Biebel
Weeromme naor Stellingwarfs
Home
Biebel...
Van 2004 tot meie 2010 he'k as initiatiefnemer, tegere mit Frank, de hiele
Biebel - incl. de apocriefe/deuterocanonieke boeken - vertaeld in et
Stellingwarfs. Op oolde meie (12 mei) 2010 is van de 'Biebel in et Stellingwarfs' et
eerste exemplaor uutrikt an doemaolig borgemeister Gerard van Klaveren
van Stellingwarf-Westaende. Van de 'Biebel
in et Stellingwarfs' bin mar 750 stoks in dundrok drokt, dat ie
moe'n je d'r bi'jgeven om nog iene te bezetten. Now
Readshop Zwikstra sleuten is kuj' lichtkaans bi'j een boekhaandel in de
omgeving nog wel iene bezetten. Hier en daor bestellen kan vast ok wel
mit et ISBN nommer:
978-90-78079-08-8. Om de pries hoej't niet te laoten, € 49,80 veur
zoe'n warkelik uniek en tsjok boek mit alle 77 gangbere biebelboeken
(OT: 39, DC: 11 en NT: 27) op roem 1.800 bladzieden.
- Inleiding op de Biebel
- Veurbieldstokkien Jehannes 2:1-11 (Brulloft
in Kana)
- Vergeliek van vier keer de Verleuren Zeune
- Startschot veur et maeken van de Biebel in et Stellingwarfs
- Vraogen en bescheid
- Inhoold (de ofzunderlike biebelboeken)
- Recensie over de vertaling van het
Marcus-evangelie door ds. Klooster c.s.
Over Stellingwerfse woorden en begrippen in deze vertaling...
Het is eigenlijk jammer dat het vierdelig Stellingwarfs Woordeboek net
wat eerder bestond dan deze 'Biebel in
et Stellingwarfs'. Ongetwijfeld
waren alle vier delen van dat prachtige woordenboek iets dikker
geworden. Het is
ons tijdens het vertalen namelijk gebleken dat veel bijbelse woorden en
begrippen niet hoorden tot de dagelijkse woordenschat van het bestaande
Stellingwerfs, volgens dat woordenboek. Een aantal keren hebben we een
eigen woord toegevoegd, bijvoorbeeld 'laanddieren'
voor de dieren van
het land en 'tempeltente' voor
tabernakel.
Munt- en maateenheden zijn evenals in de NBV niet vertaald naar ons
hedendaags gebruik. Jezus is niet volgens het Stellingwarfs Woordeboek
Jiezus geworden en in woorden als Christus en christelijk kozen we
altijd voor de 'ch' in plaats
van het afwisselend gebruik in het
Stellingwarfs Woordeboek, bijvoorbeeld 'Christus' en 'kristelik'.
Eigennamen zijn alleen vertaald als dat wel heel erg voor de hand lag.
In veel gevallen waar het misschien wel had gekund maar toch ook
vraagtekens oproept, hebben we het gelaten voor wat het was. De lezer
mag daar gerust zijn eigen vertaling lezen. Ten slotte zijn een paar
begrippen iets meer naar het eigen Stellingwerfs toe gebogen zoals
bijvoorbeeld het veelvuldig gebruik van 'koenen' (koeien, inclusief stieren)
in plaats van de hier niet of minder bekende ossen.
Naor inleiding op de Biebel
Markus in een proefvertaeling
Kwaliteit van de vertaalde tekst
Wij vertaalden de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV, 2004), dus vanuit het
Nederlands naar het Stellingwerfs omdat wij de drie oorspronklijke
brontalen Hebreeuws, Aramees en Grieks niet of onvoldoende beheersen.
Naar ons beste weten is er slechts één stellingwerfs(s)prekende
afgestudeerde en gepromoveerde dominee (dr. ds. Rienk Klooster), die
helaas geen of onvoldoende tijd kon vinden om het hele traject te
begeleiden. Wel konden we hem onbeperkt raadplegen en hebben met hem
overleg gevoerd. Het zelfde geldt voor predikant dhr. Jan Koops uit
Oosterwolde.
Wij (FdV en PB) achten ons zelf boven gemiddeld kundig in zowel de
Nederlandse als Stellingwerfse taal (o.a. beide geboren en getogen
stellingwervers en alle mogelijke Stellingwerfse taalcursussen
doorlopen).
Uit kontakten met andere vertalers van de Bijbel in een
(Nedersaksische) streektaal (o.a. onze jaarlijkse vertalersdag in
Lievelde) is ons trouwens gebleken dat daar per vertaalgroep(je)
gewoonlijk slechts één persoon de oude talen beheerst, die dan eerst
woord-voor-woord vertaalt naar het Nederlands en dat er vervolgens in
de doel(streek)taal wordt vertaald.
Voor dat woord-voor-woord overzetten van bijbelteksten naar het
Nederlands hebben wij dus naast de Naardense Bijbel niet één maar een
hele ploeg zeer specialistische medewerkers in Haarlem bij Nederlands
Bijbelgenootschap (NBG) zitten!
Taal
Het Stellingwerfs leunt qua gramatica sterk tegen het Nederlands aan en
bij twijfel kozen we in overleg met taalkundige dr. Henk Bloemhoff
eerder voor het Nederlandse woordbeeld dan bijv. richting platt-Duuts.
We hebben vooral in de eerste ronde van het vertalen veel met Henk
Bloemhoff (sSr) overlegd. Wij houden ons - weliswaar met
gedocumenteerde uitzonderingen - aan het Stellingwerfs woordenboek van
Bloemhoff (Bergveldspelling) maar hebben zelf ook nieuwe woorden moeten
bedenken.
Theologie
Juist omdat we vertalen vanuit de nieuwste en theologisch vertrouwde en
betrouwbare Nederlandse tekst is de theologie reeds voor een groot deel
gedekt. Het hele Nieuwe Testament (NT) is letterlijk nagekeken door ds.
Jan Schonewille. Veel overleg en teksten uit het Oude Testament (OT) en
Deuterocanonieke Boeken (DC) zijn besproken en doorgespit met dr. Anne
Bult, theoloog. Ook kunnen we steeds een beroep doen op o.a. dr. Jaap
van Dorp, oudtestamenticus van het NBG, exegeet dr. Lammert Jansma,
ex-directeur Fryske Akedemy en geboren Stellingwerver, professor dr.
Anne van der Meijden, bekend van o.a. de Twentse bijbelvertaling en
alle andere vertalers in het SONT-gebied, o.a. Henk Lettink, Achterhoek
en Marten van Dijken van de Groningse vertaling.
Internet
Internet is vandaag-de-dag een grote bron van kennis en
kennisuitwisseling. Naast het eigen bezit van o.a. de Fryske Bibel,
Staten Vertaling en de Naardense Bijbel hebben we vele naslagwerken
gebruikt op o.a. www.bibles-for-the-world.com en gebruik gemaakt van
een internationaal Nedersaksisch samenwerkingsverband
www.lowlands-l.net. Wij hebben ons op verschillende internet sites
verdiept in allerlei details, en o.a. in het boek 'Het luistert nauw'
van hoogleraar Karel Deurloo en dominee Nico ter Linden, met veel
kritische opmerkingen t.o.v. de NBV, bestudeerd. Van het NBG kregen we
het handboek voor bijbelvertalers en zijn uiteraard geabonneerd op een
uitgave van het NBG 'Met andere woorden', waarin alle aspecten van het
bijbelvertalen worden besproken. Met gemiddeld een tiental meelezers
overlegden we met regelmaat via e-mail over vragen en opmerkingen van
de vertaalde tekst.
Piet Bult, 12-11-2008