Noodrecht

Weeromme naor Gedichten
Weeromme naor Stellingwarfs
Home


Noodrecht

et grieze twielochten gaot
de duustere naacht komt
een lichte dieze vaemt
et bevreuren laand

de aarme moeke sjokt
de man heur ontvalen
gien huus gien heerd
et aende liekt op til

et aarme schaop is koold
is bloot en goelt
et snokt en ropt
kikt moeke vraogend an

och hadde ik een va
hawwe een waarm huus
een leger in een dreuge sloot
een nust in een oolde boom

mar wetten die verbieden
en vremde omes zien toe
et recht van bestaon
liekt oons ontneumen

de eerste nood schöt tekot
de twiede geft gien hoolvaaste
et dadde dan misschien
et hadde zo wezen moeten

mit beide hanen gript ze
die meugelikhied an ...
et brocht haost niks op
mar ze kun weer verdan

morgen zal de zunne schienen
et kleintien wodt een grote man
zal veur oons de kost verdienen
slicht et pad van alle noden


© Piet Bult, 08-01-2010

Uut de bundel 'It heiteleaze bern'
fan Oebele Vries (Tresoar, 2010)
Zie: ../../Liricum/Liricum.html


Rechten bi’j nood…

Et is dik winter in de Stellingwarven van 1309. En neffens oold-Stellingwarfs recht mos een moeke van een kiend zonder vader, et kiendspat doe onder alle omstanigheden ongemuuid laoten. Op die regel weren liekwels drie butengewone uutzunderings meugelik, zonuumde ‘noden’. Ik schets je een geval waor de eerste beide noden niet slim genoeg lieken te wezen, mar...

De dadde nood is: as et kiend spiernaekend is en zonder huus, en as een duustere dieze en een inkoolde winter in een lange donkere naacht him over de ofvredigde greiden te rusten legt, en as alleman op naor zien hofstee gaot en in zien huus zien waarme hatte vuult, en as et wilde dier de li'jte van een gat in de grond of een holle boom opzuukt waor hi'j et leven beholen kan, en as et nog onmondig kiend dan goelt en raost en et zien naekende liefien, zien huuslozens en et gemis van zien va beklaegt die him bescharmen moeten hadde tegen de honger in de ieskoolde winternaacht, mar dat hi'j [ de vader ] zo diepe en zo donker mit zes naegels in iekenhoolt en zes voete onder de grond opsleuten en bestopt ligt. Ja, dan mag de moeke et pat van heur kiend verpaanden of verkopen, waormit ze de verantwoordelikhied, ja alderdeegst de plicht het [ om borg te staon ], zolange et [ kiend ] onmondig is, dat et niet deur vost, niet deur honger en niet deur gevangenschop ommekommen zal.

onder de bepaolings van de 'dadde nood' mag ze et kiendspat verkopen
de omstandigheden / de moeke / et kiend / de meugelikheden / de ofloop