Weke 22

Zu. 30 meie 2004 (eerste Pinksterdag).
Pinkster is een feest dat liekewel in et jodendom as in et kristendom vierd wodt. Bi'j de joden hiet et ok wel et 'Wekenfeest' (in et Hebreeuws: Sjawoe’ot). Dit feest wodt zeuven weken nao Paosken (in et Hebreeuws: Pesach) vierd. Jahwe wodt dan daankt veur de oogst. (Liekt mi'j trouwes een betien an de vroege kaante.) Veur kristenen is Pinkster et feest van de uutstotting van de Heilige Geest over de geleuvigen en et gedaenken van de stichting van de karke in Jeruzalem op de vuuftigste dag (in et Grieks: pentèkostè) nao Paosken. In et biebelboek Handelingen 2 is van een geheimzinnig gebeuren spraoke. In een mennigte meensken was opiens wat, dat op vuur leek en zich in tongen verdielde en op elk van heur daelekwam. Allemaole wodden ze vervuld van de Heilige Geest en begonnen in vremde taelen te praoten.

Paosken is et gedaenken van et weeromme opstaon nao et overlieden van J.C.

De daotum van de eerste paoskedag vaalt neffens de kristelijke kalender op de eerste zundag nao volle maone naodat de lente begonnen is (21 meert). De eerste paoskedag vaalt dus elk jaor op zien vroegst op 22 meert en op zien uterst op 25 april.

Et joodse paoskefeest (Pesach) begint op de aovend van de 14de van de maond Nisan (meert–april). Dat is de daotum waorop et volle maone is in de maond waorvan de 14de dag van de ni'je maone of rekend, op of nao de lente-equinox (equinox = et sniedepunt van de eclipticus mit de hemel-evenaar; begin van de lente of haast).

Deur de verschillende berekeningen kun de daotums van et kristelike en et joodse paoskefeest soms veer uut mekeer liggen.

’t Is al een aorig schoft leden da’k morgens koffie op bedde kregen hadde dat ik docht zo, laot mi’j vandaege es uut de sloffe schieten. Dat ik toogde al om half achte henne mit thee en een beschute naor boven. Ie weten mar nooit waor et nog es goed veur is. Wi’j kommen mekeer vaeks wel es weer tegen en dan is ’t goed aj’ wat krediet opbouwd hebben. Doe’k heur hiel veurzichtig wakker maekt hebbe bin ‘k d’r zels ok nog mar even weer inkreupen. Ie weten mar nooit … Mar d’r was gien aorighied an, ze dri’jde heur omme en was zo weer vertrokken. En ik kan et niet. Ik niet zo mar wat op bedde liggen. Ik moet salopen of bezig wezen.

Et is gien ‘must’ en et het ok niks mit et geleuf zels te maeken mar as ’t even kan dan bin’k zundags wat mit de Biebel in de weer. Vandaege he’k Judit roegweg klaormaekt. (Zo zeg ie dat niet… ; even opni’j) ‘k Heb et boek Judit vandaege veur de (veurlopig) laeste keer deurlezen en verbeterd. In de loop van de dag he’k et wark naor Frank toestuurd om d’r ok nog es even goed naor te kieken.

Vanaovend naor Sneek west op een jaordagsfesien. De man het een beduurderi’je. In allerhaande kleuren maximaol 18 toegelieke borduurt petties, t-shirts, spierbroeken, ezv. D’r staot een lasermesine. Dan laoj’ een foto maeken van een peerdeheufd of zo en die kun ze dan zo aachter op je spiekerjasse branen. Wonderlik!

Za. 29 meie 2004.
Vandemorgen al op ‘e tied mit peerd en waegen naor et concours in Oosterwoolde gaon. In de Z1 dressuur hewwe in twie verschillende baenen 177 en 181 punten haeld. Die 181 punten weren ok goed veur een zesde pries. Veur meensken die d’r verstaand van hebben: dus ok nog een winstpunt (hun 6^de) kregen.

Vandemiddag nog vlogge even te bosschoppen west en de rest van de dag mit Judit in de weer west. Aj’ daenken dat Judit de buurvrouw is dan hej’ ’t (jammergenoeg) mis. Judit is een niet alledaegs biebelboek. In een protte biebels komt dat boek hielendal niet veur.

Vanaovend hewwe aovenpraoters had. Zi’j was et anzien wel weerd mar in ’t praot gong ’t drie keer nargens over. Disse meensken hoeven om mi’j niet weer te kommen.

Bi’j et zappen kwam ik Midas Dekker nog krek even tegen. Een pracht kerel vien ik dat. Deur zien warkelik mooie meniere van relaosies leggen tussen et meenskelik gedrag en dat van dieren is ’t eins hiel ienvooldig om meensken te begriepen. Daor hoe’j gien dure psycho’s veur. Vraog Midas hoe et zit en hi’j wet hoe et komt. Machtig mooi in zien ienvoold.

Vr. 28 meie 2004.
Ik lees krek dat Johan et sund gisteraovend opgeven het om de Stellingwarvers an et Nederlaans te kriegen. Zien dagboek is van now of an allienig nog (mar?) in ’t Stellingwarfs!?!

Vandemorgen wa’k om zeuven ure henne (al) weer an ’t wark veur de centen.

Vandemiddag drok in de weer west mit et biebelboek Judit (=Jodinne). Dit boek komt trouwes lang niet in alle Biebels veur. Ok niet in de Staotevertaeling (1637) van de Hoog-Mogende Heeren of de NBG 1951. Et boek wodt deur de Rooms-Kattelieke Karke rekend tot de deuterocanonieke boeken. Deur de reformatoren wodt et rekend tot de apocriefe boeken. Et is een joods geschrift van zestien heufdstokken, dat in et Grieks deurverteld is (Septuaginta). Een in 1946 in Caïro vunnen ostrakon uut 250–200 v.C. bevat een Griekse tekst van 15:1–7, die kennelik uut et Hebreeuws vertaeld is.

De schriever van et boek is niet bekend. Ok de tied van et ontstaon is nooit mit wissighied vaastesteld. D’r wodt et meerst docht an zoe’n 200 jaor v.C.

An ’t aende van de middag wo’k d’r wel even uut dat doe he’k Frank beld om een pottien te biljatten mar hi’j was niet thuus. Doe bin’k mar even naor Wolvege reden om te ‘funshoppen’. Ok hielendal mislopen. Alderdeegst de rommel uut de vuuf-eurobak was mi’j nog te duur. In ’t klubhuus op de golfbaene he’k doe mar een pilsien kocht. Dan weej’ waj’ hebben. Et lag d’r mooi henne dat ik zal de stokken ok mar es weer uut ’t vet haelen geleuf ik. Doe Karst een week of wat leden veur omrop Fryslân op de baene van St. Nic was, was de vraoge van Gurbe uut de studio an Karst om even uut te zuken wat et Stellingwarver woord was veur ‘handicap’. Ik krege doe verlet, dat ik heb niet heurd of hi’j een (en wat) bescheid hi’j geven het. Ik hebbe een maegien in de studio stiekem influusterd dat dat wel een ‘kneuzekerektie’ nuumd wodt. ‘Handicap’ staot wel in de dikke Bloemhoff, ‘kneuzekerektie’ niet. Henk zal wel gien golfspeulder wezen daenk’.

Now a’k toch op bladziede 679 F-K an ’t lezen bin vaalt mien oge op ‘kneusien’. In de eerste betekenis staot daor: door kneuzen beschadigd exemplaar, mit et veurbieldzinnegien: tussen de eier zatten een peer kneusies. Bi’j de twiede betekenis staot: door knakken ontstaan deukje in een ei, mit et veurbield: een ei mit een kneusien. Aj’ dus hiel precies beschrieven willen hoe as et zit in een bepaolde situaosie (ok een mal schreven woord!) over een duekien in bevobbeld een ei dan moej’ eerst verdomd goed weten hoe dat deukien in et ei kommen is: is ’t kommen deur ‘kneuzen’ (=door drukking kwetsen) of deur ‘knakken’ (=1. Een brekend geluid doen horen; 2. Een breuk of knak krijgen; 3. Ernstige schade, diep leed veroorzaken). Zie, aj’ zo een woordeboek maeken dan is ’t ok gien wonder daj’ daor dattig jaor mit in de weer binnen vanzels. Trouwes, aj’ zo een woordeboek lezen dan scheelt d’r ok wat an je benul.

Had vandaeg een tillefoontien van RWC verwaacht mar dat is uutbleven.

Do. 27 meie 2004.
Mien baos (Monique) mos vandemorgen eerst naor Et Vene om een storing te verhelpen. Dat kan ze goed en wat meensken goed kunnen dat moej’ ze een protte doen laoten. In dit geval past mi’j dat ommeraek. Mooi rustig in huus, dat ik kon even stevig an ’t wark mit de dinkies die ok neudig binnen.

Doe’k et jaorverslag van de Schrieversronte oprumen wol kwam ik een boekien van Joukje van Roeden (ok bekend as Joukje Postma) tegen. Dat had ze mi’j een week of wat leden al es mitgeven. Doe ze tachtig wodden is hebben heur kiender heur de centen toeschikt om een boekien maeken te laoten van de gedichten die ze indertied al es maekt had. De meerste gedichten en verhaelties bin beheurlik intiem, bedoeld veur heur eigen volk (kiender, kleinkiender, ezv.). Buten da’k ze allemaole ‘wel aorig’ vun, was d’r iene die mi’j dieper raekte:

Het leven

Ik heb een lade
vol met tranen
en eentje met geluk
de eerste
wordt steeds voller
bij het grijzen van de jaren
de brieven met een zwarte rand
die zijn hierin beland
……
En nu
na zoveel jaren
kom ik steeds vaker
afscheid nemen
het wordt maar
leger om mij heen
maar één ding weet ik zeker
die beide laden
worden steeds meer één.

Jammer dat et niet in ’t Stellingwarfs is vanzels mar dit soorte van gedichies vien ‘k prachtig. Mit de kracht van de ienvoold mar mit een inhoold om wel drie daegen mit omme te pakken en om et teslotte mit een glimpkien naost je daele te leggen. Wat een wieshied, verpakt in mooie en toch daegelikse woorden. Dan is Prediker toch eins mar roeg in de mond. Joukje is nog doende mit een Stellingwarver bundel het ze mi’j al es verklapt.

Om half zesse henne stonnen we mit wel zes man klaor veur de radiostudio van RWC om et ure ‘Wiespraoten’ te maeken. As speciaole Wiespraoter zol de adderman van Wolvege (Andries van der Veen) mitdoen mar… de knoppeschoever van RWC mit de sleutel kwam mar niet!!! Nao een peer mobiele telefoonties kon d’r ok zo gaauw niet een aander wezen, zo was et bescheid. We hebben op et stoepien mar even staon te wiespraoten. Malle en scharpe woorden, kan ‘k je wel zeggen. Misschien ok mar beter dat veerder gieniene dat heurd het.

Wo. 26 meie 2004.
Vandemorgen al veur negen ure in Grunningen an ’t wark op een ni’je klus veur et maeken van een ni’j pergramme. ’t Mos mar angaon, zee de man. Dat ik bin weer een maond of wat onder de pannen.

Vandemiddag de hiele middag in de weer west mit De Stellingwarver Biebel. Et iene nog es naost et aander legd en hier en daor verbeterings anbrocht. En een anzet maekt veur mien spreekbeurt.
Om een uur of half zesse kwam Henk mien woordeliesten, Stellingwarver spellingkonterleerder en typ-hulpe ophaelen. Et zels even van internet ofplokken duurde him te lange en daorom had hi’j beld om et even an te haelen. Ik heb et him op drie flodderschiefies mitgeven.

Vanaovend naor Berkoop west en mit eupen mond luusterd naor de Meester van et kienderboek, Dolf Verroen. Op uutneudiging van de kemmissie van de schrieveri’je aktiviteiten was disse man naor Berkoop haeld om oons (negen man m/v) van zien wark en de keunst van et schrieven veur kiender bescheid te geven. De man blift d’r jong bi’j en is een slim enthousiaste verteller.

De. 25 meie 2004.
Vandemorgen de hiele morgen krek etzelde daon as gister, gewoon hadde an ’t wark west veur een klaant in Hadderwiek.
Nao een paantien thee en een stokkien bolle kwam Andries bi’j oons an. Hi’j leut oons een stokkien film zien wat hi’j krek maekt hadde van een iesvoegeltien. Ze hadden een nussien vunnen van een stel dat zat te bruden. En zovule iesvoegelties zitten d’r niet in Nederlaand te bruden, dat hi’j had weer unieke bielden maekt. Dat dot Andries wel vaeker. Unieke bielden van bevobbeld een stellegien ringslangen die an ’t balsen en an ‘t peren binnen en zo wat henne. Prachtig!

An ’t aende van de middag een schoft in ’t bos ommekuierd en laeter de onderwarpen van et radiopergramme ‘Wiespraoten’ van ankem donderdag uutwarkt. Britt kan ankem donderdag nog niet en Roely zat in de verhuzinge. Meerstal was dat om de twaelfde henne vroeger mar Roely zat d’r now midden in. Die zelde Andries vaalt donderdag veur heur in als gaaste-Wiespraoter. De man kan et wel praotende holen as et over de netuur gaot.

Vanaovend naor de veurjaorsvergeerdering west van de Schrieversronte. De warkliest wodde vlot ofwarkt. Johan zal mi’j misschien wel een mierkerd vunnen hebben want ik heb deur ien keer mien haand op te stikken wel twie vraogen steld. ‘k Geleuve niet da’k d’r op deur zeurd hebbe trouwes.

D’r weren wat zunig meensken mar de wegblievers hebben wel wat mist. Niet an de punten van de warkliest mar meer an de verhaelen van Douwe Kootstra uut Veenwoolden. Hi’j vertelde een stokmennig prachtige oold-Friese ‘meerkes’. A’k eerlik bin - en dat bin ik soms - dan heur ik liever verhaelen in ’t Fries as in ’t Stellingwarfs. Et het neffens mi’j krek wat meer expressie. Et Stellingwarfs oogt vaeks wat ‘vlakker’. ’t Kan lichtkaans ok kommen omda’k zels van ginne kaante van de Kuunder komme vanzels en daor toch wat an overholen hebbe.

Ma. 24 meie 2004.
Vandemorgen eerst even stevig an ’t wark west want d’r moet wat verdient wodden tegenwoordig. De vaaste lasten wodden hoe langer hoe hoger. Vroeger koj’ et nog wel een betien bi’jsturen deur bevobbeld wat minder van et elektrisch of van et waeter te bruken. Mar et vaasterecht en de verschillende toeslaegen van hogerhaand maeken et al zo duur daj’ et verschil in kosten deur een zunig gedrag haost niet meer marken. En kiek es naor de waeterschopslasten! Meer as slim; roem 100% (!) d’r overhenne dit jaor. Mar goed, alle daegen mit natte voeten op bedde is ok niet best vanzels.

Om een uur of elf henne he’k even een stokkien veur de buurtkraante inleverd en bin ok even bi’j de Schrieversronte langes west. Een goed ure praot mit Pieter mar we konnen et (weer) niet iens wodden. ‘k Zal nog ién keer tot tiene tellen en misschien ok nog wel tot twintig mar dan wi’k de hanen misschien wel vri’j hebben ….?

Doe deurreden naor de koster van de karke mit de vraoge om die een peer uren vri’j te holen veur et ‘startschot’ van De Biebel in een Stellingwarver vertaeling. Die hadden vanaovend krek vergeerdering dat dan zollen ze et d’r even over hebben. Now allienig et bericht van Perf. Dr. Anne van der Meiden nog even ofwaachten en dan kun de uutneudigings de deure uut. Van der Meiden het jaorenlaank warkt an de Biebel in de Twentse spraoke (krek as et Stellingwarfs, ok een Nedersaksisch dialekt). Now hi’j zien wark ongeveer tachtig percent klaor het, moet hi’j d’r mit opholen omreden de ogen hadde minder wodden. Veur mi’j ok zoe’n een reden om d’r mit op te schieten.

Tussendeur nog bi’j een bi’jienkomst west van een stel keunstemaekers hier in de omkrieten. Een stel enthousiaste meensken die een ni’je Stellingwarver uutgeveri’je / drokkeri’je beginnen willen. Ze willen trouwes niet allienig mar Stellingwarfs wark uutgeven mar liever wat een brieder génre. Mar es ofwaachten.