Verlost van Ophelia

Excuses en respect

Verantwoording

Françoise

De ééndimensionale mens

Poppenkast

Twee bijzondere ontmoetingen in één

Drie autipasjes

Alois

Psycho Crypto

Bordeaux

Chattaal

Chlochard voor één nacht

Achterflap

***

Excuses en respect

Eerst wil ik mijn oprechte excuses maken en mijn respect uitspreken voor al die 'echte' autisten, all over the world. Vergeef mij dat ik af en toe wat cynisch over autisme en autisten spreek. En vooral ook over psychiaters, die zelf maar al te vaak denken dat zij de norm zijn, maar waarvan sommige, naar mijn gevoel, feitelijk meer hulp nodig hebben dan wij.


Q. - Hoe is het om alleen in Nederland autist te zijn maar daarbuiten niet...?

Tja, goeie vraag, Jantje...
Zoals in dit e-boek blijkt komt het inderdaad voor dat je in het éne land wel en in het andere land niet als autist kunt worden aangemerkt. Vervelend genoeg is de éénwording van Europa tot nu toe eigenlijk alleen voor de elite bedoeld. Het gewone volk wordt met een paar kleine ditjes en datjes, waar ze goudgeld voor moeten betalen (bijdrage aan Europa), zoet gehouden, waarvan minder grenscontrole en met het zelfde geld in verschillende landen kunnen betalen, de bekendste zijn. Vooral voor de gehandicapte en zwervende medemens, is Europa een drama. Probeer in NL maar eens rond te rijden met een GPK achter je voorruit. Daarvoor moet je dus vooraf aan je zwerftocht bij iedere gemeente die je al dan niet per ongeluk binnenrijdt en waar je even zou willen stilstaan, weten, of je moet betalen en hoe lang je ergens mag parkeren. Vrijwel het zelfde geldt voor de zgn. eco zones. En waarom hebben we nog altijd geen EU kenteken? Zo kan ik nog wel even doorgaan. Dat een diagnose niet zondermeer wordt erkend in verschillende landen heeft te maken met argus-fraude. Men is in verschillende landen zeer argwanend voor fraude.

Q. - Wat is autisme volgens de cynicus in mij...?

Tja, alweer een goeie vraag, Jantje...
Autisme wordt tegenwoordig gedefinieerd in twee symptomatische dimensies, te weten:
– aanhoudende tekorten in communicatie en sociale interacties, waargenomen in verschillende contexten en
– de beperkte en repetitieve aard van gedrag, interesses of activiteiten.
Er wordt vaak vergeten dat de onderzoeker / analist voor een groot deel, deel uitmaakt van de uitslag van het onderzoek.
Dit (in) hokjesdenken (categoriseren volgens DSM en ICD) is een egocentrische geaardheids-eigenschap van onze psych wetenschappers.
Psych wetenschappers willen het brein graag begrijpen om meer invloed (macht) op de mens te kunnen uitoefenen.
In hokjes denken is voor psychs (vrij simpelsofte zielen) gemakkelijker dan het te moelijke creatieve of het nog moeilijker dynamisch denken.
Hokjesdenken werkt discriminatie en racisme in de hand.


Q. - Wat heeft IQ met autisme te maken...?

Ha, ieder mens is anders en samen zijn we een kleurrijk geheel.
Een West-Europees mens met een gemiddeld IQ van 100 (tussen 85 en 115), kan o.a. psychiater of psycholoog worden.
Veel Asperger autisten zijn begaafd met een IQ van 115 – 130, sommige zijn hoogbegaafd met een IQ => 130.
Van veel wereldberoemde mensen (Albert Einstein, Bill Gates, enz.) wordt aangenomen dat zij autist waren of zijn.
Dat redden veel of zelfs de meeste psych-figuren niet, schat ik, zeker niet als je dit document beleeft.
Wat ik bij psych Schreiber heb ondervonden is net of je een gemiddeld kind vraagt om het autorijden van een volwassene te beoordelen, of dat een leerling het kennis-niveau van een docent gaat beoordelen.
Zeker gezien de klachtenlijst van Monique met, en ook de veronderstelling van psych Buruma met neiging tot het syndroom van Asperger heeft psych Schreiber natuurlijk verzuimd o.a. een IQ-test bij mij af te nemen.
Al voordat ik Monique leerde kennen, was er bij mij al twee keer een IQ-test afgenomen.
Monique wist dat niet en psych Schreiber hoefde of wilde dat blijkbaar niet weten.

***

Verantwoording

Verlost van Ophelia is een documentaire case study van Piet/er Bult (1946), wonende te La Trimouille (F) maar feitelijk vooral zwervend in West-Europa. In leven was Piet/er tot de etikettering door arts / psychiater Tanja F. Schreiber de rust zelve. Nadat hij dat aspi/auti-etiket in 2008 door haar opgeplakt heeft gekregen lijdt hij voortdurend aan het syndroom van Ophelia, is zichzelf vaak niet meer maar gedraagt zich zoals van een aspi/auti wordt verwacht, rusteloos en suïcidaal levend als zwerver in West-Europa. In het najaar van 2013 is hij door zijn tweede partner Monique Hoftijzer (1963) beroofd van al zijn bezittingen en ingeruild voor zijn, tot dan, beste vriend.

Deze case study 'Verlost van Ophelia' zal als e-boek verschijnen en ook op het web worden gezet om belangstellenden een inkijkje en daarnaast informatie te leveren in de werkwijze en de mogelijke gevolgen zoals ik heb ervaren van een stel werkers in de medische wereld in het noorden van Nederland, met name GGZ-etters in Fryslân, en psychs van het Autisme Team Noord-Nederland, Lentis / ATN in het bijzonder.

Dat dit - deels medisch - dossier met naam en toenaam in de openbaarheid kan en mag worden gebracht is met name te danken aan de arts kinderpsychiater, mevrouw Tanja F. Schreiber, psych bij Lentis / ATN te Drachten, tot 2011 werkzaam bij GGZ Frl, haar advocaat mr. M.R. Gans van Plas Bossinade in Groningen en het RTG (Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg (RTG) in Groningen want...

In het door mij aangespannen proces jegens psych Schreiber bij het RTG  in Groningen verscheen tijdens de hoorzitting op 06-09-2016, mijn gehele medisch dossier van GGZ Frl en tevens mijn dossier bij Lentis / ATN. Ondanks mijn protest met verzoek om het proces daarom (deels) achter gesloten deuren te voeren en/of de in het geding gebrachte stukken als onrechtmatig verkregen bewijs te bestempelen, bleef het RTG vasthouden aan de openbaarheid, waarbij de door het team Schreiber in het geding gebrachte stukken onverkort gehandhaafd konden blijven. Zie o.a. artikel in het DvhN (hiernaast) van 07-09-2016.

NB: Het publiceren door mij, is vooral ontstaan naar aanleiding van het, op mijn verzoek van november 2023 aan GGZ Frl, niet kunnen of niet willen aanreiken van de in 2008 gestelde diagnose, de methode, test/en en een korte toelichting, zoals op 14-11-2023 per e-mail aan mij gevraagd door "L’équipe Autisme Info Service", te Clamart (92140).

NB (Mentions légales)
Dit boek is begonnen als een eenvoudig dagboek, bijhouden wat er gebeurt en wat ik nog moet (bij)leren.
Mocht een belanghebbende lezer dezes een klacht jegens - een deel van - de inhoud van dit e-boek of op de van toepassing zijnde inhoud van de website willen indienen dan let wel: Zowel op het e-boek als op de van toepassing zijnde inhoud van de website is in beginsel, vanwege mijn woonplaats in Frankrijk, het Franse recht van toepassing. De 'conseiller de justice' (kosteloze justitiële bemiddelaar) van mijn arrondissement bevindt zich in Poitiers, hoofdplaats van het departement Vienne (86). Uiteraard hoort een minnelijke schikking ook tot de mogelijkheden. (E-mail: bult.pieter@orange.fr)

Piet/er Bult
De slash '/'' in de naam maakt het verschil tussen roep- en doopnaam.

***

In een voorstadje van Marseille, stond ze net als ik al een tijdlang aan de kant van het veld wat stilletjes naar het spel van twee jongemannen te kijken. Dat kijken naar het spel deed ik eerst ook maar nadat mijn oog op haar was gevallen, heb ik weinig meer van het spel gezien. Ze leek me een spécialité en je kunt je aandacht maar bij één ding tegelijk hebben, nietwaar.

Naar ik later begreep, stonden we te kijken naar een wedstrijdje tussen haar broer en een zwager. Toen die twee waren uitgespeeld, daagde zij één van hen uit maar helaas, hij had beslist geen zin meer. Ze draaide zich in mijn richting en onze ogen raakten elkaar. Ze wenkte mij uitnodigend met een licht nikken van haar hoofd en ik stemde in. We speelden een ontspannen spelletje tête-à-tête. Het kostte mij eigenlijk maar weinig moeite haar twee keer achter elkaar te verslaan.

Ze wilde nog graag één revanche, zei ze, maar dan moest er wel iets op het spel staan. Het moest ergens om gaan. Dan speelde ze beter, zei ze. 'Zullen we vijf of tien euro inzetten?' stelde ze voor. 'Of, jij mag de hele avond vrij van mij drinken of jij houdt mij vrij,' was haar tweede idee. Het leek mij best een gezellige madame dus ik koos voor het laatste. En je weet maar nooit wat er dan verder nog achter weg kan komen, was mijn stille gedachte. Of was het stilletjes een wens?

Al in de eerste mène kreeg ik spijt. Ze miste werkelijk niet één keer. En ze liet niet alleen mijn boules maar ook mij persoonlijk alle hoeken van het speelveld zien. Ze was daarbij wel zo slim om mij tegen het einde van de partij één punt te gunnen. Ongetwijfeld had de blik in mijn ogen verraden wat ik bij een zero als 'Fanny' in gedachten zou hebben.

Gewoonlijk heb ik genoeg aan een paar biertjes of colaatjes. Helaas, Françoise was inderdaad een echte spécialité en ook nog eens een deftige drinker. We dronken eerst een paar glazen Pastis als voorgerecht en gingen vervolgens al rap over op Kir Imperial. Toen ik na een paar uurtjes heel even dacht dat het misschien toch nog een leuke avond en zelfs nacht zou kunnen worden werd ze opgehaald. Of het haar vader, broer, zwager of een taxichauffeur was, weet ik niet maar ik zat die avond wel met een stevige schadepost en de volgende morgen met nóg een fikse kater. Zal ik dit maar tot het lesgeld rekenen? Er is mij trouwens altijd verteld, dat petanque helemaal niet een dure sport is...

Uit mijn bundel 'Petanque op klompen'

***

De ééndimensionale mens

De meeste mensen weten het antwoord niet op de simpele vraag, "Hoe is het ? Hoe gaat het met je ?" De reden waarom ze dat niet weten, is dat ze een bepaalde (sociale) druk voelen door wat ze geacht worden te voelen, wat ze geacht worden te denken en dat ze daardoor nooit toekomen om de eigen diepste gevoelens te onderzoeken.

(Bron: Psychologist S.I. Hayakawa, in 'What does it mean to be creative ?')

In de nacht van 26 op 27 oktober 2015 heb ik op een fraaie camper-parkeerplaats in Morella, in Spanje een spontaan, heftig en tot dwars door de nacht durend gesprek gehad met een leuke dame van de GGZ op de Veluwe. De volgende dag kreeg ik van haar een – stevig gelijfd – boek waar ik veel van mijzelf in herkende, 'Angel at my table', van de Nieuw-Zeelandse schrijfster Janet (Jean) Frame (1924-2004). Mede gedreven door dat persoonlijk verhaal van Janet, heb ik toen – met redelijk resultaat – een tuchtrecht procedure gevoerd tegen de arts / kinderpsychiater, mw. Tanja F. Schreiber.

In zowel 2015, 2016 als 2017 heb ik telkens ongeveer 30 à 35.000 km per jaar solo rondgezworven door Europa. Tijdens al die trektochten heb ik heel veel mensen en situaties ontmoet, en in alleen al het eerste jaar onderweg ruim dertig boeken gelezen. Een heel stel flodderige ééndags-romannetjes afgewisseld met zware kost. Eén van de boeken uit de serie zware kost was 'One-Dimensional Man' (De ééndimensionale mens), van Herbert Marcuse (1898-1979).

"De ééndimensionale mens kan zich alleen de werkelijkheid voorstellen, zoals die nu is en hij is niet bereid om naar verandering te streven."

Deze twee boeken noem ik omdat ik er veel herkenning in aantref. In het eerste boek vooral over erg fout gelopen procedures in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) in Nieuw-Zeeland.
In het tweede boek herken ik veel situaties waarin ouderen in tehuizen momenteel (2020) verkeren. Donkere wolken en duistere krachten van zorgleveranciers pakken zich samen rond o.a. opkomende vergeet-achtigheid, mogelijk zelfs beginnende dementie. In de ongeveer tien weken, verspreid over het jaar, dat ik bij een zus logeerde herkende ik in haar hoe langer hoe meer die ééndimensionale mens, zoals beschreven door Marcuse. Zus bezit in haar flat een schijnvrijheid die sterk is gericht op: geen kritiek, geen geruzie, geen gedoe, ofwel een volledige overgave aan het bevredigen van valse behoeftes. Rond haar, bevinden zich veel zgn. hulpverleners en andere externen, bijv. van thuis- of buurtzorg, die alleen de werkelijkheid zien zoals zij vinden dat die nu is, en niet bereid zijn of geen inzicht hebben om naar verandering, resp. verbetering te streven. Marcuse noemt dit verschijnsel: 'repressieve tolerantie'.

In werkelijkheid worden deze ouderen in toom gehouden door een alles verstikkend systeem. Door 'slecht geïnformeerde' regressieve mensen eenzelfde podium te bieden als 'goed geïnformeerde', bevordert men, volgens Marcuse, niet de tolerantie, maar alleen de status quo, die de heersende machtsstructuren ongemoeid laat.

***

Poppenkast

'Volgens mij ben jij een asperge!' roept Katrijn geïrriteerd tegen Jan Klaassen. De kinderen in de zaal kraaien het uit van het lachen. Ha, ha, Jan Klaassen met zijn rode puntmuts, groen jasje en gele broek, lijkt toch in de verste verte niet op een asperge, hoe komt Katrijn daarbij!

'Jij begrijpt nooit wat ik bedoel, snapt blijkbaar niet wat normaal is en je vindt nooit de juiste toon of mimiek om je emotie te tonen.' werpt Katrijn haar partner nog voor de voeten. 'Verder ben je slecht in het uit elkaar houden van letterlijke en figuurlijke betekenissen, van wat ik tegen je zeg. Daar komt nog bij dat je nooit weet wanneer jij je mond moet houden of dat er van je verwacht wordt ook eens iets te zeggen.'

'Toe maar, toe maar,' is de eerste en enigszins verschrikte reactie van Jan Klaassen, 'net of jij zo normaal bent!' 'Ja, dat ben ik, ik ben heel gewoon normaal, en jij bent een asperge.' herhaalt Katrijn nog eens. 'Jij gebruikt altijd metaforen waar geen normaal mens iets van begrijpt, en jij begrijpt nooit de beeldspraak van anderen. Volgens mij ben je ook nog gedachtenblind, maar eerlijk is eerlijk, je kunt ook wel eens erg origineel uit de hoek komen, dat moet ik toegeven. O ja, en je verzameling roestige kromme spijkers zou je ook wel eens mogen opruimen!'

Reflectie

Blijkbaar hebben Jan Klaassen en Katrijn reeds enige tijd een communicatie-, en wellicht zelfs een relatieprobleem, dat hier door Katrijn wordt aangesneden. Door het benoemen van drie belangrijke kenmerken, wordt het 'probleem' Jan Klaassen door Katrijn neergezet als iemand met het syndroom van Asperger, een vaak lichte vorm van autisme. Gezien hun lachende reactie, herkennen de toeschouwertjes de kenmerken evenwel geheel niet.

De duiding van Katrijn is oversterk en wordt daarnaast ook nog eens behoorlijk gemoraliseerd en gegeneraliseerd door het vele gebruik van 'jij nooit, jij altijd' bewoordingen en door de introspectieve uiting 'ik ben gewoon normaal'. Katrijn heeft een duidelijke eigen norm.

Mede gelet op de dyslectische benaming van het bedoelde syndroom lijkt het gedrag van Katrijn evenwel sterk op een uiterlijk vertoon van innerlijke zwakte en zoekt zij daarvoor compensatie. In hetero-communicatie een wel meer voorkomend probleem.

***

Twee bijzondere ontmoetingen in één

Een Franse vriendin (Lucy), zei een paar jaar geleden tijdens een bijzondere ontmoeting tegen mij: “Jij bent begaan met mij, merk ik.” Daar was ik mij niet zo van bewust en moest er dus even over nadenken. "Je hebt een scherp gevoel." vervolgde ze. Ja en nee. Is 'begaan' (meeleven) wel het goede woord? Ik ben zeer wel belangstellend in mensen. In het bijzonder in mensen in mijn directe omgeving, zowel in de fysieke als denkbeeldige omgeving. In de eerste plaats gaat het vaak om familie vrienden en goede kennissen. Maar ook tijdens mijn vele ontmoetingen onderweg, en soms voor een kort moment, kan ik intens belangstelling voor iets of iemand hebben.

Een goed voorbeeld is het verhaal rond mijn kennismaking met de Nieuw-Zeelandse schrijfster Janet Frame (An angel at my table). Het gebeurde in de nacht van 3 op 4 november 2015 in Morella (Spanje). Ik kom aanrijden op een fraaie camper-parkeerplaats en zie vijf mensen in een groepje bij elkaar staan kletsen. De meeste campers hadden een NL-kenteken. Toen ik stopte sprak ik het groepje ter welkom aan. Later op de avond zijn we met zeven mensen (drie stellen en ik), vijf flessen en wat knabbelnootjes, aan een picknick-tafel gaan zitten kletsen.

Tegenover mij zat de man met het grootste woord. Hij sprak voortdurend over grote campers, grote boten en ander groot en glimmend speelgoed voor de rijkere man. Zijn onderdanige vrouw, naast hem, beaamde telkens hoe geweldig haar man wel niet was. De andere twee stellen hingen aan zijn lippen en spraken ook telkens over groot, glimmend en veel. Behalve die éne mevrouw die diagonaal tegenover mij aan de tafel zat. Af en toe raakten onze ogen elkaar en ik voelde dat zij zich – net als ik – niet echt op haar plek voelde in dit grote en glimmende gezelschap. Ik heb dan een buurman op mijn bankje gevraagd te willen ruilen van plaats.

's Nachts om ongeveer vier uur merkten wij pas dat wij daar al uren alleen met z'n tweeën zaten. Iedereen was al lang verdwenen en lag waarschijnlijk al lang op één oor. Wij hadden n.a.v. Janet Frame, een diepgaand gesprek over de psyche van mensen en de 'hulp' van de GGZ, waar zij als medewerkster een paar weken geleden afscheid van had genomen. De volgende morgen kreeg ik bij het weggaan van die plaats het boek 'An angel at my table' van haar mee. We hebben geen adressen of telefoonnummers uitgewisseld en ik weet niet eens waar zij vandaan komt. We hebben elkaar dus nooit weer gehoord of gezien maar die blijft me langdurig bij.

In een zo korte periode kan ik net als zij blijkbaar, heel diep met iemand meegaan, zelfs meeleven met Janet Frame die toen al ruim tien jaar dood was en waar ik nog nooit van had gehoord. Ja Lucy, misschien lijk jij wel op die mevrouw, in de nacht van 25 op 26 oktober 2015, die in het Spaanse Morella op een picknick-bankje diagonaal tegenover mij zat. Dat zijn bijzondere ontmoetingen, met een gouden randje. Nu ik even aan dat moment en aan die mevrouw terug denk, krijg ik spontaan tranen in mijn ogen. Kun je ongeveer begrijpen wat ik bedoel? Lucy zweeg en schonk ons beide nog een wijntje in...

Klik op een pasje voor een vergroting.
  Volgens het derde pasje ben ik ook nog:
'overdreven gewillig'
geworden.
Rara, rara.

Psycho Crypto...

Het was op een vrijdagmiddag, tegen vijven dat ik José op een camper-parkeerplaats in Braga (Portugal) ontmoette. Een wat opvallend mannetje met een wat opvallend hesje aan. José leefde van en in zijn dromen...

Direct naast een echte oude roestbak, parkeerde ik mijn ook al niet meer zo jonge camper. Naast die roestbak leek de mijne evenwel nog zo goed als nieuw. Voor ik goed en wel stilstond kwam hij aangelopen en gebaarde mij met handen en voeten dat ik nog wel iets verder achteruit en meer opzij kon. Ik bedankte hem uitvoerig voor zijn overbodige hulp en ging verder met mij voor de komende tijd te installeren. Het mannetje week geen seconde van mijn zijde, wilde mij bij alles helpen maar liep voornamelijk alleen maar in de weg. Uiteindelijk pakte ik een paar biertjes en we gingen er samen eens even voor zitten.

- 'Waar kom je eigenlijk vandaan,' vroeg ik hem 'en waar gaat de reis naartoe?'
- 'Ik kom vanwaar ik ga, en ga vanwaar ik ben gekomen,' was zijn psycho-cryptisch antwoord.
- 'Pas op, met je vooroordelen,' zei een stemmetje in mijn hoofd, 'dit mannetje is niet wat hij lijkt te zijn of lijkt niet te zijn wat hij werkelijk is!'
- 'Wat doe of deed je voor de kost?' wilde ik belangstellend nieuwsgierig weten. De slimmerik had het kistje met petanque ballen in mijn auto zien staan, ging ernaast in de deuropening zitten en legde op de maat van elke uitgesproken lettergreep zijn hand even op het deksel van het kleine houten kistje.
- 'Gastronomie was mijn werk en het spelen van petanque mijn grote hobby,' was zijn antwoord.
- 'Van gastronomie houdt mijn kennis bij het bakken van een eitje en het zetten van een potje thee zo ongeveer wel op. In het edele petanque zie ik meer overeenkomsten tussen ons,' vertrouwde ik hem toe.

- 'Aha, kom!' nodigde hij mij uit in zijn tot camper omgebouwd vehikel te komen kijken. Dat bleek één grote prijzenkast. Waar anderen een keukentje en een kastje hebben geknutseld had hij twee wanden vol met ooit glimmende trofeeën. Daar tussenin een kroezemoes van oude dekens wat waarschijnlijk zijn slaapstee voor moest stellen. In het nest lag een heel klein piskleurig klittenhondje. Rondom lagen broodkruimels, de meeste belegd met een geelgrijsgroene waas van ouderdom.

- 'Welke zijn de laatste drie bekers die je hebt gewonnen?' wilde ik nog weten. Hij wees een beetje in de open ruimte ten teken dat ze ongeveer allemaal de laatste drie zouden kunnen zijn. Na een paar iets beter te bekijken zag ik dat de bekers en kelken ooit in allerlei verschillende takken van sport waren uitgedeeld met afslagen van zwemmen, roeien, paardensport, vissen, schietsport, balgooien, zeskampen, hoog-, laag en verspringen en ga zo maar door.
- 'Geweldig,' sprak ik euforisch 'dat niveau hoop ik in de petanque-sport ook ooit nog eens te halen. Ze zijn toch wel allemaal van de petanque?' vroeg ik overbodig.
- 'Maar natuurlijk, meneer! Allemaal,' loog hij in zijn eigen droom, 'in binnen- en buitenland, allemaal gewonnen met petanque!'

Misschien moet ik de droom van José Emanuel maar mee gaan dromen want zoveel bekers zullen voor mij nimmer zijn weggelegd. En wie weet word ik in die droom dan ook nog een groot gastronoom op de koop toe.

(Uit mijn bundel 'Een mooie boules)

***

Bordeaux

Daar sta ik dan, alleen,
in een voorstad van Bordeaux.
De aardappelen, groente en fruit
zijn alweer op, ik ga maar nieuwe halen.

Daar zit ze dan, alleen,
bij de ingang van LeClerck.
Als doedelzak, maar met een fluit
en speelt een lied, ik ken het deuntje niet.

Daar liggen we dan, samen,
ontwakend in een vreemde stad.
Zwoel was de nacht met al haar kleuren
in het duister, de zon kust ons die morgen wakker.

(Uit mijn bundel 'Petanque op klompen')

***

Chattaal

Het enige waarneembare kenmerk van chattaal is snelheid. De gebruikte en waarneembare taal op een scherm, met al z'n afkortingen waarin je moeiteloos zinnen van tien woorden terugbrengt tot twee 'hoest paw' (hoe is het met jou. pas op, ouders kijken mee / parents are watching), is slechts een aan te leren techniek net als bijv. steno. Alles draait om snelheid. Snelheid, vooral in het cognitieve denkproces, welteverstaan.

Laten we eerst eens wat mogelijke denkwijzen formuleren en beginnen we met het 'natuurlijk' denken. Deze wijze van denken lijkt nog het meest op het 'instinct' wat bij nagenoeg alle diersoorten erfelijk aanwezig is. Hierin liggen een beperkt aantal patronen vast die door een beperkt aantal sensoren worden aangestuurd en vervolgens een beperkt aantal acties kunnen ondernemen. Dit 'denken' voorziet eigenlijk alleen maar in leven (eten en drinken) en voortplanten, de oerdriften.

Op een iets hoger plan staat het 'logisch' denken. Deze vorm van denken is een veredelde vorm van ingesleten natuurlijk denken, voornamelijk gebaseerd op herhaling van herinnering.
Een volgende stap is het numeriek of rekenkundig denken. Voortbordurend op het logisch denken wordt in de herinnering bewaard wat de voordeligste (meest effectieve) wijze is gebleken onder verschillende omstandigheden.

We naderen intussen het cognitieve denken van een grote database met veel weten, kennen en herinneren. Bij het numeriek denken was de eigen waarneming maatgevend. In het cognitieve denken wordt ook de mogelijkheid tot na-apen toegevoegd. We nemen waar hoe anderen effectiever hun voedsel of voortplantingspartner bemachtigen en kunnen dat gedrag nabootsen. Weer een stap verder komen we langs het 'laterale' denken. Deze denkvorm lijkt weliswaar al een beetje op een creatieve vorm van denken, maar schijn bedriegt. Het is meer een willekeurige (random) keuze van het cognitieve denkpatroon.

Bij alle voornoemde denkmogelijkheden is in principe steeds slechts één uitkomst en actie mogelijk. Het creatief (divergent) denken kan zich een aantal mogelijke oplossingen herinneren, en zelfs een - enigszins - nieuwe mogelijkheid (een mix van cognities) toevoegen om vervolgens daaruit de beste actie te kiezen, rekening houdend met de gegeven omstandigheden. De tegenhanger van het creatief denken is het analytisch (convergent) denken waarbij juist zoveel mogelijk mogelijkheden worden uitgesloten om tot één uitkomst met één mogelijke actie te geraken.

Wat heeft dit alles met chattaal te maken? Wel, eigenlijk niets als je niet meer denkmogelijkheden tot je beschikking hebt (IQ = 100). Alle genoemde denkwijzes bouwen steeds voort op de vorige vorm van herinnering, weten en kennen, met telkens slechts een zeer beperkte toevoeging. Dat die toevoeging steeds beperkt is heeft alles te maken met de standaard normen en waarden van de cultuur waarbinnen het individu zich manifesteert en de ontwikkeling van het denken wordt aan- of juist wordt afgeleerd.

Nog lang niet volmaakt en voorlopig nog buiten de norm geplaatst (en dus als ongewenst bestempeld), mogelijke volgende denkwijze zou het 'dynamisch' denken kunnen worden genoemd. Een sterk associatieve denkwijze die veel overeenkomsten heeft met chaos en dus met de chaostheorie. Deze manier van denken kan - weliswaar op latere leeftijd - worden aangeleerd maar is soms ook reeds op jonge leeftijd (geërfd) aanwezig en neigt richting 'autistisch denken'. In deze denkwijze hoeft de uitkomst - en dus de de daaropvolgende actie - in het geheel niet het resultaat van alle vorige denkwijzen te zijn en zal zeker door iemand die dit hogere denkniveau (IQ +> 120) niet heeft bereikt niet (kunnen) worden begrepen. Hier neemt de autistisch geneigde (AG) of autistisch gediagnostiseerde (AD) afscheid van de neuro-typical (NT) voorwat zijn of haar denkwereld betreft. Dit is de wereld van de 'top-chatter'. De perfecte combinatie van (neiging tot) hersen-ADHD (snelheid) in een mix met de waarschijnlijkheidsleer uit de chaostheorie.

Een aantal top-chatters, onder het zelfde dak of mogelijk verspreid 'all over the world' beelden zich in alsof ze zich gezamelijk in één ruimte (kamer) bevinden. Iemand zegt als zender een gedachte vanuit zijn eigen (chaotische?) geheugen. Anderen in de kamer ontvangen dit signaal, associëren en interpreteren het ieder op hun eigen wijze en hebben middels de oerdrift de neiging om vanuit de eigen chaostheorie te reageren. Dit kan een 'pas' of een 'call' inhouden, niet reageren of het gevecht aangaan. Meisjes en vrouwen vertonen overwegend een pas-gedrag, jongens en mannen daarentegen zullen meestal het gevecht aangaan en zullen zo spoedig mogelijk de zendende partij van repliek willen dienen. Voor de NT-toeschouwer zal dit slechts zelden een doordacht en evenwichtig antwoord zijn en heeft - nog steeds voor die toeschouwer - vaak alle kenmerken van willekeur (hoewel dat pertinent niet zo is!). De passer zal bijna altijd de verliezende partij zijn, en wie wil daar bijhoren? Zeker, door op z'n minst iets te roepen imponeer je al, en als je veel roept zit daar af en toe wellicht ook een winnend antwoord bij. Dat is nog steeds de latent aanwezige oerdrift van (over)leven en voortplanten uit het begin van dit betoog. Maar is dat vele roepen van onzin wel zo onzinnig als het door de NT-toeschouwer wordt waargenomen?

Hoe komt een chaotisch lijkend antwoord tot stand? Het van de zender ontvangen signaal wordt niet letterlijk maar met veel eigen dynamisch associatieve gedachten ontvangen. Meestal zijn die associaties niet direct concreet maar worden zelfs als groepen associaties mee-ontvangen. Eenvoudig voorbeeldje van een dialoog:

A. "Ga je nog uit vanavond?"
B. "Ik heb die film al eens gezien."
A. "Heeft je moeder die voor je gekocht?"
B. "M'n vader woont in Amsterdam."

In de vraagstelling van zender A. worden bij B. de belangrijkste woorden 'uitgaan' en 'avond' van A. ontvangen en on-line dynamisch gemixd met eigen herinneringen wat je met 'uitgaan' (kroeg, familie/vriendenbezoek, bioscoop, enz.) en los daarvan met 'avond' (tv-kijken, slapen, enz.) kunt doen. 'Avond' (passief) is om tal van redenen ondergeschikt aan (actief) 'uitgaan', en op avond wordt dan ook niet gereageerd. Een herinnering van B. is een laatste uitgaansavond en bracht B. een bezoek aan een bioscoop waar hij een film Xxxx heeft gezien die blijkbaar indruk heeft gemaakt. De vraag van A. wordt dan ook gehoord als: "Ga je vanavond naar de bioscoop om de film Xxxx te zien?" En dus is het antwoord heel erg logisch "Ik heb die film al eens gezien.", en meldt dat dan ook aan A. A. ontvangt 'film' en 'gezien'. Hij heeft ook wel eens een film gezien, dat was toen samen met z'n moeder en ze hebben toen in de stad eerst nog een nieuwe trui gekocht. A. verwisseld de voor hem niet interessante film met de veel belangrijker trui, en wil nu van B. weten of zijn moeder ook een trui voor hem heeft gekocht. B. ontvangt 'moeder' en 'kopen' maar toen hij voor het laatst iets belangrijks heeft gekocht was dat samen met z'n vader, maar zijn ouders zijn intussen gescheiden en z'n vader woont nu in Amsterdam en dat Pa nu in Amsterdam woont wordt de belangrijkste associatie.

NB: Het dynamisch associatieve bedenken van een vraag stopt niet met het geven van een antwoord. Het denken blijft (hersen-wakker-durend) doorgaan en mengt zich met het denken over een volgende vraag of antwoord of eigen gedachte n.a.v. eigen sensoren (o.a. zintuigen). Hierdoor is het mogelijk dat eerst na geruime tijd (minuten of zelfs uren) een antwoord wordt uitgesproken op een lang geleden gestelde vraag.

Waar de neuro-typical (NT) zich - wellicht zelfs - stoort aan deze vorm van conversatie kan die evenwel gewoon doorgaan zonder iets van onderling onbegrip tussen A. en B. te bespeuren. Zij hebben gewoon een goed sociaal gesprek, niet anders dan NT-ers die alleen veel meer waarneembare en herkenbare woorden gebruiken uit de lagere denknivo's! De dynamisch ontvangen antwoorden met de eigen mix leveren doorgaans een positieve vervolggedachte op. De A-Geneigde zal negatieve gedachten gewoonlijk verdringen. Mocht een negatieve gedachte toch blijven prevaleren dan zal de AG meestal afhaken en/of dichtklappen.

Een NT zal de kamer al snel verlaten als zich een derde AG aandient in het gesprek. Maar ook met drie of meer personen kan op dezelfde wijze zinvol of sociaal gecommuniceerd en gelachen worden. Dit alles ten slotte vertalen in kortschrift (chattaal) is slechts een technisch detail en in wezen niet kenmerkend voor het gebruik van chattaal maar slechts het waarneembare (i.t.t. het cognitieve) deel waar een NT hopeloos en zonder enig resultaat in vastloopt. De NT blijft hangen in zijn cognitieve denkwijze die tekort schiet t.o.v. het dynamisch associatieve (niet te verwarren met het statische lateraal associatieve) denken.

(Bijdrage van pb, een aspi/auti, voor het chattaal onderzoek van mw. prof. dr. Reinhild Vandekerckhove (UvAntwerpen))

Het is natuurlijk jammer dat de meeste psychs soms een mens of een kwestie moeten beoordelen hetgeen zij helemaal niet kunnen, vanwege de eigen breinbeperking. Maar iets niet kunnen, kun je prima verbloemen met het plakken van een etiket uit een dik DSM-boek. Onderzoek liever het denken onder invloed van o.a. aspi/auti, als mogelijk een volgende stap in de ontwikkeling van het denken...

***

Clochard voor één nacht...

Het was nog vroeg in de avond. Een avond onder een brede brug aan de rand van een voorstadje van Marseille. Samen met mijn 'vriendin voor één nacht', vlijde ik mij neer op het zachte maar al licht kalende carpetje. We gebruikten elkaars jas als hoofdkussen, maar dan zonder dons. Niet alleen vanwege de brug maar meer omdat het nog net niet donker was, zagen we nog geen sterren boven ons, als romantisch dekbed over een te verwachten zwoele nacht. Feitelijk was het haar voorstel, ons voor één nacht in het leven van clochards te laten meeslepen. 'Je moet alles éénmaal hebben gedaan,' zei ze telkens. Het klonk als een lijfspreuk. Een lijfspreuk of een ergens gelezen wijsheid maar het deed mij denken aan een mantra om zichzelf moed in te spreken.

Ze sprak heel veel over de liefde die avond. Haar grote liefde voor petanque, helaas te verstaan. Alleen maar petanque. Niets dan petanque. Ondanks mijn vissen, vogelen en andere aangeleerde verleidelijke invallen kwam ik er eerst na het krieken van de volgende morgen achter dat zij waarachtig slechts één soort liefde bleek te kennen. Het lijkt mij volstrekt onmogelijk om met maar één liefde te kunnen leven, maar zij kon het. Volstrekt monogaam in haar liefde voor petanque.

En waar ik al moeite heb met het naar bovenhalen van de kleur haren van mijn eerste vriendinnetje, somde zij als een 'idiot savant' moeiteloos de tussenstanden op van haar eerst gewonnen en ook alle daarop volgende wedstrijden. Op iedere datum die ik noemde wist zij precies waar, met en tegen wie en hoe ze had gespeeld. 'Je zult wel een ongelooflijk uitpuilende prijzenkast hebben,' vroeg ik ver na middernacht, na haar eindeloze liefdesverhalen en naar de nu dus eigenlijk wel bekende weg. Dát bleek helemaal niet het geval.

Natuurlijk had ze in haar nog maar halfoude bestaan al veel trofeeën en prijzen gewonnen maar altijd had zij de gewonnen prijs weggegeven, zei ze. En altijd aan een arme sloeber, een bedelaar of in elk geval aan iemand die er uitzag als zodanig. Gelukkig, dacht ik, toch nog iets van een menselijke trek in dit verder zo verboulde wezen.

Toen de zon de ochtend wakker kuste, wij onze jassen aantrokken en het al licht kalende carpetje oprolden, nam zij iets uit haar tas en reikte mij haar gevulde hand ten afscheid. Als in een reflex nam ik de crémekleurige enveloppe van haar aan met de sierlijk gouden opdruk: 1ère Prix de Petanque. Van nu af ben ik dus één van hen, een arme sloeber, een bedelaar, clochard voor één nacht. En zij, zij is vooral zichzelf gebleven.

(Uit mijn bundel 'Petanque op klompen')

***

Achterflap

Een boek moet eigenlijk meer zijn dan een boek. Dit is dan ook een beetje een alternatief en educatief e-boek geworden. Alternatief, in de zin van geen gewoon leesboek. In het woord 'case study' en dan nog het liefst een 'documentaire case study' ligt het educatieve besloten. Het is een waargebeurd verhaal, om van te leren. Door de vele oorspronkelijke documenten wordt de lezer geen mening of zienswijze opgedrongen maar kan zelf een mening vormen over de soms niet te geloven gebeurtenissen.

In 2011 is Piet/er door het maandblad Recycling Magazine Benelux, uitgeroepen tot cynisch publicist. Hij gebruikt die classificatie als een geuzennaam. Het is helemaal waar dat Piet zijn onderwerpen kritisch beschouwd. Naast die kritische blijk, speelt Piet/er graag met taal. Af en toe wordt de lezer, al dan niet ongemerkt, op het andere dan het bedoelde been gezet. Des te meer reden om dit e-boek, met name ook de bijschriften bij de oorspronkelijke documenten, af en toe met een olijke knipoog te lezen. Want ja, hoe verzinnen die geleerde dames en heren psychs, het toch telkens weer om links en rechts maar etiketten te plakken? Is dat gewoon om de eigen schoorsteen te laten roken?

Het is de Stoa filosofie die Piet/er heeft geleerd om geen moeite te doen om zaken te willen veranderen die je toch niet kunt veranderen, zoals de zaken die hem op latere leeftijd rondom zijn etiket van vermeend autisme zijn overkomen. Toch kan hij het af en toe niet laten om ergens zijn tanden in te zetten en tot aan rechtbank of centraal tuchtcollege zijn gelijk te bevechten. Dit doet hij meestal niet alleen voor zichzelf maar vooral ook in het algemeen belang en om de zorgzame hulpverleners te helpen de hand eens wat vaker in eigen boezem te steken. Want dat ontbreekt nogal eens is de ervaring.