Naor Dagboekien
Veurige weke Ankem weke
*
Weke 29 (18 juli – 24 juli 2005):
*
Zundag (24/7):
*
Et is mar hiel zeldzem da’k langer as
een ketier tillevisie kiek mar vanaovend vul ik deur toeval (?) in
Zoemergaasten van de VPRO mit Connie Palmen in een gesprek mit Cees
Nooteboom. ‘k Heb de hiele rit uutzitten.
*
Filesefietje:
Hoevaeke nemen we et woord 'gelok' wel niet in de mond. Mar zeggen we
dan ok (altied) wawwe bedoelen? De filesoof Kingwell vint dat gelok en
verlaangst los van mekeer zien wodden moeten. Hi'j gript weeromme op
een oold begrip van gelok, dat van Aristoteles en de filesefie uut die
tied komt. Gelok is gien gevuulte mar een holing van oonze geest. Een
gelokkig meenske leidet 'et goeie leven', stelde Aristoteles. Deur
rationeel zelsonderzuuk komt hi'j tot de konklusie dat hi'j tevreden is
mit zien kerakter, mit zien doen en laoten en zien plak in de wereld.
Disse Griekse kiek op et goeie leven het ok een ethische kaante: een
meenske heurt een nuttige rolle in de gemienschop te vervullen. Et
liekt een slim rationeel ideaol. Minder vulen en meer daenken. Gelok is
gien verlaangst daj' de hieltied bevredigen moeten mar et produkt van
een nochteren en beheurlik ofstaandelike zelsbeschouwing. Aj' op die
wieze een gelokkige geest hebben en je lief wil ok nog een betien
mitwarken, ja, dan hej’t veurmekeer, dan bej' een gelokkig meenske.
(De filesoof Mark Kingwell (geb. 1963) is hooglerer an de Universiteit van Toronto.)
*
Vandaege wat ommeluiwammest en een aachterflappetekst schreven.
*
Van een gedicht moe'n de vonken ofspatteren...!
M.Nijhoff: Een gedicht bestiet niet uut woorden mar bestiet uut woorden en veural ok stilte tussen de woorden.
*
*
Zaoterdag (23/7):
*
Vrouwelogika:
"Zuj’ de stofzoeger niet es even deur ’t huus haelen?"
"Mar mien lieverd, ik moet nog even deur de Wieshied!"
"Now, die kuj’ daor toegelieke mooi bi’j bruken!"
*
A’k mi’j veur de zoveulste keer (weer) deur de Dikke Bloemhoff henne wostelle (?) dan moe’k nogal gauw es even glimken: "verduusteren, de raemen mossen verduusterd wodden; verder in geld verduusteren (spor.)."
Veural bi’j dat ‘spor.’ Komt dan dus even glimk om ‘e mond. Henk doelt
d’r op dat et woord hier niet zo vaeke veurkomt (sporadisch nuumd is)
en ik daenke dan dat die laeste vorm van verduusteren hier haost niet
veurkomt!
Nog iene, onder et lemma ‘veurdat’: "Ie moe’n je niet uuttrekken veurdaj’ op bedde gaon, geef je geld niet uit voor je doodgaat." Of hi’j het niks om uut te geven of hi’j komt d’r niet an toe! Glimk, glimk.
*
"Lokwinske! Jo bydrage foar de Fryske Skriuwerskalinder 2006 is út
in grutte mannichte ynstjoerings keazen om pleatst te wurden."
Ik kreeg vandaege van ‘It Fryske boek’ een boekebon (en een tuut van de juffer) veur mien gedicht "Lieve Rita".
Et is mien bi’jdrege veur de Fryske Skriuwerskalinder 2006. Die komt
aansen mit de (Fryske) sutelaktie uut in een oplaoge van 9.000 stoks
(en da’s toch weer es wat aanders as 800). We zullen de biebel vanzels
eerst even klaormaeken mar dan gao ‘k misschien wel hielendal over naor
’t Friese wereltien. De Friese tael geft aorig wat meer
schriefmeugelikheden, het vule meer ‘dynamiek’ as et Stellingwarfs,
vien ik. Zollen Friese schrievers ok lange ti’jen hebben. A’k
alderhaande Friese webstegies en dagboekienschrievers zie dan gaon die
aorig meer tegen mekeer as dat ik dat doe en daor blieven ze toch ok
gewoon naor mekeer deurlinken (deurverwiezen).
*
Wieshied is now zo goed as klaor. Naodat de mitlezers et inleverd
hebben he’k alle woorden unificeerd en mit de Dikke Bloemhoff d’r naost
woord veur woord naokeken. Doe he’k etzelde nog es daon mar dan mit
twie woorden bi’jmekeer en de laeste keer mit drie woorden. Et moet now
dan toch haost goed wezen, zoj’ zeggen.
*
*
Vri’jdag (22/7):
*
Et Wieshiedsboek dawwe maeken bestiet uut krap 40.000 woorden en 4.700
verschillende (unieke) woorden. Neffens mi’j is dit vergeliekber mit de
aktieve (peraote) woordeschat van een gemiddelde Stellingwarver. Ik bin
now in de laeste fase van et konterleren op tik- en taelfouten. Roegweg
moe’k de woorden die mit de p t/m z beginnen nog even naolopen en ik
hebbe nog tien daegen. Dan moet de tekst naor de drokker.
*.
‘k Wol nog vanalles opschrieven mar now komt d’r vesite an zie ‘k en
dat kan de naacht wel es uut duren. Zien we morgen wel es weer.
*
*
Donderdag (21/7):
*
Ie kun op ’t heden beter in de gevangenis ‘wonen’ as in een
bejaordehuus, las ik in de kraante. Now moet et toch niet malder
wodden…!
*
Een dag niet lachen, is een dag niet leefd. D’r bin hiel wat variaosies
op disse spreuke (meugelik) mar aj’nog gien vuvenzestig binnen dan hool
ik et op: een dag niks leerd, is een dag niet leefd. Of za’k toch
kiezen veur de sessewele spreuke, nee…
*
Overleven stiet in de Dikke vlakbi’j overlieden.
*
D’r bin van die mementen dan kan ‘k Henk B. van de Dikke ok niet
hielendal naokommen. Stiet d’r een lesauto en een lesvliegtuug in ’t
Woordeboek. Now is d’r deur de jaoren henne hiel wat lesgeven in de
Stellingwarven mar dan is ’t bliekber mar krek hoe ’t vaalt, wat iene
op zoe’n kaortien schrift. Dat d’r dan wel een lesvliegtuug nuumd wodt
mar bi’jglieks gien lesmoter, dot mi’j ni’j. Mit mien laeste kontrole
van de Wieshied kom ik wel meer van zoksoorte deengies tegen en ja, as
’t d’r niet instiet dan wi‘k et eins ok niet bruken. Bi’j de L vul mien
oge op ‘let om let’. Dit liekt mi’j wel zo Fries toe da’k et hier niet
verwaacht hadde. Wel ‘levenskeunstener’ mar gien ‘levenskeunst’. Hoe
kan d’r now toch een keunstener bestaon as d’r gien keunst bestiet? En
ik zuuk om ‘levenssap’. Wat is dat eins? Zol ’t een soort van
sinesappelsap wezen of wodt d’r waeter, bloed of alderdeegst sperma
bedoeld. Op dat soort vraogen vien ik dan weer gien bescheid.
*
Neffens de ‘Ni’jgies’ van gister op et webstegien de sSr, ligt de
Stellingwarver Spreukekelinder veur ankem jaor ok weer (ver)koopklaor.
Ik hebbe die van dit jaor trouwens nog niet iens ‘uut’.
*
Oonze wereld (zol d'r ok nog een aandere wezen?) kent op dit stuit 6912
levendige taelen, neffens de kraante(n). D'r ston niet precies bi'j as
d'r ok streektaelen mitteld binnen mar ik bange van wel. Sund Babylon
is 't nooit weer goedkommen. De Friezen bin (es) weer roer om een eigen
Friese staot te bouwen mit et Fryslân van vandaege-de-dag via
Grunningen, Duutslaand, Denemarken naor Noorwegen. He’k daor al niet es
eerder van heurd?
*
‘k Hebbe gister ok nog een gedicht verkocht (ruild veur een
kleurtekening). Et gong him eins allienig om et eerste vas om veur in
zien plakboek veur de kiender te zetten. De man hoolt een plakboek bi’j
veur zien kiender van veur de geboorte tot dat ze een jaor of zestien
binnen (of wat mar meer meugelik is). De kiender bin now rond de elf en
dattien, he’k begrepen. Dat is vanzels een verschrikkelik mooi kedo.
Zoks zullen mar weinig kiender mitkriegen. Et ‘Schrief es in ’t
Stellingwarfs’ stiet veur in mien woordeliesten.
Wie 't schrieven verleert
die zal zien verleden niet kennen
en wie gien verleden beschreven het
zal 't in de toekomst vaeks niet redden.
En aj' dan toch es schrieven
doe dat dan es hielendal aanders
je gedaachten meugen etzelde wezen
je penne maekt dezelde streken.
De letters bin precies etzelde
de volgodder, die is wel es aanders
we bruken wel es wat minder woorden
doe mi'j mar Stellingwarfs.
Piet Bult, september 2003.
*
Ik kreeg een uutneudiging veur de Rotterdam International Open
golfkampioenschoppen. Dat is wel mooi vanzels mar ik hebbe dit jaor nog
haost hielendal niet speuld. Krek even te vule last van de rogge. De
fysioman doet zien best mar disse uutneudiging he'k mar ofzegd.
*
Die inktmouwe schient neffens een aemel ok wel een 'Mouwebescharmer'
nuumd te wodden. In Google kwam ik dat woord twie keer tegen mar de
beide linkies deden/doen et niet (meer). Et zol ok gewoon een 'Mof(fe)'
wezen kunnen (mar daor bin al zovule van) of een 'Losse mouwe'. Disse
laeste wodt nog wel bruukt in een mederne uutvoering in de
uutgaonderswereld en bi'j et ballroomdaansen. Doe'k nog wat op et web
ommestruunde vun ik nog wat aorige kleraosie: een 'sneakersokke' is een
sokkien allienig veur de ti'jen en onder de voetzole, een
'Slippersokke' hi'j an bi'j sandalen in zit allienig om de kroppe en de
zole van de voeten, een 'Ti'jesokke' ommevaemt allienig de ti'jen en
dan is d'r ok nog een 'Toesokke'. Waor as die toe dient/diende mag
Henk/Joost weten. Dan hi'j ok nog een 'beachpipe' as losse broekspiepe
en een 'Tittieskirt' veur de vrouwluden. Now, dat is temeenste dudelik
wat daor mit bedoeld wodt.
*
*
Woensdag (20/7):
*
Et zal even leden wezen mar d’r was een tied dat een schriever of een
klerk aachter zoe’n hoge taofel ston te schrieven. Op een plaetien
ziej’ ok vaeke dat zoe’n man (m/v, mar et weren altied vrouwen) een
pofbroef om zien iene onderaarm hadde. Meerstal zat et an de haand- en
ellebogekaante vaaste mit een illestiek. Ik miende dat zoks een
‘inktmouwe’ nuumd wodde mar ik kon et in mien hiele tritse woordeboeken
niet vienen. Alderdeegst Google het d’r nog nooit van heurd. Hoe
hiet(te) zoe’n ‘nepmouwe’ dan?
*
Neffens de kraante(n) bin huusholings al mit al wel zoe’n vierhonderd
euro in ’t jaor meer kwiet an kosten. Een groot pat daorvan zol kommen
deur de dure eulie. Onzin vanzels, de eulie is niet duur mar de accijns
maekt et duur.
*
In Sneek staon de mooie foto’s en mooie gedichten ok weer ‘op poten
II’. Mooi wark van Henk en Paul. Waorom kan zoks niet haost in elke
stad, dörp of streek?
*
In de ni’je Nederlaanse spelling wodt de ‘paddestoel’ dommiet een
‘paddenstoel’. Dan kun (of meugen) d’r twie kikkerds op zitten. De
Ni’je Ooststellingwerver het in mien inzunnen stokkien van vandaege et
woord ‘coulisselandschap’ veraanderd in ‘coulissenlandschap’. Neffens
mi’j zitten ze daor ‘vet cool’ fout mit. Dat een kraante (van hier) een
goed woord fout-beterd… Of zol ik d’r naost zitten en vaalt disse
opmarking onder ‘et mierken van pattie volk die zels muuite hebben om
de d en t teplak te kriegen’. Now ja, tegen kritiek kunnen, kuj’ leren.
*
De leeftied van et beginnen te dementeren komt hoe langer hoe leger te
liggen, las ik in de kraante(n). Bi’j een stokmennig meensken was mi’j
dat al es opvalen, docht ik. Aj’(m) mi’j d’r op trapperen wi’j’(m) mi’j
dan wel even waorschouwen?
*
Vandemiddag he’k volk over de heerd had en hewwe de hiele middag wat an
’t fileseferen west. We hebben o.e. vaastesteld daj’ et ‘tegen kritiek
kunnen’, leren kunnen. Goed ni’js veur pattie volk, liekt mi’j. Et
grootste pat van de middag hewwe trouwens Plato en Kant bi’j de kop
had. Ik hebbe mooi wat netiesies maekt, dat ik kom hier vandaeg of
morgen nog wel es op weeromme, bin ‘k bange (oh nee hén!). We hebben de
middag ofsleuten mit wat verhandelings over de Engelse ekenoom John
Maynard Keyens (baron van Tilton). Iene van de alderlaeste hiele groten
die now uut de leerboekies verdwienen zal. Zunde… de man die het tot de
dag van vandaege et meerste geliek van de wereld. Hi’j is trouwens een
maond veur mien geboorte wegraekt.
*
We gaon bi’jkotten ok uutaende mit de risselvaosies veur et
schrieversuurtien bi’j et ‘arkje van Rink’. Op zaoterdag 17 september
zuwwe oonze ‘Wieshied uut de Biebel in et Stellingwarfs’ daor bi’j et
oolde arkien van Rink van der Velde op ‘e Veenhoop tegen in / et / de*
locht holen mit pattie Friese schrievers. Et Fryske Gea en Tresoar
hebben d’r nocht an, he’k begrepen. (*) Deurhaelen wat niet van
toepassing is.
*
*
Deensdag (19/7):
*
In de kraante (Tillegraaf) las ik daj’ et viezerikken mit een peerd wel
es mit de dood bekopen moeten. In Amerike is een boerespullegien waor
ze alderhaande dieren in veurraod hebben om seksspellegies mit te doen.
De man die him ‘pakken’ leut deur een peerd is d’r bi’j wegraekt.
Hielendal verinneweerd van binnen.
*
Minister Peijs het verbeuden om vanof ankem jaor nog losse rommel in de
auto slingeren te laoten. Wegenkaorte, poede drop, zunnebrille… et mag
allemaole niet meer. Nederlaand wodt zo langzemerhaand, nee is… et
laand van ‘mag niet’.
*
Neffens Het Parool kommen ze naemen tekot veur et tal orkanen in et Caribisch gebied…
*
Twie Amsterdamse homo's hebben sund 2000 een biezondere relaosie mit
een illegaole Marokkaon: eerst gong et om seks, laeter 'vuulde et as
een gezinnegien'. Et laeste aanderhalf jaor woonde hi’j alderdeegst
bi’j et stel in huus. En doe kwam de anrieding. Achmed is
weerommestuurd en et stellegien zit now tegere te goelen op ‘e baank.
*
Gemienten hebben grote muuite om et heufd boven waeter te holen. Dan verhogen ze de gemientelike belastings toch gewoon?
*
Et is al even leden da’k es een inzunnen stokkien opstuurd hebbe mit de
opmarking da’k bange bin dat de baentiesmannen oons nog es
veurschrieven wat bloempies en gedienegies we veur de raemen hebben
moeten. In Liwwadden is ’t now al zoveer: "Rommeltuintjes streng
aangepakt."
*
Oostaende het ok (haost) weer een ni’je Burgemeester. Harry Oosterman
(47 jaor en CDA-er) van Et Vene (oorspronkelik Noord-Holland). Een
echte Friespraoter en hi’j hoopt bi’j zien anstelling een Woordeboek as
kedo te kriegen (is him ok al min of meer toezegd). Niet zoe’n beste
start, donkt mi’j.
*
*
Maendag (18/7):
*
Over de stelling "Seks in de netuur moet (haost) altied gewoon kunnen."
bin de mienings wat verdield. Et liekt de meersten wel wat toe mar d’r
bin eins wat tevule praktische perblemen. Et zol te geveerlik wodden op
‘e weg. En wat kom ik now tegen in de Dikke:
Blotekontefeest, op blz. 449 A-E.
"Bijzondere gelegenheid voor met name gereformeerden om te wandelen en te vrijen in de vrije natuur, met name op paasmaandag in de duinen van Appelscha en nog bekend doordat anderen er stiekem naar gingen kijken, ook gezegd van een soortgelijke bijeenkomst van fijnen in 't Vene in de Hepkeme's bossies."
Dat mien stelling is eins al wat aachterhaeld. Et gebeurt al lange en dus is de vraoge eins niet meer an de odder. En och… was ’t mar alle daegen paoskemaendag.