Naor Dagboekien

Veurige weke Ankem weke
*
Weke 31 (1 – 7 augustus 2005):
*
Et fesien, tegere mit et Fryske Gea en de prissentaosie van oonze Wieshied uut de Biebel in et Stellingwarfs bi’j et arkje van Rink van der Velde op ‘e Veenhoop (bi’j Drachten) is op de 24^ste september om 10:30 ure. Of ha’k dat al zegd?
*
Zundag (7/8):
*
Wieveshit.
Dit woord kon in oonze ‘Dikke’ niet vienen en argens aanders ok niet. Toch stiet et zomar in mien Riemwoordeboek en kwam ik et opiens in een vertaelde biebeltekst tegen. Wieveshit schient neffens mien vertaelmesienegien ‘een koppeltien kiender’ te wezen. Now is mien vertaelmesienegien ‘zelslerend’ mar hoe hi’j dit uutvunnen het is mi’j een raodsel. Mar ‘k vien ‘m wel aorig…
*
Wat is een woord eins?
Een anduding van de min of meer zelsstanige ienheden waorin zinnen opsplitst wodden kunnen. Hoewel et in et algemien niet muuilik is om zinnen in woorden te verpatten (dit gebeurt bi'jglieks ok in de meerste schriftvorms deur middel van spaties, punten, komma's en aandere leestekens) is 't nog niet iens zo makkelik om de kenmarkende eigenschoppen van een woord precies in een definitie te 'vangen'. Seins wodt wel es perbeert om een definitie te geven in fonologische (=klaank)eigenschoppen. Woorden zollen heur van woordpatten onderscheiden deur de kenmarken van de begin- en aendekombinaosie van de fonemen. Of deur een eigen aksentepetroon. Soms wodt d'r ok wel es een definitie zocht in de betekenis dat et woord him onderscheidet van niet-woorden deur een zelsstanige betekenis.

Algemien gangber trouwens is de opvatting, dat de zelsstanighied van een woord berust op bepaolde eigen grammatikaole eigenschoppen. In dit verbaand wodden vaeke nuumd:
(a) de bruukberhied van et woord as volledige en op himzelsstaonde taelutering. Zo kuj' op de vraoge "wi'j' keze of wost?" bescheid geven mit "keze". Mar op de vraoge "wi'j' een lepel of een lepeltien?" kuj' niet zeggen "tien". Dit zelsstanig gebruuk giet trouwens niet op veur alle woorden.
(b) De verwisseling van de volgorde van woorden tegenover mekeer. Naost "Jan slapt" is de meugelikhied van "slapt Jan?". Mar naost "slapt" kan "tslap" niet. Patten van een woord hebben een vaaste volgodder te opzichte van mekeer. Ok et kenmark van disse verwisseling is trouwens niet eigen an alle woorden.
(c) De verplaetsberhied van woorden te opzichte van mekeer. Naost "Jan slapt" kennen we "Jan, mien ooldste breur, slapt" mar niet "Jan slap-, mien ooldste breur, -t". Hoewel gieniene van disse kenmarken op himzels genoeg is om et begrip 'woord' hielendal te ommevaemen, leveren ze mitmekeer toch wel een redelike benaodering van et begrip 'woord' op, dat misschien zo wel kot saemenvat wodden kan: een woord het een maote van 'isoleerberhied' en 'verhuusberhied' in een zinsverbaand die weer niet eigen is an woorddielen. Pattie woorden kennen gien eigen grammatikaole struktuur (dit bin de 'ongelede' woorden). Aanderen hebben een (seins aorig ingewikkelde) eigen opbouw (dit bin de 'gelede' woorden). De eigen struktuur van woorden wodt bestudeerd in de 'morfologie', die de verschillende processen van 'woordmaeking' beschrift.
*
Vesite.
Et was al even leden mar vandemorgen he’k mi’j es weer een lekkere Campari mit iesblokkies inschonken (en opdronken vanzels). Die aorige meensken (A&J) die hier gister over de heerd kwammen hadden mi’j een ni’je flesvol mitneumen. Zie, dat bin seins alderdeegst attente lu. Ien keer (weke 20 – 2004; de aldereerste antekenings in mien i-dagboekien) he’k hier zegd da’k zundagsmorgens wel gauw es een Campari drinke en dat hebben ze d’r krek uutvist. Hiel toek en…. ha’k al daankjewel zegd? Nog es, kan ok gien kwaod: daankjewel. Hi’j smaekte best en de twiede ok. We kregen vandaege ok al weer een aemel van heur mit wat bedaankies zo van "…we vonden het enorm (bizarrrrr) gezellig! Piet's heerlijke italiaans-nijeberkoopse macaroni is wel bekomen!" Now…, heur ie ’t ok es van een aander. De spreuke van vandaege sluut daor aorig op an.
*
N.N.: "Aj' nooit es een kompelment kriegen, kriej' een leeg zelsbeeld."
*
*
Zaoterdag (6/8):
*
Vertaelen.
Zo stiekemweg en tussen de bedrieven deur he’k de eerste brief van Timoteüs uut et Ni’je Testement vertaeld en deurstuurd naor Frank. Het die in de vekaansie ok (weer) wat te doen. Waor ston dat ok alweer: "ledigheid is de duivels oorkussen!" Ik bin ondertussen an 2 Koningen begonnen. Al mit al biwwe now (al!) ongeveer op ‘e helte (van de 77 biebelboeken) die roegweg klaorligt. Behalven et antikrist-duo PJ en JV het d’r an toe gieniene west die an de kwaliteit twiefeld. Liekt mi’j trouwens ok gien reden toe en alleman kan mitlezen en kieken wawwe doen op www.stellingwerfs-eigen.nl. Aj’d’r es serieus naor kieken willen dan moej’ trouwens mit een aemel even vraogen naor de alderlaeste versie. D’r wodt nog wel es een woord, een strofe of alderdeegst nog meer veraanderd zonder dat die dan drekt op de webstee komt. We hebben trouwens ok liever dat et now -zo gauw as meugelik- zegd wodt as dawwe dommiet hielendal klaor binnen. Veureerst holen we et d’r nog even op dat zoe’n 49.998 meensken et niet verkeerd toeliekt en dat d’r twieje rondlopen mit twiefels. Ze zullen gien weet hebben over de twiefels die as ik over heur hebbe. Wat zeg ik, twiefels…?
*
Sutelen sSr 2005.
Ik kreeg vandeweke ok bericht over de sutelaktie van de sSr, die op kommenwegen is:
Ma. 5/9, wo. 7/9 en ma. 12/9 in Berkoop, Makkinge, Donkerbroek en noordwest-Oosterwoolde.
Wo. 14/9, ma. 19/9 en wo. 21/9 in Blesdieke, Scharpenzeel, Spange, Munnikeburen, Der Izzerd, Hooltpae, Ni'jhooltpae, Noordwoolde, Zandhuzen en een stok Wolvege.
Mit de vraoge a’k ok mitdoen wol vanzels, mar veurig jaor he’k ze al bried uutstokt da’k d’r gien nocht meer an hebbe. Waorom zol ik in mien zunige vri’je tied helpen om o.e. PJ an een dik traktement te helpen? En waorom zol ik in mien zunige vri’je tied helpen om zoe’n duur gebouw, een onneembere vesting in Berkoop in staand te holen? En waorom zol ik in mien zunige vri’je tied helpen om bi’jglieks de boeken van ‘tovarisj’ Johan te verkopen die zels alderdeegst nog gien deurverwiezing naor mien, of et webstegien van sSe hebben wil? Hulde trouwens veur al die vri’jwilligers die wel te sutelen gaon vanwegens et vaeks uut heur ti’jen anvieteren van oons Stellingwarfs vanzels. Ik weenske heur druge daegen, een protte wille en een hoge omzet.
*
Vesite.
Vandaege hewwe hiele gezellige vesite uut Hollaand over de heerd had. Jammer dat et de hiele dag zo regende. Niet jammer dawwe et weer niet naor oonze eigen haand zetten kunnen. Et is oons now al een peer keer aachtermekeer gebeurd dawwe meensken over de vloer kriegen die we eins allienig nog mar wat een peer aemelties kennen en die dan spontaon zomar een keer langes kommen. Dat is bi’j oons now ok al een peer keer hiel goed terechte kommen. Ik hoop mar dat de vesite et ok een betien naor ’t zin had het. Aj’ daor dan wat mit in de hangmatte liggen dan is ’t toch prachtig dat zoks zomar kan. Dat zoks nog bestiet. Nao een peer aemels dan vuul ie op de ien of aandere meniere dat d’r goed volk aachter zit. Dat daor dan ok nog zoe’n goed gevuulte an overblift aj’ ze in ’t echt troffen hebben, dan is dat toch geweldig mooi man. Now, ’t is twie ure (naachs) west. Ik daenk dat ze now wel weer goed thuuskommen binnen. Mossen wi’j ok mar even op bedde.
*
N.N.: "Hej' de wiend wel es zien? Of zag ie allienig een risseltaot van et wi'jen?"
*
*
Vri’jdag (5/8):
*
Vandaege was weer een dag van dattien in een dezien. Buten een betien miezerig, binnen een betien an ’t wark.
*
Onder de aovend even naor de radio west. We hebben even overlegd awwe dommiet in september wel weer opni’j beginnen moeten. Wawwe deden was neffens mi’j niet goed genoeg. Dat lag niet an de iene of de aander mar de aktualiteit tegen ’t locht holen vaalt nog niet mit. Och, en ie kun d’r wel es een keer een ‘slinger’ an geven mar dat kan niet al te vaeke, vien ikzels. We moe’n mar es kieken awwe nog wat aanders bedaenken kunnen.
*
Taelwetenschop.
Now Overiessel et veurtouw neumen het om (nog es?) te perberen om et Nedersaksisch onder diel III van et Europese handvest te kriegen he’k mi’j ok nog mar es weer wat boekespul antoogd over letters, woorden, zinnegies en tael e.z.v. Ik weet trouwens niet as ’t now wel zoe’n goeie tied is om over dat diel III te beginnen bi’j oonze Minister. Zoks zoj’ eins doen moeten in een opgaonde tied, liekt mi’j. An de aandere kaante kan et ok zomar wezen dat daor in Brussel grote potten mit centen staon die ‘op’ moeten. Soms hej’ d’r gien zeggen van.

In de -zeg- laeste vuuftig jaor is d'r trouwens aorig wat ni'je belangstelling veur de historische taelwetenschop kommen en wel vanuut verschillende gezichtspunten:

A. In de theorie van de generatieve grammatika wodt een tael beschreven deur middel van een formeel systeem van mit mekeer saemenhangende regels. Vanuut dat gezichtspunt hebben meensken die d'r veur deurleerd hebben, onderzocht in hoeverre taelveraandering beschreven en verklaord wodden kan in termen van toevoeging, verlös, opni'j odderen en modifikaosie van de regels van de grammatika.

B. In de sociolinguïstiek hebben meensken die d'r veur deurleerd hebben, antonen kund dat de interne variaosies die iedere taelgemienschop kenmarkt en de neiging van bepaolde groepen om heur in et taelgebruuk an aandere groepen an te passen, belangrieke faktoren west hebben die et optreden van taelveraandering bepaolen.

C. Deur bestudering van creooltaelen hebben meensken die d'r veur deurleerd hebben, vule meer inzicht kregen in de processen waordeur een bestaonde netuurlike tael him verienvooldigen laoten kan tot een handelstael of pidgin (zie eregister) veur een beparkt gebruuk in de kommunikaosie en in de ontwikkelings die vanuut een pidgin weer tot een volweerdige netuurlike tael leiden kunnen.

D. De taeltypologie het antoond dat bepaolde eigenschoppen van een tael systemaoties korreleren mit aandere eigenschoppen en dat pattie taaltypen slim alledaegs, aandere slim uutzunderlik binnen. Disse taeltypologische inzichten speulen een belangrieke rolle bi'j de historische rekonstruktie van vroegere taelmementen.
*
N.N.: "Wie vaeke leugens vertelt, krigt et op ’t laest slim muuilik om al zien leugens te ontholen."
*
*
Donderdag (4/8):
*
Eins ha’k dit stokkien hier wel daele schrieven wild:

Klunderen.
As Johan him now es hoolt an de dingen waor hi’j goed in is (bi’jglieks verhaelevertellen an oolde(re) meenken) en een aander gewoon (doen) lat veur wat die weerd is, zol him dat dan niet meer te priezen staon as wat hi’j now de hieltied dot mit zien domme geklunder over wark van een aander?
‘k Kreeg vandaege een aemel, a’k ‘tovarisj’ Johan zien geklunder van gister (LC 3/8) wel lezen hadde. Ja, die ha’k wel lezen. En wa’k d’r van viene? Dood- en doodziek wo’k zo onderhaand van die man. Wie was dat ok weer, die een jaor of wat leden zee dat disse man ‘de dood’ is van de Stellingwarver schrieveri’je is? Now, daor bin ‘k et zo onderhaand aorig mit iens. Ik kan (geleuf ik) best tegen een betien kretiek –ik vraog d’r alderdeegst vaeke omme- mar doe d’r dan wel wat argementen bi’j waor ‘k mi’j tegen verdedigen kan. Allienig mar wat roepen en insinueren in de ‘grote pers’ daor he’k een gruwelike hekel an. Zien geklunder van gister moe’k dan ok ofdoen as argementloze domme kretiek en malle insinuaosies van een kerel (beslist gien vent!) die himzels mar wat graeg op een hoge sokkel in een spiegelkaemer te kiek zet. Oold-burgemeester Heite zee et al in zien laeste ‘Burgerjaarverslag 2004’ op blz. 23: "Wat ik onszelf verwijt, is dat wij met onze Stellingwerfse ‘bijzonderheid’ zo weinig doen. De gemeente bestaat niet, de dorpen wel. Mensen voelen zich inwoner van Scherpenzeel of van Noordwolde, niet van Weststellingwerf. Er bestaat een wij-gevoel en niet zuinig ook, maar alleen op dorpsniveau. Is dat erg? Ja, omdat wij daarmee onszelf tekort doen. …" (aende citaot)
Uut zien klunderen "Een doomnee in Drachten…"? zet de naeme d’r bi’j, dan kan ‘k de beste man es bellen en vraogen wat hi’j now krek bedoelde te zeggen. "Tiedens de preek…"? Tiedens de preek kan de karke wel ofbranen. As een doomnee op zoe’n mement wat zegt dan dot hi’j dat ‘in zien preek’. "Een vrommes uut Hoogevene…"? ‘Vrommes’ blz. 765 S-Z: vaak enigszins negatief of hard, i.t.t. vrouw. Waor het disse vrouw (Hendrikje van Andel) et neffens tovarisj Johan an verdiend om een vrommes nuumd te wodden? "As ik Christus was …" Vien iezels dan al lange niet daj’ dat binnen, op je eigen hoge sokkel in je eigen spiegelkaemer? ’t Is krek zoaj’ zeggen: hoe dieper aj’ een ander onderschoffelen des te hoger koj’ zels te staon. Mar weet ien ding: wie een koele greeft veur aan aander… Of: de val komt nao…

mar ik geleuf da’k et mar niet doe; de man zien dom praot is ’t niet weerd.
*
De hoonsdaegen.
De hoonsdaegen bin van 't jaor zo van 20 juli tot rond 20 augustus. Disse daegen wodden zo nuumd omreden de heldere steern Sirius uut et sterrebeeld 'de grote hond' now krek toegelieke mit de zunne opkomt. Veur de oolde Iegyptenaren was dit et teken dat de Nijl wel es overlopen kon. De Grieken en Romeinen weren doedestieds hatstikke bange veur de hoonsdaegen want et weren vaeks de waarmste daegen van et jaor. Vandaege-de-dag wodt disse tied meer associeerd mit vri'je tied en mit vekaansie. Et is trouwens ok een gevulige tied veur bacteries, schimmels en virussen.
In de Dikke Bloemhoff wodt de tied van 19 juli tot 19 augustus trouwens anholen as hoonsdaegen! "Dan drieven de wolken leger as aanders." Pissende Griete (20 juli) het west en de kattedaegen (negen daegen nao de hoonsdaegen) bin seins op kommenwegen.
Sirius (Grieks: seirios = hiete, branend van zunnehitte) of Hoonssteern. De officiele naeme van Sirius is Canis Majoris en et is de helderste steern an oonze locht in et sterrebeeld Grote Hond. Disse Sirius stiet trouwens op een ofstaand van ongeveer 8,8 lochtjaoren (!) van oons of en is haost twie keer zo groot as oonze zunne.
*
Wa’k mi’j ofvraoge:
Zoe’n bouwvakker die daor veer boven oons de voegen van zien ruumteschip an et uutbikken is ... mag dat zomar van de Arbo en Arbeidsinspektie?
*
Victor Hugo: "De dichter is een hiele wereld opsleuten in iene man."
*
*
Woensdag (3/8):
*
Ik wodde dr'op wezen dat mien woordeliesten (de boekies) ok in de biep van de RuG in Grunningen liggen (PPN 266800459 en PPN 266800572) en ze numen et een anweenst! Grunningers... soms bin ze wel aorig!
*
Doe ‘k ok nog even in de biep ommeleup zag ik ok bi’j toeval dat de sSr op 1 september 1972 de eerste Ovend uutgeven het. Ze zatten doe nog te plak in Ni’jhooltpae, flitste an mien ogen veurbi’j. Doe ik laeter ok nog even mit et trefwoord "Veenstra" zocht naor titels was de eerste titel die ‘k tegenkwam: "Dat ik toch vroom mag blijven." Et zal een aandere Veenstra west hebben as daor ik op doelde…
*
Nog een appat taeltien:
De Afrikaanse tael is iene van de beide officiële taelen van de Repebliek van Zuud-Afrike. Et Afrikaans is de moeke- of huustael van omdebi'j viermiljoen meensken daore, in Namibië en an de oostkaante van Zimbabwe. De tael heurt genealogisch zien eins tot de West-Germaanse taelgroep en het liekewel naor aord as kerakter, grote overienkomst mit de Germaanse taelen. In et veurste plak mit et Nederlaans waoruut et sund et midden van de 17de ieuw ontstaon is mar ok mit et Duuts en et Engels. Et grootste pat van de woordeveurraad is overneumen van et Nederlaans. Mar een klein pat van de in Nederlaand algemien gebrukelike woorden is in et Afrikaans onbekend of ongebrukelik. Wel bin d'r in de loop van de tied in Zuud-Afrike een protte woorden bi'jkommen die now wel diel uutmaeken van et Afrikaanse idioom mar niet van et Nederlaans. De niet-Nederlaanse woorden in et Afrikaans kommen -in chronologische volgodder- van et Khoisan (tael van de Hottentotten), et Maleis en et Portugees. Laeter ok uut de Bantoetaelen en aentienbesluut ok nog uut et Engels. Die laeste het trouwens verreweg de starkste invloed op de woordeschat had en het dat nog de hieltied. Et woord "baie' (=vule, een protte) komt trouwens uut et Maleis en 'briek' (=rem) uut et Engels. Et woord 'pidgin' (zie gister) komt niet veur mar et het d'r vanzels wel wat van, liekt mi'j.
*
Een minstreel was in de middelieuwen een uutvoerend meziekmaeker. Hi'j ston in anzien trouwens beneden de troebedoer waor hi'j vaeke mit optrok. Een troebedoer (Fr.: troubadour) (Occitaans trobador = dichter, trobar = uutvienen, dichten) is van oorsprong een 'dichter an et hof' in Zuud-Frankriek tussen et aende van de 11^de en et begin van de 14^de ieuw. Dat was seins tiedens de bluuiperiode van de letterkunde in de Occitaanse tael (de tael van et ja-woord 'oc'). Et Fraans van vandaege-de-dag is de tael van et ja-woord ‘oui’.
*
Stef Bos: "Wa’k mar een dichter dan kon 'k es dichter bi'j jow wezen."
*
*
Deensdag (2/8):
*
Krek as heur of krek as zi’j?
Vandaege kwam ik weer zoe’n mal deengien tegen en vreug mi’j of as et now heur of zi’j wezen moet in dit veurbeeldzinnegien: doe de meziek bi’j oons deur de straote leup begon ik krek as heur (of krek as zi’j) mit te mesjeren. Is et in et Stellingwarfs krek as in et Nederlaans: "zij". Wie helpt mi’j even uut de braand?
*
Een dag of wat leden vreug ik Henk in een woordeliesien wat et verschil is tussen ‘twiehaans I’ en ‘twiehaans II’ van bladziede 519 S-Z. Bi’j de eerste (I) stiet: zeer dun stuk koek, zeer dunne boterham, nl. die men met twee handen moet vasthouden. Een ienhaans is een dikke, een twiehaans is een dunne. Bi’j de twiede (II) stiet: (van een boterham, een stuk koek) zeer dun een twiehaans broggien een zeer dun stuk roggebrood, een zeer dunne boterham.
Dat zol wezen omreden et om verschillende woordsoorten giet en now docht ik even dat hi’j doelde op ‘homofone woorden’ ("kan van vaatwerk" en "kan van kunnen"), mar dan had hi’j dat toch gewoon zeggen kund? Ik laot him now mar vekaansie holen mar ik komme d’r van ’t haast of van ’t winter grif nog es bi’j him op weeromme want ja, aj’t verschil niet weten dan kuj’t ok niet bruken vanzels, of ie moe’n d’r mar een gooi naor doen.
*
Een appat taeltien:
Et 'pidgin' is een Chinese verbastering van et Engelse 'business'. Et is een kontakttael die ontstiet as praoters van verschillende taelen veur et daegeliks (zaekelik) verkeer een taelmiddel neudig hebben. Et 'pidgin' bestiet dan uut een mingvorm van alderhaande elementen uut de beide (of nog meer) verschillende taelen. Syntaxis, morfologie en fonologie bin slim verienvooldigd en de woordeschat (et idioom) is vaeke mar beparkt. Et 'pidgin' is dan per definitie ok een hulptael en niet de moeketael van iene van de betrokken groepen. Wel kan et 'pidgin' him naotied vanzels ontwikkelen tot een volweerdige netuurlike tael. Et wodt dan een ‘creoletael’ nuumd. Zoe'n creoletael is dus een tael die ontstiet as een zonuumde 'pidgin' him ontwikkelt tot eigen moeketael van een bepaolde taelgemienschop. Pidgins ontstaon veural daore waor praoters van verschillende taelen regelmaotig en intensief mit mekeer praoten. As pidgin as eerste en seins alderdeegst as ienige tael bruukt wodt dan ontwikkelt disse him deur een perces van 'creolisering' weer tot een volweerdige netuurlike tael. Langs disse weg bin een hiel tal van creoletaelen ontstaon waorvan een protte praot wodden deur ofstammelings van de vroegere uut Afrike ofkomstige slaven, speciaol die uut et Caribisch gebied. Et vocabulair van disse creoletaelen is over et algemien een mingtael mar meerstal in heufdzaeke weeromme te voeren op et Engels. Bi'jglieks et Sranan dat praot wodt in Suriname, en van et Fraans dat bi'jglieks et Haïtiaans opleverd het, et Spaans/Portugees dat et Papiamento, praot op Aruba, Curaçao en Bonaire, opsmeten het. D'r is ién geval bekend van een op et Nederlaans baseerde creoletael: et Negerhollaans, dat tot an et begin van de 20ste ieuw praot wodde op de zonuumde Deense Antillen: St. Thomas en St. Jan (et St. Thomas en St. John van de Amerikaanse Maegdeneilanen van vandaege-de-dag). Et Berbice-Nederlaans dat ontstaon is in de 17de en 18de ieuw in een veurmalige Nederlaanse kolonie an de Berbicerivier in Guyana (Zuud-Amerike) is zo goed as hielendal wegraekt.
Is et Zuud-Afrikaans ok uut een ‘pidgin’ ontstaon? want dat wo’k eins even opzuken. Morgen mar kieken…
*
Sir Edward Bulwer-Lytton: "Wie de wereld bekieken kan as een dichter is altied een koning in zien ziel."
*
*
Maendag (1/8):
*
Et fesien, tegere mit et Fryske Gea en de prissentaosie van oonze Wieshied uut de Biebel in et Stellingwarfs bi’j et arkje van Rink van der Velde op ‘e Veenhoop (bi’j Drachten) is op de 24^ste september om 10:30 ure. Of ha’k dat al zegd?
*
Al een hiel schoft zit ik d'r mit omme te pakken om et "Der wie ris in ald wyfke" van Nynke fan Hichtum uut et Fries omme te zetten naor et Stellingwarfs. Vandaege kreeg ik dat boekien nog es weer in hanen (uutgeven deur Lykele Jansma). Al bi'j de eerste riegel leut ik mi'j ofleiden deur et "houten duitsje" die et oolde meens vun. Zi'j kon daor doe wel een hiel varken van kopen! Tot de dattiende ieuw wodde d'r trouwens rekend en betaeld mit (kiezel)stienties. Sund die tied kwam uut Italië en Frankriek de "penning" opzetten en et zal dan ok wel rond die tied west hebben dat de oolde Romeinen de "abacus" uutvunnen hebben. Die abacus was een teltaofel mit alderhaande strepies en groeden. De kleinste rekenienhied van doe was de "penning" en twie pennings was een "duit" (=5/8 cent). Mar dat zal wel gien hoolten duit west hebben, krek zoe’n iene die et oolde wiefien vunnen hadde, bin 'k bange. Een duit wodde in Frieslaand ok wel een "skeisen" nuumd. Twie duiten was een "oard" (ok wel "oartsen" of een kwat "stuver") en vier duiten een "botsen" of een halve stuver of twiejenhalve "cent". Zes duiten was een "blaank" en achte de oons bekende hiele stuver. Oons heit gong ienkeer in de veertien daegen altied naor de barbier en dan leut hi’j him veur een stuver hielendal opknappen en kreeg d’r vaeks ok nog een borreltien bi’j. (Ik was gister bi’j de Chinees meer as vuuftig gulden de man kwiet). Een "braspenning" was 10 duiten of zes centen. Laeter komt et dubbeltien (=twie stuvers) en de "stoter" van twintig duiten (=12,5 cent), een zesdehalf was een kwattien en de schelling zes stuvers (dattig centen). Een Carolusgulden was twintig stuvers mar de Filippusgulden een kwattien meer. Een Ducaton was geliek an drie Car. gulden plus drie stuvers mar een Dukaat vuuf Car. gulden plus vuuf stuvers. In Nederlaand wodden rond 1400 de eerste munties sleugen in Dordrecht.
*
Now ja, en veerder ok gewoon weer bliede dat et weer maendag was vanzels.
*
En ik bin now al meer as een maond mit 1 Samuël onder de pannen. ’n Dreeg stokkien mar ik bin d’r now veur et roegste deurhenne. Nog een peer keer deurlezen en ‘mooimaeken’ dan issie veur Frank. Ik hebbe ’t nog wel even an tied want hi’j zal wel op (of mit) vekaansie wezen.
*
W.Stevens: "Een dichter kikt naor de wereld zoas een man naor een vrouw kikt."