

Wat is een populier? = Klaeterjaeger
Wat is et laeste lemma uut oons woordeboek? = zzz
Hoe lange beston Berkoop in 2005 = 900 jaor
Wie schreef Winterlaand? = Johan Veenstra
De naeme van et Stellingwarver instituut in Berkoop? = Stellingwarver Schrieversronte
Nuum een schriever uut Apeldoorn = Jan Veldhuizen
Nuum een beroemd boek dat in ’t Stellingwarfs vertaeld wodt? = Biebel
Hoe hiet et Stellingwarver radiopergramm op zundagmorgens tussen 11:00 en 12:00 ure? = Huus en Hiem
Een Stellingwarver (tael)kritikus? = Piet Bult
De dirrekteur van de Schrieversronte? = Pieter Jonker
De veurzitter van de Schrieversronte = Simon ter Heide
Wat is: awwe = als wij
Wie het et Stellingwarfs Woordeboek maekt? = Henk Bloemhoff
Hoe hiet et twiemaondelikse tiedschrift van de Schrieversronte = De Ovend
Wie orgeniseert et Bertus Lacherfestival in Noordwolde = Henk de Vries
Wat is: grusen = veronderstellen
Wat is een: grundel = grendel
Wat betekent: Oostaende = De gemeente Ooststellingwerf

Wie stuurt mi’j een mooie lange liest mit ditsoorte vraogen…

*
Ted Joans: "Ie hebben van de dichter niks aanders te vrezen as de waorhied."
*
*
Maendag (15/8):
*
Waorom ridt een blispoter van de sSr in de auto waoras hi'j (m/v) in ridt?
D’r is vaaste wel een auto mit een hogere kwaliteit!
Now ja, ie kun d’r vanzels wel begrip veur hebben.

Waorom woont een blispoter van de sSr in een huus waoras hi'j (m/v) in woont?
D’r is vaaste wel een huus mit een hogere kwaliteit!
Now ja, ie kun d’r vanzels wel begrip veur hebben.

Waorom het een blispoter van de sSr een broek an van et mark xxxxx?
D’r is ok vaaste wel kleraosie van een hogere kwaliteit!
Now ja, ie kun d’r vanzels wel begrip veur hebben.

Begrip kuj' opbrengen aj' verstaand hebben (en dat dan ok bruken), want mit verstaand kuj’ de gegevens die de zintugen opvangen in een onderling verbaand brengen en daor dan konklusies van maeken. Dit numen we ‘et verstaandelik daenken’. D’r is -neffens de grote filesofen- een groot onderscheid tussen dit ‘verstaandelijk daenken’ (Lat. intellectus) en et ‘redelik daenken’ (Lat. ratio; Gr. logos). Rede is de begaofdhied tot et daenken dat o.e. de meenske van een dier onderscheidet. Et is al een hiel oold gebruuk om de rede boven et verstaand te stellen. Et gebruuk van verstaand leidet tot begrip, mar de rede het et vermogen om tot hogere (metafysische) inzichten te kommen. Ok is et vertrouwen in de meenselike rede van groot belang west veur de ontwikkeling van et hiele westerse daenken (en zeker ok veur de ontwikkeling van de wetenschop). Naost et verstaandelik en et redelik daenken hewwe ok nog zoks as kreatieviteit. Hiermit wodt et vermogen tot et maeken (bedaenken, krejeren) van wat ni’js (dat d’r nog niet is) bedoeld.
Ergo: Aj’ verstaand hebben dan kuj’ konklusies trekken. Aj’ naost dat verstaand ok redelik daenken kunnen, dan koj’ aorig veerder as allienig mit et verstaandelik daenken. Aj’ dan ok nog een betien kreatief binnen, dan gaoj’ alderdeegst een projekt as et vertaelen van de biebel niet uut de weg. Mar d’r blieven vanzels ok meensken die niet veerder kommen as allienig mar et trekken van konklusies… en
daorom ridt een blispoter van de sSr in de auto waoras hi'j (m/v) in ridt en
daorom woont een blispoter van de sSr in een huus waoras hi'j (m/v) in woont en
daorom het een blispoter van de sSr een broek an van et mark xxxxx … en is een gemiddelde kwaliteit goed genoeg!
*
Gabriel Laub: "Impotente dichters hebben meer tied om gedichten te schrieven."
*
*
Zo now en dan (now ja, nog al gauw es!) dan begriep ik de dingen niet en wi’k et toch weten. Now wa’k al een peer keer et (wat lachlustopwekkende) woord ‘rabsake’ in de NBV tegenkommen. Dat woord kreeg mi’j aorig te pakken, ok al omreden ik et verschillend tegenkwam. In de NBV giet et over "de rabsake" as een soort titel, en in de Staotevertaeling over "Rabsake" as eigennaeme. Now he’k wel een stok of tien biebels om mi’j henne liggen mar snappen dee ik dit dus niet. Op internet vun ik wel zoe’n 420 webstegies mar et wodt daor ok krekliek deurmekeer bruukt. Tjsa, en wat kuj’ dan beter doen as een specialist vraogen. Vandaege kreeg ik dit dudelike bescheid:
Dr. H.A. Brongers: De prediking van het oude testament – II Koningen (Callenbach – 1982; tweede druk)
Volgens de tegenwoordige tekst zou de delegatie die Sanherib naar Jeruzalem stuurde, uit drie hoge functionarissen hebben bestaan, vergezeld van een ‘hel kabed’, bedoeld om aan hun missie meer kracht bij te zetten.
De ‘tartan’ (letterlijk: de tweede) was de hoogste autoriteit na de koning, die als regel ook opperbevelhebber was (vgl. Jesaja 20:1)
De ‘rab saris’, een titel die in de assyrische literatuur nog niet werd aangetroffen, kan de voornaamste hoveling (hoofd van de harem) zijn (vgl Jeremia 39: 3, 13; Daniel 1:3)
De titel ‘rab saqe’ correspondeert met de assyrische ‘rab saqu’, letterlijk: de opperschenker.
Hij kon echter ook als legeraanvoerder en gezant fungeren.
Now ja, en zo frossel ik mar weer veerder mit letters, woorden… en boek van zoe’n 2.000 bladzieden…